Θυλακίτιδα ισχίου: γιατί πονάει το πλάι του γοφού

Η θυλακίτιδα ισχίου είναι ερεθισμός του θύλακα που βρίσκεται πάνω στο οστέινο εξόγκωμα στο πλάι του γοφού, τον μείζονα τροχαντήρα. Προκαλεί πόνο στην έξω πλευρά του γοφού, που συχνά απλώνεται στον μηρό και χειροτερεύει τη νύχτα όταν ξαπλώνετε στο πλάι που πονά. Αντιμετωπίζεται σχεδόν πάντα χωρίς χειρουργείο, με ασκήσεις και αλλαγές στην καθημερινότητα.

Σήμερα οι γιατροί χρησιμοποιούν συχνά τον ευρύτερο όρο σύνδρομο μείζονος τροχαντήρα, επειδή ο πόνος σε αυτό το σημείο προέρχεται συχνά και από τους τένοντες των γλουτιαίων μυών, που περνούν ακριβώς από εκεί. Η αντιμετώπιση είναι παρόμοια, γι' αυτό σε αυτόν τον οδηγό θα δείτε και τα δύο.

Τι είναι η θυλακίτιδα ισχίου

Οι θύλακοι είναι μικρά σακουλάκια με λίγο υγρό, που βρίσκονται ανάμεσα σε κόκαλα και μαλακούς ιστούς. Λειτουργούν σαν μαξιλαράκια και μειώνουν την τριβή όταν κινείται η άρθρωση. Υπάρχουν στον ώμο, στον αγκώνα, στο γόνατο, στη φτέρνα και στο ισχίο.

Στο ισχίο ερεθίζονται κυρίως δύο θύλακοι:

• Ο τροχαντήριος θύλακος, στο πλάι του γοφού. Η φλεγμονή του λέγεται τροχαντήρια θυλακίτιδα και είναι η πιο συχνή μορφή.
• Ο λαγονοψοϊτικός θύλακος, στην εσωτερική πλευρά, προς τη βουβωνική χώρα. Είναι λιγότερο συχνή και ο πόνος εντοπίζεται στη βουβωνική χώρα.

Συμπτώματα της θυλακίτιδας ισχίου

Το κύριο σύμπτωμα της θυλακίτιδας ισχίου είναι ο πόνος στο οστέινο σημείο στο πλάι του γοφού, που συνήθως απλώνεται στην έξω πλευρά του μηρού. Στην αρχή ο πόνος είναι οξύς και έντονος. Αργότερα γίνεται πιο «υπόκωφος» και απλώνεται σε μεγαλύτερη περιοχή.

Ο πόνος χειροτερεύει συνήθως:

• τη νύχτα, όταν ξαπλώνετε στο πλάι που πονά
• όταν σηκώνεστε από καρέκλα μετά από ώρα καθισμένοι
• στο παρατεταμένο περπάτημα
• στις σκάλες ή στο κάθισμα σε βαθύ σκύψιμο

Το σημείο πονά επίσης όταν το πιέζετε. Αυτό βοηθά να ξεχωρίσει από άλλες αιτίες πόνου στην περιοχή. Ο πόνος που ξεκινά από τη μέση και κατεβαίνει στον γλουτό και στο πόδι, όπως στην ισχιαλγία, συχνά συνοδεύεται από μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα.

Ποιοι παθαίνουν θυλακίτιδα ισχίου

Η θυλακίτιδα ισχίου μπορεί να εμφανιστεί σε όλους, αλλά είναι πιο συχνή στις γυναίκες και στις μέσες και μεγαλύτερες ηλικίες. Στη μεγαλύτερη μελέτη για τη θεραπεία της, τα 167 από τα 204 άτομα ήταν γυναίκες, με μέση ηλικία περίπου 55 ετών.

