Ρομποτική ή κλασική αρθροπλαστική: τι δείχνουν οι μελέτες

Ρομποτική ή κλασική αρθροπλαστική; Οι μελέτες μέχρι σήμερα δείχνουν ότι η ρομποτική αρθροπλαστική γόνατος και ισχίου τοποθετεί τα εμφυτεύματα με μεγαλύτερη ακρίβεια και είναι πολύ ασφαλής, αλλά μετά τα πρώτα χρόνια δεν έχει δείξει καλύτερη λειτουργία, λιγότερο πόνο ή λιγότερες επανεπεμβάσεις συνολικά. Και οι δύο τεχνικές έχουν πολύ καλά αποτελέσματα. Το αν η ακρίβεια θα φανεί μακροπρόθεσμα δεν είναι ακόμη γνωστό.

Παρακάτω θα βρείτε τι μετρήθηκε, τι βρέθηκε σε κάθε άρθρωση και πώς να διαβάσετε τα στοιχεία όταν συζητάτε την επέμβαση με τον χειρουργό σας.

Τι συγκρίνουμε

Και στις δύο τεχνικές ο χειρουργός αντικαθιστά τις φθαρμένες επιφάνειες της άρθρωσης με εμφυτεύματα. Στην κλασική χρησιμοποιεί μεταλλικούς οδηγούς κοπής και εργαλεία. Στη ρομποτική σχεδιάζει την επέμβαση σε τρισδιάστατο μοντέλο, συνήθως από αξονική τομογραφία, και κάνει τις τομές ή τοποθετεί τα εμφυτεύματα με τη βοήθεια ρομποτικού βραχίονα. Το πώς γίνεται η καθεμία το βρίσκετε στους οδηγούς για τη ρομποτική αρθροπλαστική γόνατος και τη ρομποτική αρθροπλαστική ισχίου.

Η χρήση της ρομποτικής τεχνικής διαφέρει πολύ από χώρα σε χώρα. Στις αρθροπλαστικές γόνατος, αφορά περίπου το 6% στη Βρετανία, το 9% στην Ελλάδα, το 16% στις ΗΠΑ και το 42% στην Αυστραλία.

Σημαντική η εμπειρία του χειρουργού στη ρομποτική

Η χειρουργική με χρήση υψηλής ρομποτικής τεχνολογίας όπως το σύστημα MAKO, το κορυφαίο σύστημα στον κόσμο, απαιτεί εξοικείωση και συνεχή χρήση. Είναι δύσκολο ένας χειρουργός που κάνει 5 περιστατικά τον χρόνο να εξελίσσει και να εξελίσσεται σε αυτήν την απαιτητική μέθοδο. Ο Δρ Κωνσταντίνος Δρετάκης είναι αυτός που έφερε τη μέθοδο στην Ελλάδα και τη διδάσκει ως International Robotic Trainer, πιστοποιώντας ιατρούς σε πάρα πολλές χώρες. Έχει επίσης παρουσιάσει και δημοσιεύσει πρωτογενή έρευνα (πάνω από 15 δημοσιεύσεις) που μπορούν όλοι να βρουν στο PubMed και στο Google.

Πώς κρίνεται μια νέα τεχνική

Μια τεχνική μπορεί να είναι καλύτερη σε ένα επίπεδο και ίδια σε άλλο. Γι’ αυτό οι μελέτες μετρούν χωριστά:

1. Ακρίβεια: μπήκε το εμφύτευμα εκεί που σχεδιάστηκε; Είναι ο άξονας του κάτω άκρου ο σωστός;
2. Αποτέλεσμα για τον ασθενή: πόνος, λειτουργία, ικανοποίηση, πόσο «ξεχνά» κανείς ότι έχει τεχνητή άρθρωση.
3. Επανεπεμβάσεις: πόσοι χρειάστηκαν νέα επέμβαση για να αλλάξει ή να διορθωθεί το εμφύτευμα.
4. Επιπλοκές, χρόνος και κόστος.

