ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ · ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ
Αρθροσκόπηση γόνατος: πότε χρειάζεται, πώς γίνεται και πόσο κρατά η ανάρρωση
Αρθροσκόπηση γόνατος: σε ποιες βλάβες βοηθά, πότε δεν έχει νόημα, πώς γίνεται, τι αναισθησία χρειάζεται και πότε επιστρέφετε σε οδήγηση και δουλειά.
ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ
- Η αρθροσκόπηση γόνατος γίνεται με μικρή κάμερα από τομές λίγων χιλιοστών και συνήθως φεύγετε την ίδια μέρα.
- Βοηθά κυρίως σε τραυματισμούς, όπως ρήξεις μηνίσκου και χιαστού, και σε ελεύθερα σωμάτια που «κλειδώνουν» το γόνατο.
- Στη φθορά και στην αρθρίτιδα του γονάτου οι οδηγίες συστήνουν να μη γίνεται, γιατί δεν βοηθά περισσότερο από τις ασκήσεις.
- Μετά από απλή αρθροσκόπηση, οι περισσότεροι επιστρέφουν στις περισσότερες δραστηριότητες σε 6 έως 8 εβδομάδες.
- Μετά από συρραφή μηνίσκου ή συνδεσμοπλαστική, η αποκατάσταση διαρκεί μήνες.
Περιεχόμενα (10)
Η αρθροσκόπηση γόνατος είναι επέμβαση με την οποία ο χειρουργός βλέπει και διορθώνει βλάβες μέσα στο γόνατο με μια μικρή κάμερα, από τομές λίγων χιλιοστών. Χρησιμοποιείται κυρίως για τραυματισμούς, όπως τις ρήξεις μηνίσκου και χιαστού. Στη φθορά του γονάτου από την ηλικία και στην αρθρίτιδα, οι διεθνείς οδηγίες συστήνουν να μη γίνεται, γιατί δεν βοηθά περισσότερο από τις ασκήσεις.
Οι περισσότεροι ασθενείς πηγαίνουν σπίτι τους την ίδια μέρα. Ο χρόνος ανάρρωσης εξαρτάται κυρίως από το τι θα γίνει μέσα στο γόνατο.
Τι είναι η αρθροσκόπηση
Το αρθροσκόπιο είναι ένα λεπτό όργανο με κάμερα και φως. Ο χειρουργός το περνά στο γόνατο από μια τομή περίπου 3 έως 5 χιλιοστών και βλέπει το εσωτερικό της άρθρωσης μεγεθυμένο σε οθόνη. Από άλλες μικρές τομές περνά λεπτά εργαλεία για να κόψει, να ράψει ή να αφαιρέσει ιστό.
Σε σύγκριση με την ανοιχτή επέμβαση, η αρθροσκόπηση προκαλεί συνήθως λιγότερο πόνο και δυσκαμψία μετά, και η ανάρρωση είναι συχνά πιο γρήγορη. Η αρθροσκόπηση γόνατος είναι η πιο συχνή μορφή αρθροσκόπησης, αλλά η ίδια τεχνική χρησιμοποιείται και στον ώμο, στο ισχίο, στον αστράγαλο, στον αγκώνα και στον καρπό.
Πότε χρειάζεται αρθροσκόπηση γόνατος
Με αρθροσκόπηση γίνονται, μεταξύ άλλων:
- Επεμβάσεις στον μηνίσκο: αφαίρεση του τμήματος που έχει σκιστεί (μερική μηνισκεκτομή), συρραφή ή, σπάνια, μεταμόσχευση. Για το πότε χρειάζονται, δείτε τον οδηγό για τη ρήξη μηνίσκου.
- Συνδεσμοπλαστική πρόσθιου ή οπίσθιου χιαστού: κατασκευή νέου συνδέσμου με μόσχευμα, μετά από ρήξη χιαστού.
- Αφαίρεση ελεύθερων σωματίων: κομματάκια οστού ή χόνδρου που κινούνται μέσα στην άρθρωση και μπορεί να «κλειδώνουν» το γόνατο.
- Επεμβάσεις στον χόνδρο: σε επιλεγμένες τοπικές βλάβες χόνδρου.
- Αφαίρεση φλεγμαίνοντος αρθρικού υμένα: του ιστού που καλύπτει εσωτερικά την άρθρωση.
- Προβλήματα της επιγονατίδας και καθαρισμός της άρθρωσης σε λοίμωξη.
Συνήθως πριν από την απόφαση έχει γίνει κλινική εξέταση και, συχνά, μαγνητική τομογραφία. Η αρθροσκόπηση μόνο για διάγνωση, χωρίς σχέδιο θεραπείας, σπάνια χρειάζεται σήμερα.
