Συχνουρία: αιτίες σε άνδρες και γυναίκες

Συχνουρία σημαίνει ότι χρειάζεται να ουρείτε πιο συχνά από ό,τι είναι συνηθισμένο για εσάς, την ημέρα, τη νύχτα ή και τα δύο. Δεν είναι νόσος αλλά σύμπτωμα, και οι πιο συχνές αιτίες είναι απλές: πολλά υγρά, καφεΐνη, ουρολοίμωξη ή υπερδραστήρια κύστη. Στους άνδρες μετά τα 50 συχνή αιτία είναι η διόγκωση του προστάτη, ενώ στις γυναίκες η εγκυμοσύνη, η εμμηνόπαυση και η αδυναμία του πυελικού εδάφους.

Τι είναι η συχνουρία

Δεν υπάρχει ένας «σωστός» αριθμός ουρήσεων για όλους. Το πόσο συχνά ουρείτε εξαρτάται από το πόσα υγρά πίνετε, τι πίνετε, τη ζέστη, την άσκηση και τα φάρμακά σας. Σημασία έχει η αλλαγή σε σχέση με ό,τι ήταν φυσιολογικό για εσάς και το αν σας ενοχλεί.

Οι γιατροί χρησιμοποιούν μερικούς διαφορετικούς όρους:

• Συχνουρία: πολλές ουρήσεις μέσα στην ημέρα, συχνά με μικρή ποσότητα κάθε φορά.
• Νυκτουρία: ξυπνάτε τη νύχτα για να ουρήσετε.
• Πολυουρία: βγάζετε μεγάλη συνολική ποσότητα ούρων μέσα στο 24ωρο. Δεν είναι το ίδιο με τη συχνουρία και έχει άλλες αιτίες, όπως τον διαβήτη.
• Επιτακτικότητα: ξαφνική, έντονη ανάγκη για ούρηση που δύσκολα περιμένει.

Συχνουρία: αιτίες σε άνδρες και γυναίκες

Ορισμένες αιτίες αφορούν και τα δύο φύλα:

• Πολλά υγρά, ιδίως το βράδυ.
• Καφεΐνη και αλκοόλ: αυξάνουν την παραγωγή ούρων και ερεθίζουν την κύστη.
• Ουρολοίμωξη: συχνουρία με κάψιμο, θολά ούρα ή πόνο χαμηλά στην κοιλιά. Δείτε τον οδηγό για την ουρολοίμωξη.
• Υπερδραστήρια κύστη: η κύστη συσπάται πριν γεμίσει, με συχνουρία και επιτακτικότητα, μερικές φορές με διαφυγή ούρων.
• Διαβήτης: το πολύ σάκχαρο τραβά νερό στα ούρα. Συνοδεύεται συχνά από έντονη δίψα.
• Διουρητικά και άλλα φάρμακα.
• Πέτρα στο κατώτερο τμήμα του ουρητήρα ή στην κύστη.
• Δυσκοιλιότητα, που πιέζει την κύστη.
• Άγχος, που κάνει την κύστη πιο «ευαίσθητη».
• Νευρολογικές παθήσεις, όπως η νόσος Πάρκινσον ή η σκλήρυνση κατά πλάκας.

Σπανιότερα, η συχνουρία συνοδεύει χρόνιο πόνο της κύστης χωρίς λοίμωξη (διάμεση κυστίτιδα), ενώ στους μεγαλύτερους σε ηλικία και στους καπνιστές μπορεί να συνοδεύει πάθηση της κύστης που χρειάζεται έλεγχο, ιδίως αν υπάρχει και αίμα στα ούρα.