Παράγοντες που συνδέονται με τη θυλακίτιδα ισχίου είναι:

• Υπερχρήση: τρέξιμο, σκάλες, ποδήλατο ή ορθοστασία για πολλές ώρες.
• Τραυματισμός: πτώση ή χτύπημα στο πλάι του γοφού, ή ξάπλωμα στο ίδιο πλάι για πολλή ώρα.
• Προβλήματα στη σπονδυλική στήλη, όπως σκολίωση ή αρθρίτιδα στη μέση, που αλλάζουν τον τρόπο που περπατάτε.
• Σφιχτή λαγονοκνημιαία ταινία, τον μακρύ τένοντα στην έξω πλευρά του μηρού.
• Διαφορά στο μήκος των ποδιών.
• Ρευματοειδής αρθρίτιδα.
• Προηγούμενο χειρουργείο στο ισχίο ή πρόθεση ισχίου.
• Οστεόφυτα ή άλατα ασβεστίου στους τένοντες που δένουν στον τροχαντήρα.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται κυρίως με την κλινική εξέταση. Ο γιατρός πιέζει το πλάι του γοφού για να βρει το σημείο που πονά και εξετάζει την κίνηση του ισχίου και τη μέση.

Εξετάσεις όπως ακτινογραφία, υπερηχογράφημα ή μαγνητική τομογραφία χρειάζονται κυρίως για να αποκλειστούν άλλες αιτίες, όπως αρθρίτιδα του ισχίου, κάταγμα ή πρόβλημα στη μέση. Αν ο γιατρός υποψιάζεται λοίμωξη ή ουρική αρθρίτιδα, μπορεί να πάρει με βελόνα υγρό από τον θύλακα για εξέταση.

Θεραπεία της θυλακίτιδας ισχίου

Η θυλακίτιδα ισχίου αντιμετωπίζεται αρχικά χωρίς χειρουργείο. Οι περισσότεροι άνθρωποι βελτιώνονται με απλά μέτρα.

Τι μπορείτε να κάνετε στο σπίτι

• Αλλαγή δραστηριοτήτων: αποφύγετε για λίγο ό,τι χειροτερεύει τον πόνο, χωρίς να σταματήσετε εντελώς να κινείστε.
• Πάγος: παγοκύστη ή σακούλα κατεψυγμένα λαχανικά τυλιγμένη σε πετσέτα, για περίπου 10 λεπτά, μερικές φορές την ημέρα.
• Μαξιλάρι στον ύπνο: αν κοιμάστε στο πλάι, ένα μαξιλάρι ανάμεσα στα γόνατα ή γύρω από τον γοφό βοηθά να προστατεύεται η περιοχή.
• Παυσίπονα: η παρακεταμόλη ή τα αντιφλεγμονώδη, όπως η ιβουπροφαίνη, για περιορισμένο διάστημα, πάντα με οδηγία γιατρού ή φαρμακοποιού.
• Μπαστούνι ή πατερίτσες για μία εβδομάδα ή περισσότερο, αν ο πόνος είναι έντονος.

Ασκήσεις για τη θυλακίτιδα ισχίου

Οι ασκήσεις είναι η θεραπεία με τα καλύτερα στοιχεία. Στοχεύουν στην ενδυνάμωση των μυών του ισχίου, ιδίως των γλουτιαίων, και στη βελτίωση της ευλυγισίας. Ένας φυσικοθεραπευτής μπορεί να σας δείξει πώς να τις κάνετε σωστά και να τις αυξάνετε σταδιακά.

Μια ανασκόπηση του 2025, με 19 τυχαιοποιημένες μελέτες και 1.701 ασθενείς, κατέληξε ότι η άσκηση ήταν η πιο αποτελεσματική συντηρητική θεραπεία για τη μείωση του πόνου και τη βελτίωση της λειτουργίας.

Άσκηση ή ένεση κορτιζόνης;

Η ένεση κορτιζόνης στον θύλακα γίνεται εύκολα στο ιατρείο και μπορεί να ανακουφίσει για μερικούς μήνες. Δεν γίνεται όμως πολλές φορές, γιατί οι συχνές ενέσεις μπορεί να βλάψουν τους γύρω ιστούς.