Πότε η αρθροσκόπηση δεν βοηθά: φθορά και αρθρίτιδα
Αυτό είναι ίσως το πιο σημαντικό σημείο του οδηγού. Για ανθρώπους με εκφυλιστική νόσο του γονάτου, δηλαδή πόνο στο γόνατο συνήθως μετά τα 35, με ή χωρίς αρθρίτιδα στις εξετάσεις και με ή χωρίς εκφυλιστική ρήξη μηνίσκου, μια διεθνής κατευθυντήρια οδηγία που δημοσιεύθηκε στο BMJ το 2017 κάνει ισχυρή σύσταση κατά της αρθροσκόπησης σε ασθενείς με εκφυλιστική Οστεοαρθρίτιδα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που εξέτασε η ομάδα της οδηγίας:
- Η αρθροσκόπηση δεν βελτιώνει, κατά μέσο όρο, τον πόνο και τη λειτουργία σε βάθος χρόνου.
- Λιγότεροι από 15 στους 100 ασθενείς είχαν μικρή βελτίωση στους 3 μήνες, που δεν κρατούσε στον 1 χρόνο.
- Η σύσταση ισχύει ακόμη κι αν υπάρχουν «κλικ», «πιάσιμο» ή απότομη έναρξη των συμπτωμάτων. Η μόνη πιθανή εξαίρεση είναι το γόνατο που μένει πραγματικά κλειδωμένο και δεν τεντώνει.
Η σύσταση αυτή δεν αφορά τους νεότερους ανθρώπους με αθλητικούς τραυματισμούς ή όσους είχαν σοβαρό τραύμα στο γόνατο. Σε αυτές τις περιπτώσεις, όπως σε μια πρόσφατη τραυματική ρήξη μηνίσκου ή χιαστού, η αρθροσκόπηση μπορεί να είναι η σωστή θεραπεία.
Οι βρετανικές οδηγίες του NICE για την οστεοαρθρίτιδα συστήνουν επίσης να μη γίνεται αρθροσκοπική πλύση ή «καθαρισμός» σε ανθρώπους με αρθρίτιδα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι βασικές θεραπείες είναι η θεραπευτική άσκηση και η απώλεια βάρους όπου χρειάζεται. Για τις ενέσεις που συζητούνται συχνά, δείτε τον οδηγό για το PRP στο γόνατο. Στην προχωρημένη αρθρίτιδα, η λύση μπορεί να είναι η αρθροπλαστική γόνατος.
Τι βοηθά αντί για αρθροσκόπηση στη φθορά
Αν ο πόνος οφείλεται σε φθορά ή αρθρίτιδα, οι οδηγίες του NICE προτείνουν:
- Θεραπευτική άσκηση: ασκήσεις ενδυνάμωσης και κινητικότητας, ιδανικά με καθοδήγηση φυσικοθεραπευτή στην αρχή.
- Απώλεια βάρους, όπου υπάρχει περιττό βάρος: βελτιώνει τον πόνο, τη λειτουργία και την ποιότητα ζωής.
- Ενημέρωση και υποστήριξη για το πώς εξελίσσεται η αρθρίτιδα και πώς διαχειρίζεστε τις εξάρσεις.
- Ένεση κορτιζόνης, όταν άλλα φάρμακα δεν βοηθούν ή για να διευκολύνει τις ασκήσεις, με την επίγνωση ότι η ανακούφιση είναι βραχυπρόθεσμη.
Αν η μαγνητική έδειξε εκφυλιστική ρήξη μηνίσκου, αυτό από μόνο του δεν είναι λόγος για αρθροσκόπηση. Ο γιατρός θα κρίνει με βάση τα συμπτώματα και την εξέταση.
Πώς προετοιμάζεστε
Πριν από την επέμβαση θα κάνετε συνήθως προεγχειρητικό έλεγχο, ανάλογα με την ηλικία και την υγεία σας. Θα σας πουν από πότε πρέπει να είστε νηστικοί και ποια φάρμακα να συνεχίσετε ή να σταματήσετε. Μη σταματήσετε κανένα φάρμακο μόνοι σας, ιδιαίτερα αντιπηκτικά. Κανονίστε από πριν ποιος θα σας πάει σπίτι και, αν χρειάζεται, ποιος θα σας βοηθήσει τις πρώτες ημέρες. Αν σας έχουν δώσει ασκήσεις πριν από το χειρουργείο, ξεκινήστε τις.
Πώς γίνεται η αρθροσκόπηση γόνατος
Αναισθησία
Υπάρχουν τρεις επιλογές, που αποφασίζονται από τον χειρουργό και τον αναισθησιολόγο:
- Τοπική: μουδιάζει μόνο το γόνατο και είστε ξύπνιοι.
