Τενοντίτιδα: είδη, συμπτώματα και θεραπεία

Η τενοντίτιδα είναι ερεθισμός ενός τένοντα, του σκληρού «κορδονιού» που δένει τον μυ με το κόκαλο, συνήθως από επαναλαμβανόμενη κίνηση ή υπερφόρτωση. Προκαλεί πόνο που χειροτερεύει με την κίνηση και, όταν είναι ήπια, βελτιώνεται συνήθως μέσα σε 2 έως 3 εβδομάδες με ξεκούραση και απλά μέτρα.

Μπορεί να εμφανιστεί σχεδόν σε κάθε άρθρωση. Τα πιο συχνά σημεία είναι ο ώμος, ο αγκώνας, ο καρπός και ο αντίχειρας, το γόνατο και η φτέρνα.

Τι είναι η τενοντίτιδα

Οι τένοντες μεταφέρουν τη δύναμη του μυός στο κόκαλο, ώστε να κινείται η άρθρωση. Όταν ένας τένοντας δουλεύει περισσότερο από όσο αντέχει, ερεθίζεται, πονά και μπορεί να πρηστεί.

Θα ακούσετε και τον όρο τενοντοπάθεια. Περιγράφει τη φθορά του τένοντα που χτίζεται σιγά σιγά, με μικροσκοπικές βλάβες, όταν η υπερφόρτωση κρατά μήνες. Στην πράξη, τενοντίτιδα, τενοντοπάθεια και τενόντωση χρησιμοποιούνται για το ίδιο πρόβλημα. Η διάκριση έχει σημασία κυρίως επειδή στις χρόνιες μορφές η φλεγμονή παίζει μικρότερο ρόλο από τη φθορά, και γι' αυτό η άσκηση είναι πιο σημαντική από τα αντιφλεγμονώδη.

Η τενοντίτιδα διαφέρει από τη ρήξη τένοντα, όπου ο τένοντας σκίζεται, συνήθως ξαφνικά, σε τραυματισμό ή απότομη προσπάθεια.

Συμπτώματα τενοντίτιδας

Τα βασικά συμπτώματα της τενοντίτιδας είναι:

• πόνος πάνω στον τένοντα, που χειροτερεύει όταν κινείτε την άρθρωση
• δυσκολία στην κίνηση και δυσκαμψία, συχνά το πρωί
• αίσθηση τριγμού ή «τρίξιμο» όταν κινείται ο τένοντας
• πρήξιμο, μερικές φορές με ζέστη ή κοκκίνισμα

Αν ο πόνος ξεκίνησε ξαφνικά και έντονα κατά τη διάρκεια μιας δραστηριότητας, ειδικά με έναν ήχο σαν «κρακ» ή «σπάσιμο», μπορεί να πρόκειται για ρήξη τένοντα. Αυτό θέλει εξέταση την ίδια μέρα.

Τα πιο συχνά είδη τενοντίτιδας

Τενοντίτιδα στον ώμο

Αφορά συνήθως τους τένοντες του στροφικού πετάλου, της ομάδας μυών που κρατά τον ώμο σταθερό. Είναι συχνή σε όσους δουλεύουν με τα χέρια πάνω από το κεφάλι, όπως μπογιατζήδες και οικοδόμοι, σε αθλητές κολύμβησης, τένις και βόλεϊ, αλλά και σε μεγαλύτερους ανθρώπους χωρίς εμφανή αιτία. Πονά όταν σηκώνετε το χέρι για να πιάσετε κάτι ψηλά ή όταν ντύνεστε, και ο πόνος είναι συχνά χειρότερος τη νύχτα. Η βελτίωση με συντηρητική θεραπεία μπορεί να πάρει από μερικές εβδομάδες έως μήνες.

Τενοντίτιδα στον αγκώνα

Η πιο γνωστή μορφή είναι η επικονδυλίτιδα ή «αγκώνας του τενίστα», με πόνο στην έξω πλευρά του αγκώνα όταν πιάνετε ή σφίγγετε αντικείμενα. Δεν αφορά μόνο αθλητές: είναι συχνή σε όσους δουλεύουν με εργαλεία, ποντίκι ή πληκτρολόγιο.

