Δισκοκήλη μέσης: συμπτώματα και επιλογές θεραπείας

Η δισκοκήλη είναι η προβολή ενός μεσοσπονδύλιου δίσκου, του μαλακού «μαξιλαριού» ανάμεσα στους σπονδύλους, έξω από τη θέση του, συνήθως στη μέση. Αν πιέσει νεύρο, προκαλεί πόνο στη μέση και πόνο που κατεβαίνει στο πόδι, την ισχιαλγία. Οι περισσότεροι άνθρωποι με δισκοκήλη βελτιώνονται μέσα σε λίγες εβδομάδες ή μήνες, χωρίς χειρουργείο.

Είναι μια συγκεκριμένη διάγνωση, που εξηγεί ένα μέρος μόνο των περιπτώσεων πόνου στη μέση. Ο γενικός οδηγός μας για τον πόνο στη μέση είναι η οσφυαλγία και για τον πόνο που κατεβαίνει στο πόδι η ισχιαλγία. Για πόνο στα πόδια που εμφανίζεται στο περπάτημα, δείτε τον οδηγό μας για την οσφυϊκή στένωση.

Τι είναι η δισκοκήλη

Η σπονδυλική στήλη αποτελείται από σπονδύλους, τον έναν πάνω στον άλλο. Ανάμεσά τους υπάρχουν οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι, που λειτουργούν σαν αμορτισέρ όταν περπατάτε, τρέχετε ή πηδάτε. Κάθε δίσκος έχει ένα σκληρό, ελαστικό εξωτερικό δακτύλιο και έναν μαλακό, ζελατινώδη πυρήνα στο κέντρο.

Στη δισκοκήλη ο πυρήνας πιέζει τον δακτύλιο, τον φουσκώνει ή τον διαπερνά και βγαίνει προς τα έξω. Εκεί μπορεί να πιέσει μια ρίζα νεύρου. Το υλικό του δίσκου απελευθερώνει επίσης ουσίες που ερεθίζουν το νεύρο, και γι' αυτό ο πόνος μπορεί να είναι έντονος ακόμη και με μικρή κήλη.

Η δισκοκήλη εμφανίζεται πιο συχνά στη μέση, στην οσφυϊκή μοίρα, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και στον αυχένα.

Συμπτώματα δισκοκήλης στη μέση

Τα συμπτώματα της δισκοκήλης εξαρτώνται από το αν και πόσο πιέζεται το νεύρο:

• πόνος στη μέση, συχνά το πρώτο σύμπτωμα, που μπορεί να κρατήσει λίγες ημέρες και μετά να βελτιωθεί
• ισχιαλγία: οξύς πόνος που κατεβαίνει από τον γλουτό στο πίσω μέρος του ενός ποδιού
• μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στο πόδι ή στο πέλμα
• αδυναμία στο πόδι ή στο πέλμα
• δυσκολία να σκύψετε ή να ισιώσετε τη μέση

Πολύ σπάνια, μια μεγάλη κήλη πιέζει πολλές νευρικές ρίζες μαζί και προκαλεί απώλεια ελέγχου των ούρων ή των κοπράνων. Αυτό λέγεται σύνδρομο ιππουρίδας και είναι επείγον.

Δεν προκαλούν όλες οι δισκοκήλες συμπτώματα. Πολλοί άνθρωποι έχουν δισκοκήλη και δεν θα το μάθουν ποτέ.

Γιατί δημιουργείται η δισκοκήλη

Η πιο συχνή αιτία είναι η φυσιολογική φθορά της σπονδυλικής στήλης με την ηλικία. Στα παιδιά και στους νέους οι δίσκοι έχουν πολύ νερό. Με τα χρόνια χάνουν νερό, γίνονται λιγότερο ελαστικοί και σκίζονται ή προβάλλουν πιο εύκολα. Λιγότερο συχνά, η κήλη προκαλείται από τραυματισμό, όπως μια πτώση.

Παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο:

• Φύλο και ηλικία: πιο συχνή σε άνδρες 20 έως 50 ετών.
• Σήκωμα βάρους με λάθος τρόπο, με τους μυς της μέσης αντί για τα πόδια, ειδικά με στρίψιμο του κορμού.
• Αυξημένο βάρος.
• Δουλειές με συνεχές σήκωμα, τράβηγμα, σκύψιμο ή στρίψιμο.
• Πολλές ώρες οδήγησης ή καθίσματος.
• Καθιστική ζωή.
• Κάπνισμα, που μειώνει την οξυγόνωση του δίσκου και επιταχύνει τη φθορά του.

Διάγνωση: πότε χρειάζεται μαγνητική

Η διάγνωση γίνεται συνήθως από τα συμπτώματα και την κλινική εξέταση. Ο γιατρός ελέγχει τη δύναμη των μυών, την αισθητικότητα και τα αντανακλαστικά. Στη δοκιμασία ανύψωσης του τεντωμένου ποδιού, αν ο πόνος κατεβαίνει κάτω από το γόνατο, η δισκοκήλη είναι πολύ πιθανή.

Η μαγνητική τομογραφία δείχνει καθαρά τους δίσκους και ποιο νεύρο πιέζεται. Δεν χρειάζεται όμως σε όλους. Οι οδηγίες του NICE συστήνουν να μη γίνεται απεικόνιση ρουτίνας και να ζητείται από τον ειδικό μόνο όταν το αποτέλεσμα θα αλλάξει τη θεραπεία, για παράδειγμα όταν εξετάζεται ένεση ή χειρουργείο, ή όταν τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται. Αν δεν μπορείτε να κάνετε μαγνητική, εναλλακτική είναι η αξονική τομογραφία.

Πώς περνάει η δισκοκήλη χωρίς χειρουργείο

Στους περισσότερους ασθενείς η δισκοκήλη βελτιώνεται σταδιακά μέσα σε ημέρες έως εβδομάδες. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπαιδικών Χειρουργών, οι περισσότεροι δεν έχουν πια συμπτώματα σε 3 με 4 μήνες, αν και μπορεί να υπάρξουν επεισόδια πόνου στο ενδιάμεσο. Σε πολλές περιπτώσεις το κομμάτι του δίσκου που βγήκε έξω απορροφάται σιγά σιγά από τον οργανισμό.

Οι θεραπείες δεν «κλείνουν» την κήλη. Ανακουφίζουν τα συμπτώματα όσο ο οργανισμός κάνει τη δουλειά του:

• Κίνηση: αν ο πόνος είναι πολύ έντονος, μπορεί να χρειαστεί ξεκούραση για 1 με 2 ημέρες, όχι περισσότερο. Μετά, θα γίνετε καλά πιο γρήγορα αν ξεκινήσετε σταδιακά ήπια άσκηση, όπως περπάτημα, κολύμπι ή γιόγκα. Ο τύπος δεν έχει σημασία, αρκεί να μη χειροτερεύει τον πόνο.
• Παυσίπονα: τα αντιφλεγμονώδη, όπως η ιβουπροφαίνη, μπορεί να βοηθήσουν να μένετε σε κίνηση. Δεν είναι κατάλληλα για όλους. Πάντα με οδηγία γιατρού ή φαρμακοποιού.
• Φυσικοθεραπεία: ασκήσεις που δυναμώνουν τους μυς της μέσης και της κοιλιάς.
• Φάρμακα που δεν συστήνονται: οι οδηγίες του NICE δεν συστήνουν γκαμπαπεντινοειδή και άλλα αντιεπιληπτικά, κορτιζόνη από το στόμα ή βενζοδιαζεπίνες για τον πόνο στο πόδι, γιατί δεν έχουν αποδεδειγμένο όφελος και έχουν κινδύνους. Ούτε τα οπιοειδή συστήνονται όταν ο πόνος γίνει χρόνιος.
• Επισκληρίδια ένεση: ένεση κορτιζόνης και τοπικού αναισθητικού κοντά στο νεύρο. Το NICE την προτείνει ως επιλογή σε οξεία και πολύ έντονη ισχιαλγία. Μπορεί να ανακουφίσει για ένα διάστημα, χωρίς να θεραπεύει την κήλη.