- Περιοχική (ραχιαία): μουδιάζει το σώμα από τη μέση και κάτω.
- Γενική: κοιμάστε σε όλη τη διάρκεια.
Η επέμβαση
Οι περισσότερες αρθροσκοπήσεις γόνατος διαρκούν λιγότερο από μία ώρα, ανάλογα με το τι θα βρεθεί και τι θα χρειαστεί να γίνει. Οι τομές είναι μικρές, της τάξης των λίγων χιλιοστών. Στο τέλος κλείνονται με ράμματα ή ταινίες και καλύπτονται με επίδεσμο.
Οι περισσότεροι υγιείς ασθενείς πηγαίνουν σπίτι τους την ίδια μέρα, συνήθως 1 έως 2 ώρες μετά. Αν έχετε κάνει γενική αναισθησία, χρειάζεστε κάποιον να σας πάρει και δεν οδηγείτε εσείς.
Ανάρρωση μετά την αρθροσκόπηση γόνατος
Ο χρόνος εξαρτάται από την επέμβαση και τη γενική σας υγεία. Μπορεί να είναι από μία εβδομάδα έως αρκετούς μήνες.
| Απλή αρθροσκόπηση (π.χ. μερική μηνισκεκτομή) | Συρραφή μηνίσκου ή συνδεσμοπλαστική | |
|---|---|---|
| Πατερίτσες | 3-5 ημέρες, ανάλογα με τις οδηγίες | Συνήθως 4-6 εβδομάδες, με περιορισμό στην πλήρη φόρτιση σε περίπτωση συρραφής μηνίσκου |
| Οδήγηση | Συνήθως σε 1 έως 2 εβδομάδες | Όταν επιτραπεί η πλήρη φόρτιση του χειρουργημένου σκέλους |
| Καθημερινές δραστηριότητες | Οι περισσότερες σε 4 έως 6 εβδομάδες, μερικές φορές νωρίτερα | 2-3 Μήνες, με πρόγραμμα αποκατάστασης |
| Αθλήματα με κρούσεις | Μπορεί να χρειαστούν περισσότερο χρόνο | Συνήθως 9 έως 12 μήνες μετά τη συνδεσμοπλαστική ή συρραφή μηνίσκου |
Για την οδήγηση, οι βρετανικές οδηγίες του NHS αναφέρουν συνήθως τουλάχιστον 2 εβδομάδες και μόνο όταν μπορείτε να φρενάρετε απότομα με ασφάλεια. Ο χειρουργός σας θα σας πει τι ισχύει για τη δική σας επέμβαση.
Τι βοηθά στο σπίτι
- Ασκήσεις κάθε μέρα, όπως σας τις έδειξε ο φυσικοθεραπευτής, για την κίνηση και τη δύναμη του γονάτου.
- Πόδι ψηλά και πάγος, τυλιγμένος σε πανί, για το πρήξιμο τις πρώτες ημέρες.
- Παυσίπονα, πάντα με οδηγία γιατρού ή φαρμακοποιού.
- Τραύματα καθαρά και στεγνά μέχρι να σας πουν ότι μπορείτε να τα βρέξετε.
Για αρκετές εβδομάδες χρειάζονται τακτικές ασκήσεις, συχνά με τη βοήθεια φυσικοθεραπευτή, για να επανέλθουν η κίνηση και η δύναμη του γονάτου. Οι βαριές χειρωνακτικές δουλειές θέλουν περισσότερο χρόνο πριν την επιστροφή. Ο χειρουργός σας θα σας δώσει γραπτό πλάνο για το πότε μπορείτε να πατήσετε κανονικά, να επιστρέψετε στη δουλειά και να ξαναρχίσετε την άσκηση.
Τι είναι φυσιολογικό τις πρώτες ημέρες
Ήπιος πόνος, πρήξιμο και μώλωπες γύρω από το γόνατο είναι συνηθισμένα τις πρώτες ημέρες και υποχωρούν σταδιακά. Μπορεί επίσης να νιώθετε το γόνατο «σφιγμένο» μέχρι να επανέλθει η κίνηση με τις ασκήσεις. Ο πόνος που χειροτερεύει αντί να βελτιώνεται, ο πυρετός ή το υγρό από τις τομές δεν είναι φυσιολογικά και θέλουν επικοινωνία με τον γιατρό.