Τενοντίτιδα στον καρπό και στον αντίχειρα (De Quervain)

Η τενοντίτιδα De Quervain προσβάλλει τους τένοντες που κινούν τον αντίχειρα, εκεί που περνούν από ένα στενό τούνελ στην πλευρά του καρπού. Πονά όταν κινείτε τον αντίχειρα, κλείνετε τη γροθιά, στρίβετε τον καρπό ή σηκώνετε κάτι με τους αντίχειρες προς τα πάνω, όπως ένα μωρό. Είναι πιο συχνή στις γυναίκες, στις ηλικίες 40 με 50 ετών, στην εγκυμοσύνη και τις πρώτες εβδομάδες μετά τον τοκετό.

Τενοντίτιδα στο γόνατο

Στο γόνατο ο πόνος εντοπίζεται συνήθως στον τένοντα κάτω από την επιγονατίδα ή στους τένοντες στο πίσω μέρος του γονάτου, στην ιγνυακή χώρα. Όπως και αλλού, σχετίζεται με το τρέξιμο, τα άλματα και την απότομη αύξηση της προπόνησης.

Τενοντίτιδα αχιλλείου

Ο αχίλλειος τένοντας ενώνει τους μυς της γάμπας με τη φτέρνα και είναι ο μεγαλύτερος τένοντας του σώματος. Η τενοντίτιδα μπορεί να εμφανιστεί στο μέσο του τένοντα, συχνότερα σε νέους που τρέχουν, ή στο σημείο όπου ο τένοντας μπαίνει στη φτέρνα, όπου μπορεί να σχηματιστεί και οστεόφυτο. Χαρακτηριστικά είναι ο πόνος και η δυσκαμψία το πρωί και ο έντονος πόνος την επόμενη μέρα μετά την άσκηση. Ο πόνος στο κάτω μέρος της φτέρνας, στην πατούσα, είναι συνήθως άλλο πρόβλημα, η πελματιαία απονευρωσίτιδα.

Πώς προκαλείται η τενοντίτιδα

Η τενοντίτιδα προκαλείται συνήθως από:

• απότομες, έντονες κινήσεις ή επαναλαμβανόμενη άσκηση, όπως τρέξιμο, άλματα και ρίψεις
• επαναλαμβανόμενες κινήσεις στη δουλειά, όπως πληκτρολόγηση, χρήση εργαλείων ή σήκωμα βαρών
• κακή στάση ή λάθος τεχνική στη δουλειά ή στο άθλημα
• απότομη αύξηση της προπόνησης, χωρίς σταδιακή προσαρμογή

Μερικές φορές εμφανίζεται μετά από έναν μικρό τραυματισμό ή χωρίς εμφανή αιτία. Άτομα με ρευματοειδή αρθρίτιδα είναι πιο επιρρεπή σε ορισμένες μορφές, όπως η De Quervain.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η τενοντίτιδα διαγιγνώσκεται συνήθως από το ιστορικό και την κλινική εξέταση. Ο γιατρός ρωτά πότε ξεκίνησε ο πόνος, ποιες κινήσεις τον χειροτερεύουν και τι δουλειά ή άθλημα κάνετε. Μετά πιέζει απαλά τον τένοντα και σας ζητά να κάνετε συγκεκριμένες κινήσεις, για να δει ποιος τένοντας πονά.

Εξετάσεις χρειάζονται όταν η διάγνωση δεν είναι σαφής, όταν υπάρχει υποψία ρήξης ή όταν ο πόνος δεν περνά με τη θεραπεία. Το υπερηχογράφημα δείχνει καλά τους τένοντες, ενώ η μαγνητική τομογραφία δίνει πιο λεπτομερή εικόνα. Η απλή ακτινογραφία δεν δείχνει τον τένοντα, μπορεί όμως να δείξει οστεόφυτα ή άλλα προβλήματα του κόκαλου.