Στις γυναίκες

• Εγκυμοσύνη: η μήτρα που μεγαλώνει πιέζει την κύστη. Είναι φυσιολογικό, αλλά συχνουρία με κάψιμο ή πυρετό θέλει γιατρό.
• Εμμηνόπαυση: η μείωση των οιστρογόνων λεπταίνει τους ιστούς γύρω από την ουρήθρα και ευνοεί τις λοιμώξεις.
• Αδυναμία του πυελικού εδάφους και πρόπτωση: μετά από τοκετούς και με την ηλικία, η κύστη χάνει στήριξη. Συχνά υπάρχει και ακράτεια ούρων στον βήχα ή στο φτάρνισμα.
• Υποτροπιάζουσες κυστίτιδες: δείτε τον οδηγό για την κυστίτιδα που επανέρχεται.

Στους άνδρες

• Καλοήθης υπερπλασία προστάτη: ο προστάτης μεγαλώνει με την ηλικία και πιέζει την ουρήθρα. Εκτός από συχνουρία δίνει νυκτουρία, αδύναμη ροή, δυσκολία στην έναρξη και αίσθηση ότι η κύστη δεν αδειάζει.
• Προστατίτιδα: φλεγμονή του προστάτη, συχνά με πόνο στο περίνεο.
• Μετά από επέμβαση στον προστάτη: για ένα διάστημα μετά την επέμβαση μπορεί να υπάρχει συχνουρία και επιτακτικότητα, ενώ μετά από ριζική προστατεκτομή μπορεί να υπάρχει διαφυγή ούρων. Οι οδηγίες του NICE συστήνουν σε αυτούς τους άνδρες ασκήσεις πυελικού εδάφους με καθοδήγηση για τουλάχιστον 3 μήνες.

Στους άνδρες με συμπτώματα από τον προστάτη, ο γιατρός μπορεί να συζητήσει μαζί σας και την εξέταση PSA.

Συχνουρία το βράδυ: γιατί ξυπνάτε για να ουρήσετε

Η νυκτουρία έχει δύο βασικούς λόγους: είτε η κύστη δεν κρατά αρκετά, είτε ο οργανισμός παράγει πολλά ούρα τη νύχτα. Το δεύτερο συμβαίνει με τα υγρά και τον καφέ ή το αλκοόλ το βράδυ, αλλά και με παθήσεις όπως ο διαβήτης, η καρδιακή ανεπάρκεια και τα πρηξίματα στα πόδια, που «αδειάζουν» όταν ξαπλώνετε.

Στους άνδρες, η νυκτουρία είναι συχνό σύμπτωμα της διόγκωσης του προστάτη. Στις γυναίκες συνδέεται συχνά με την υπερδραστήρια κύστη. Ένα ημερολόγιο ούρησης δείχνει ποια από τις δύο περιπτώσεις ισχύει.

Συχνουρία και ακράτεια ούρων

Συχνουρία και ακράτεια ούρων εμφανίζονται συχνά μαζί, ειδικά στις γυναίκες. Η ακράτεια χωρίζεται σε τρία είδη, που αντιμετωπίζονται διαφορετικά:

• Ακράτεια προσπάθειας: διαφυγή ούρων στον βήχα, στο φτάρνισμα, στο γέλιο ή στην άσκηση, από αδυναμία του πυελικού εδάφους.
• Ακράτεια επιτακτικότητας: διαφυγή ούρων μαζί με την ξαφνική, έντονη ανάγκη, όπως συμβαίνει στην υπερδραστήρια κύστη.
• Μικτή ακράτεια: συνδυασμός των δύο.

Πολλοί άνθρωποι πηγαίνουν συνεχώς στην τουαλέτα «για σιγουριά», από φόβο μήπως έχουν διαφυγή. Για την ακράτεια επιτακτικότητας και τη μικτή ακράτεια, οι οδηγίες του NICE συστήνουν ως πρώτη θεραπεία την εκπαίδευση της κύστης, ενώ για την ακράτεια προσπάθειας τις ασκήσεις πυελικού εδάφους. Και τα δύο περιγράφονται παρακάτω.