Ένα μέτρο που χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο οι νέες μελέτες είναι το Forgotten Joint Score. Είναι ένα ερωτηματολόγιο που συμπληρώνει ο ίδιος ο ασθενής και μετρά πόσο συχνά «θυμάται» την τεχνητή του άρθρωση στις καθημερινές δραστηριότητες, για παράδειγμα όταν ανεβαίνει σκάλες ή περπατά σε ανώμαλο έδαφος. Όσο λιγότερο τη θυμάται, τόσο πιο φυσική τη νιώθει.

Όταν διαβάζετε ότι μια διαφορά «δεν ήταν στατιστικά σημαντική», σημαίνει ότι η διαφορά που βρέθηκε είναι τόσο μικρή ή τόσο αβέβαιη που μπορεί να οφείλεται στην τύχη. Δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι δύο τεχνικές είναι ακριβώς ίδιες, αλλά ότι η μελέτη δεν βρήκε απόδειξη ότι διαφέρουν.

Υπάρχουν και δύο είδη μελετών. Οι τυχαιοποιημένες μελέτες χωρίζουν τους ασθενείς τυχαία στη μία ή στην άλλη τεχνική, και έτσι η σύγκριση είναι δίκαιη, αλλά συνήθως έχουν λίγες εκατοντάδες ασθενείς και σύντομη παρακολούθηση. Τα εθνικά μητρώα αρθροπλαστικών καταγράφουν όλες τις επεμβάσεις μιας χώρας, άρα δείχνουν σπάνια γεγονότα όπως οι επανεπεμβάσεις, αλλά δεν μπορούν να αποκλείσουν ότι οι ομάδες ασθενών διέφεραν και σε άλλα χαρακτηριστικά.

Ολική αρθροπλαστική γόνατος: τι βρέθηκε

Ακρίβεια

Η ρομποτική τεχνική είναι πιο ακριβής. Σε ανασκόπηση 12 τυχαιοποιημένων μελετών με 2.200 ασθενείς, οι περιπτώσεις όπου ο άξονας του ποδιού απείχε πολύ από τον στόχο ήταν λιγότερες από τις μισές με τη ρομποτική τεχνική. Η μέση απόκλιση από τον στόχο ήταν όμως μικρότερη κατά λιγότερο από 1 μοίρα, και οι συγγραφείς σημειώνουν ότι αυτή η διαφορά μπορεί να μην έχει κλινική σημασία.

Πόνος και λειτουργία

Στον πόνο και στη λειτουργία οι δύο τεχνικές δεν διέφεραν σημαντικά. Μια ανασκόπηση του 2026, με 24 τυχαιοποιημένες μελέτες και 3.425 ασθενείς, δεν βρήκε σημαντική διαφορά στις βαθμολογίες λειτουργίας του γονάτου. Όμως χρειάζονται λιγότερα φάρμακα και λιγότερες ημέρες παραμονής στο νοσοκομείο στις ρομποτικές επεμβάσεις.

Μερική αρθροπλαστική γόνατος: τι βρέθηκε

Στη μερική αρθροπλαστική γόνατος αντικαθίσταται μόνο το φθαρμένο τμήμα του γονάτου. Εδώ τα στοιχεία είναι λιγότερα και δεν δείχνουν όλα προς την ίδια κατεύθυνση.

• Σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη από ένα κέντρο, με 130 ασθενείς, κανένας από όσους έκαναν ρομποτική μερική αρθροπλαστική δεν χρειάστηκε νέα επέμβαση στα 5 χρόνια, έναντι 6 ασθενών (9%) με την κλασική. Η λειτουργία και ο πόνος ήταν ίδια.
• Χρειάζεται χρόνος για να φανεί η διαφορά υπέρ των ρομποτικών επεμβάσεων.