Κίνδυνοι
Οι επιπλοκές μετά από αρθροσκόπηση είναι σπάνιες και συνήθως ήπιες. Μπορεί να εμφανιστούν:
- λοίμωξη
- θρόμβοι στις φλέβες του ποδιού
- δυσκαμψία του γονάτου
- συλλογή αίματος μέσα στην άρθρωση
- μώλωπες, πρήξιμο, μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα γύρω από τις τομές
- αντίδραση στην αναισθησία
Πριν από κάθε επέμβαση, αξίζει να ρωτήσετε τι ακριβώς θα γίνει, τι θα κερδίσετε και ποιες είναι οι εναλλακτικές. Μια λίστα με ερωτήσεις θα βρείτε στον οδηγό πριν το χειρουργείο: τι να ρωτήσετε τον ορθοπαιδικό. Για τα δικά σας συμπτώματα, μιλήστε με τον ορθοπαιδικό.
Πότε να δείτε γιατρό
- Δείτε ορθοπαιδικό αν το γόνατο «κλειδώνει» ή «φεύγει», αν πρήζεται μετά από τραυματισμό, ή αν ο πόνος κρατά πάνω από μερικές εβδομάδες παρά την ξεκούραση και τις ασκήσεις.
- Μετά από αρθροσκόπηση, επικοινωνήστε άμεσα με τον χειρουργό σας ή πηγαίνετε σε νοσοκομείο αν έχετε πυρετό, έντονο ή αυξανόμενο πόνο στο γόνατο, υγρό με άσχημη μυρωδιά από τις τομές, μεγάλο πρήξιμο ή κοκκίνισμα, ή μούδιασμα που δεν περνά. Αν η γάμπα πρηστεί και πονά, ή αν εμφανίσετε δύσπνοια ή πόνο στο στήθος, καλέστε αμέσως το 166.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο διαρκεί η ανάρρωση μετά από αρθροσκόπηση γόνατος;
Μετά από απλή αρθροσκόπηση, όπως μερική μηνισκεκτομή, οι περισσότεροι επιστρέφουν στις περισσότερες δραστηριότητες σε 6 περίπου εβδομάδες, μερικές φορές νωρίτερα. Μετά από συρραφή μηνίσκου ή συνδεσμοπλαστική, η αποκατάσταση διαρκεί μήνες.
Με τι αναισθησία γίνεται η αρθροσκόπηση;
Μπορεί να γίνει με τοπική, περιοχική (ραχιαία) ή γενική αναισθησία. Την επιλογή την κάνουν μαζί ο χειρουργός και ο αναισθησιολόγος, ανάλογα με την επέμβαση και την υγεία σας.
Πότε μπορώ να οδηγήσω μετά την αρθροσκόπηση;
Μετά από μικρή επέμβαση, συνήθως σε 1 έως 3 εβδομάδες, και μόνο όταν μπορείτε να φρενάρετε απότομα με ασφάλεια. Μετά από πιο εκτεταμένες επεμβάσεις χρειάζεται περισσότερος χρόνος.
Βοηθά η αρθροσκόπηση στην αρθρίτιδα του γονάτου;
Συνήθως όχι. Οι διεθνείς οδηγίες συστήνουν να μη γίνεται αρθροσκόπηση σε εκφυλιστικές ρήξεις μηνίσκου σε ηλικιωμένους ασθενείς ή αρθρίτιδα του γονάτου, γιατί δεν βελτιώνει τον πόνο και τη λειτουργία σε βάθος χρόνου περισσότερο από τις ασκήσεις.
Πονάει η αρθροσκόπηση;
Κατά τη διάρκεια της επέμβασης δεν νιώθετε πόνο, λόγω της αναισθησίας. Μετά, ο πόνος είναι συνήθως ήπιος και ελέγχεται με παυσίπονα, πάγο και ανύψωση του ποδιού.
Πηγές
- Knee Arthroscopy. OrthoInfo, American Academy of Orthopaedic Surgeons
- Arthroscopy. NHS
- Siemieniuk RAC et al. Arthroscopic surgery for degenerative knee arthritis and meniscal tears: a clinical practice guideline. BMJ 2017;357:j1982
- Osteoarthritis in over 16s: diagnosis and management. NICE guideline NG226 (2022)
- ACL Injury: Does It Require Surgery? OrthoInfo, American Academy of Orthopaedic Surgeons
Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξέταση από γιατρό. Σε επείγουσα περίπτωση καλέστε το 166 ή το 112.
ΓΡΑΦΕΙ
Θωμάς Κρίθυμος
Αναπληρωτής Διευθυντής Κλινικής Ώμου και Γόνατος, Metropolitan General, Αθήνα
Ο Θωμάς Κρίθυμος είναι ορθοπαιδικός χειρουργός και αθλητίατρος, αναπληρωτής διευθυντής της Κλινικής Ώμου και Γόνατος στο Metropolitan General. Αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το 2004.…
Προφίλ γιατρού
Σχετικές ειδήσεις