Δισκοκήλη: πότε χειρουργείται

Μόνο ένα μικρό ποσοστό των ασθενών με δισκοκήλη στη μέση χρειάζεται χειρουργείο. Η επέμβαση εξετάζεται:

• όταν η συντηρητική θεραπεία δεν έχει βελτιώσει τον πόνο και τη λειτουργία, και η μαγνητική δείχνει κήλη που ταιριάζει με τα συμπτώματα
• όταν υπάρχει αδυναμία μυών που χειροτερεύει ή δυσκολία στο περπάτημα
• επειγόντως, όταν υπάρχει απώλεια ελέγχου των ούρων ή των κοπράνων

Δεν υπάρχει ένας κανόνας για όλους για το πόσο να περιμένετε. Η AAOS αναφέρει ότι όσοι επιμένουν πολύ καιρό στη συντηρητική θεραπεία πριν αποφασίσουν χειρουργείο μπορεί να έχουν μικρότερη βελτίωση, και ότι τα αποτελέσματα φαίνονται καλύτερα όταν η επέμβαση γίνεται πριν από τους 9 μήνες. Το χρονοδιάγραμμα θα το συζητήσετε με τον χειρουργό σπονδυλικής στήλης.

Οι επεμβάσεις

• Μικροδισκεκτομή: η πιο συχνή επέμβαση για μία δισκοκήλη. Γίνεται από μικρή τομή στο ύψος της κήλης, συχνά με μικροσκόπιο, και αφαιρείται το κομμάτι του δίσκου που πιέζει το νεύρο.
• Ενδοσκοπική δισκεκτομή: νεότερη τεχνική με λεπτό σωλήνα και κάμερα. Έχει μικρότερες τομές και μπορεί να έχει ταχύτερη ανάρρωση.

Αν οι κήλες είναι σε περισσότερα από ένα επίπεδα, μπορεί να χρειαστεί ανοιχτή επέμβαση με μεγαλύτερη τομή. Το NICE δεν συστήνει σπονδυλοδεσία ή αντικατάσταση δίσκου για τον απλό πόνο στη μέση.

Μετά το χειρουργείο

Τα αποτελέσματα της μικροδισκεκτομής είναι συνήθως πολύ καλά. Ο πόνος στο πόδι βελτιώνεται συνήθως περισσότερο από τον πόνο στη μέση. Η αποκατάσταση περιλαμβάνει πρόγραμμα περπατήματος και ασκήσεις για τη δύναμη και την ευκαμψία της μέσης και των ποδιών. Τις πρώτες εβδομάδες μπορεί να σας ζητηθεί να αποφεύγετε το σκύψιμο, το σήκωμα βάρους και το στρίψιμο.

Όπως κάθε επέμβαση, έχει κινδύνους: λοίμωξη, αιμορραγία, βλάβη νεύρου, σχίσιμο της μεμβράνης που περιβάλλει τα νεύρα, αιμάτωμα, νέα κήλη και ανάγκη για νέα επέμβαση.

Με χειρουργείο ή χωρίς, υπάρχει πιθανότητα έως 20 με 25% να ξαναβγεί κήλη στον ίδιο δίσκο κάποια στιγμή στη ζωή.

Δισκοκήλη αυχένα

Η δισκοκήλη στον αυχένα λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο, αλλά τα συμπτώματα αφορούν τον αυχένα, τους ώμους και τα χέρια: πόνο, μούδιασμα, μυρμήγκιασμα ή αδυναμία στο χέρι. Η αντιμετώπιση ακολουθεί παρόμοιες αρχές, αλλά η αξιολόγηση γίνεται από τον γιατρό ξεχωριστά.

Πρόληψη

• Μείνετε δραστήριοι, με τακτική άσκηση.
• Σηκώνετε βάρη με τη δύναμη των ποδιών και χωρίς στρίψιμο του κορμού.
• Κάνετε διαλείμματα όταν οδηγείτε ή κάθεστε πολλές ώρες.
• Διατηρήστε υγιές βάρος.
• Μην καπνίζετε.