Η μεγαλύτερη μελέτη που σύγκρινε τις δύο επιλογές δημοσιεύθηκε στο BMJ το 2018. Περιλάμβανε 204 άτομα με πόνο στο πλάι του γοφού για πάνω από 3 μήνες, από τους τένοντες των γλουτιαίων. Τα αποτελέσματα, ως ποσοστό όσων ανέφεραν ότι βελτιώθηκαν, ήταν:

Το πρόγραμμα με ενημέρωση και ασκήσεις είχε καλύτερο αποτέλεσμα από την ένεση και στις 8 εβδομάδες και στον έναν χρόνο. Η ενημέρωση αφορούσε το πώς να διαχειρίζεστε το φορτίο στην περιοχή στην καθημερινότητα, ενώ οι ασκήσεις γίνονταν και με επίβλεψη και στο σπίτι.

Χειρουργείο

Το χειρουργείο χρειάζεται σπάνια. Αν ο θύλακος παραμένει φλεγμένος και πονά παρά όλες τις άλλες θεραπείες, ο ορθοπαιδικός μπορεί να προτείνει αφαίρεσή του, ανοιχτά ή ενδοσκοπικά από μικρή τομή. Το ισχίο λειτουργεί φυσιολογικά χωρίς τον θύλακα. Οι περισσότεροι περπατούν το ίδιο βράδυ και ο πόνος από την επέμβαση περνά σε λίγες ημέρες.

Καθημερινή ζωή με θυλακίτιδα ισχίου

Όσο ο γοφός πονά, μερικές μικρές αλλαγές μειώνουν την πίεση στο σημείο και βοηθούν τη θεραπεία να δουλέψει:

• Ύπνος: αν μπορείτε, μην ξαπλώνετε στο πλάι που πονά. Αν κοιμάστε στο πλάι, βάλτε μαξιλάρια γύρω από την άρθρωση για στήριξη και προστασία.
• Κάθισμα και όρθια στάση: κάντε συχνά διαλείμματα όταν στέκεστε πολλή ώρα. Όταν σηκώνεστε από καρέκλα, κάντε το αργά.
• Σκάλες και περπάτημα: μειώστε για λίγο τις μεγάλες αποστάσεις και τις πολλές σκάλες, χωρίς να σταματήσετε να κινείστε.
• Άσκηση: αν τρέχετε ή κάνετε ποδήλατο, μειώστε για λίγο την ένταση και αυξήστε τη σταδιακά, μαζί με το πρόγραμμα ενδυνάμωσης.

Η θυλακίτιδα ισχίου μπορεί να εμφανιστεί και μετά από χειρουργείο στο ισχίο ή σε άτομα με πρόθεση ισχίου, επειδή η επέμβαση ή το εμφύτευμα μπορεί να ερεθίσουν τον θύλακα. Αν έχετε κάνει αρθροπλαστική και εμφανίσετε πόνο στο πλάι του γοφού, ενημερώστε τον χειρουργό σας, ώστε να εξεταστεί και η πρόθεση.

Πρόληψη

Η θυλακίτιδα ισχίου δεν προλαμβάνεται πάντα, αλλά βοηθούν:

• να αποφεύγετε δραστηριότητες που φορτίζουν επαναλαμβανόμενα το ισχίο
• η απώλεια βάρους, αν είναι αυξημένο
• ένας πάτος, αν υπάρχει διαφορά στο μήκος των ποδιών
• η διατήρηση της δύναμης και της ευλυγισίας των μυών του ισχίου
• το καλό ζέσταμα πριν από την άσκηση

Αν ο πόνος συνοδεύεται από πόνο στη μέση, δείτε και τον οδηγό για την οσφυαλγία. Το ίδιο πρόβλημα στους τένοντες μπορεί να εμφανιστεί και σε άλλες αρθρώσεις, όπως εξηγούμε στον οδηγό για την τενοντίτιδα.