Η ακράτεια ούρων δεν είναι αναπόφευκτο κομμάτι της ηλικίας ούτε της μητρότητας. Αντιμετωπίζεται, και αξίζει να τη συζητήσετε με τον γιατρό σας, ακόμη κι αν σας φέρνει αμηχανία.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η πιο χρήσιμη εξέταση είναι απλή και γίνεται στο σπίτι: το ημερολόγιο ούρησης. Για τουλάχιστον 3 ημέρες, σε εργάσιμες και αργίες, σημειώνετε τι και πόσο πίνετε, πότε ουρείτε και πόση ποσότητα, αν είχατε επιτακτικότητα ή διαφυγή. Οι οδηγίες του NICE το συστήνουν και για άνδρες και για γυναίκες.

Ο γιατρός θα ζητήσει επίσης:

• εξέταση ούρων με ταινία ή γενική ούρων, για αίμα, σάκχαρο, λεύκωμα και σημάδια λοίμωξης
• καλλιέργεια ούρων, αν υπάρχει υποψία λοίμωξης
• εξέταση σακχάρου στο αίμα, αν υπάρχει δίψα ή πολυουρία
• στους άνδρες, εξέταση της κοιλιάς, των γεννητικών οργάνων και δακτυλική εξέταση του προστάτη
• υπερηχογράφημα για το υπόλειμμα ούρων μετά την ούρηση, όπου χρειάζεται

Ο ουρολόγος μπορεί να ζητήσει πιο ειδικές εξετάσεις, όπως μέτρηση της ροής των ούρων ή ουροδυναμικό έλεγχο, όταν η πρώτη αντιμετώπιση δεν βοηθά.

Τι βοηθά στη συχνουρία

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την αιτία. Η λοίμωξη θέλει αντιβίωση με συνταγή, ο διαβήτης ρύθμιση, ο προστάτης ειδική θεραπεία. Για τη συχνουρία χωρίς σοβαρή αιτία, τα πρώτα βήματα είναι απλά και τα συστήνουν οι οδηγίες του NICE και της EAU:

• Λιγότερη καφεΐνη και αλκοόλ. Δοκιμάστε να τα περιορίσετε για λίγες εβδομάδες.
• Σωστή ποσότητα υγρών. Αν πίνετε πολύ λίγα ή πάρα πολλά υγρά, προσαρμόστε την ποσότητα με τη βοήθεια του γιατρού. Το να κόψετε απότομα το νερό δεν είναι λύση.
• Λιγότερα υγρά τις ώρες που σας ενοχλεί περισσότερο, για παράδειγμα τις ώρες πριν από τον ύπνο ή πριν βγείτε από το σπίτι.
• Απώλεια βάρους, αν ο δείκτης μάζας σώματος είναι πάνω από 30.
• Εκπαίδευση της κύστης: σταδιακά μεγαλώνετε το διάστημα ανάμεσα στις ουρήσεις, για τουλάχιστον 6 εβδομάδες. Για τις γυναίκες με επιτακτικότητα είναι η πρώτη θεραπεία.
• Ασκήσεις πυελικού εδάφους, με καθοδήγηση από εξειδικευμένο φυσικοθεραπευτή, για τουλάχιστον 3 μήνες, όταν υπάρχει και διαφυγή ούρων στην προσπάθεια.
• Διπλή ούρηση για τους άνδρες με αίσθηση ατελούς κένωσης: ουρείτε, περιμένετε λίγο και προσπαθείτε ξανά.
• Τεχνική για τις σταγόνες μετά την ούρηση: οι άνδρες που έχουν σταγόνες αφού τελειώσουν μπορούν να μάθουν από τον γιατρό μια απλή τεχνική πίεσης της ουρήθρας, που την αδειάζει πριν ντυθούν.

Αν αυτά δεν αρκούν, υπάρχουν φάρμακα για την υπερδραστήρια κύστη και για τον προστάτη, που δίνονται μόνο με συνταγή και οδηγία γιατρού.

Η συχνουρία στα παιδιά, ειδικά όταν συνοδεύεται από νέα νυχτερινή ενούρηση, πυρετό ή πόνο στην κοιλιά, χρειάζεται εκτίμηση από παιδίατρο, γιατί μπορεί να είναι ουρολοίμωξη.