Αρθροπλαστική ισχίου: τι βρέθηκε

• Ακρίβεια: σε ανασκόπηση 8 τυχαιοποιημένων μελετών με 1.014 ασθενείς, η διαφορά στο μήκος των ποδιών ήταν κατά μέσο όρο περίπου 4 χιλιοστά μικρότερη με τη ρομποτική τεχνική.
• Πόνος και λειτουργία: οι ίδιες μελέτες δεν βρήκαν διαφορά στις βαθμολογίες που αναφέρουν οι ασθενείς, ούτε στις σοβαρές επιπλοκές και στις επανεπεμβάσεις. Η βεβαιότητα των στοιχείων ήταν χαμηλή.
• Επανεπεμβάσεις: στο βρετανικό μητρώο, με 666.283 αρθροπλαστικές ισχίου, από τις οποίες 10.203 ρομποτικές, το 98,8% των εμφυτευμάτων λειτουργούσε χωρίς επανεπέμβαση στα 5 χρόνια και με τις δύο τεχνικές. Η ρομποτική τεχνική είχε λιγότερες επανεπεμβάσεις για προβλήματα θέσης, όπως το εξάρθρημα ή η διαφορά στο μήκος των ποδιών.

Για το ισχίο, η αντίστοιχη μεγάλη τυχαιοποιημένη μελέτη RACER-Hip βρίσκεται σε εξέλιξη.

Γιατί η ακρίβεια δεν φαίνεται ακόμη στα αποτελέσματα

Αυτό είναι το ερώτημα που ακούγεται πιο συχνά. Υπάρχουν μερικές πιθανές εξηγήσεις:

• Η κλασική αρθροπλαστική είναι ήδη πολύ επιτυχημένη. Όταν περίπου 98 στα 100 εμφυτεύματα λειτουργούν χωρίς πρόβλημα στα 5 χρόνια, μια νέα τεχνική δύσκολα δείχνει διαφορά σε λίγα χρόνια.
• Η παρακολούθηση είναι σύντομη. Οι τεχνητές αρθρώσεις σχεδιάζονται να κρατήσουν πολλά χρόνια. Μια διαφορά στη φθορά ή στη χαλάρωση μπορεί να φανεί αργότερα, ή και να μη φανεί.
• Το αποτέλεσμα δεν εξαρτάται μόνο από τη θέση. Ο πόνος και η ικανοποίηση επηρεάζονται από τους μύες, την αποκατάσταση, τον πόνο πριν από την επέμβαση και τις προσδοκίες.
• Ο στόχος μπορεί να αλλάξει. Οι ερευνητές της RACER-Knee σημειώνουν ότι η ακρίβεια ίσως αποκτήσει αξία αν χρησιμοποιηθεί για να προσαρμόζεται η επέμβαση στην ανατομία του κάθε ασθενή, κάτι που θέλει περαιτέρω έρευνα.

Ρομποτική ή κλασική αρθροπλαστική: πώς να αποφασίσετε

Αν χρειάζεστε αρθροπλαστική, και οι δύο τεχνικές είναι καλές επιλογές. Η απόφαση για την επέμβαση έρχεται πρώτη και βασίζεται στα συμπτώματά σας. Δείτε τον οδηγό πότε χρειάζεται αρθροπλαστική γόνατος.

Η τεχνική είναι ένα από τα θέματα που συζητάτε. Εξίσου σημαντικά είναι η εμπειρία του χειρουργού στην τεχνική που προτείνει, το εμφύτευμα και η αποκατάσταση. Ρωτήστε:

• Ποιο όφελος περιμένετε από τη ρομποτική τεχνική για τη δική μου άρθρωση;
• Πόσες τέτοιες επεμβάσεις κάνετε, με ρομπότ και χωρίς;
• Ποιο εμφύτευμα θα χρησιμοποιηθεί και πόσα χρόνια το παρακολουθούν τα μητρώα;
• Αν η ρομποτική έχει επιπλέον κόστος για μένα, τι καλύπτει ο ΕΟΠΥΥ ή η ασφάλειά μου;