Πώς περνάει η τενοντίτιδα: θεραπεία

Οι περισσότερες τενοντίτιδες αντιμετωπίζονται χωρίς χειρουργείο. Ο στόχος είναι να ηρεμήσει ο τένοντας και μετά να δυναμώσει σταδιακά.

Τι μπορείτε να κάνετε στο σπίτι

Για τις πρώτες 2 έως 3 ημέρες:

• Ξεκούραση: αποφύγετε τις κινήσεις που προκαλούν πόνο.
• Πάγος: παγοκύστη ή μια σακούλα κατεψυγμένα λαχανικά τυλιγμένη σε πετσέτα, έως 20 λεπτά κάθε 2 με 3 ώρες. Ποτέ πάγο απευθείας στο δέρμα.
• Στήριξη: ελαστικός επίδεσμος ή μαλακός νάρθηκας, σφιχτός αλλά όχι πολύ. Βγάζετε τον επίδεσμο πριν κοιμηθείτε.

Μόλις μπορείτε να κινήσετε την περιοχή χωρίς να σας σταματά ο πόνος, συνεχίστε να την κινείτε, για να μη «σφίξει» η άρθρωση. Μέχρι να συνέλθει ο τένοντας, αποφύγετε βαριά σηκώματα, δυνατό σφίξιμο, στρίψιμο και αθλήματα.

Φάρμακα

Η παρακεταμόλη και η ιβουπροφαίνη βοηθούν στον πόνο. Υπάρχει και ιβουπροφαίνη σε μορφή γέλης για το δέρμα. Πάντα με οδηγία γιατρού ή φαρμακοποιού, ειδικά αν έχετε στομάχι, νεφρά, υπέρταση ή είστε έγκυος.

Φυσικοθεραπεία

Αν ο πόνος είναι έντονος, κρατά πολύ ή περιορίζει την κίνηση, ο γιατρός μπορεί να συστήσει φυσικοθεραπεία. Το πιο σημαντικό κομμάτι της είναι οι ασκήσεις ενδυνάμωσης και διάτασης, που προσαρμόζονται στον συγκεκριμένο τένοντα.

Ενέσεις κορτιζόνης

Σε έντονη τενοντίτιδα ο γιατρός μπορεί να προτείνει ένεση κορτιζόνης. Ανακουφίζει για σύντομο διάστημα, αλλά δεν λύνει το πρόβλημα μόνη της και δεν γίνεται συχνά στο ίδιο σημείο.

Χειρουργείο

Αν η φυσικοθεραπεία δεν βοηθήσει, ο ορθοπαιδικός μπορεί να συζητήσει επέμβαση για την αφαίρεση του κατεστραμμένου ιστού ή την αποκατάσταση ενός τένοντα που έχει σπάσει. Χρειάζεται σε μικρό ποσοστό ασθενών.

Πόσο διαρκεί η τενοντίτιδα

Μια ήπια τενοντίτιδα βελτιώνεται συνήθως σε 2 έως 3 εβδομάδες. Όταν το πρόβλημα κρατά καιρό, ή επηρεάζει τον ώμο ή τον αγκώνα, η πλήρης αποκατάσταση μπορεί να πάρει αρκετούς μήνες.

Η διάρκεια εξαρτάται από το πόσο γρήγορα μειώνεται η καταπόνηση. Αν συνεχίσετε την ίδια κίνηση που προκάλεσε τον πόνο, η τενοντίτιδα αργεί πολύ περισσότερο να περάσει. Αν δεν υπάρχει βελτίωση μετά από μερικές εβδομάδες, χρειάζεται εξέταση από γιατρό.

Πρόληψη

Δεν μπορεί να προληφθεί κάθε τενοντίτιδα, αλλά ο κίνδυνος μειώνεται αν:

• κάνετε ζέσταμα πριν από την άσκηση και ήπιες διατάσεις μετά
• φοράτε παπούτσια με καλή στήριξη ή πάτους όταν τρέχετε
• κάνετε διαλείμματα στις επαναλαμβανόμενες κινήσεις, στη δουλειά και στο άθλημα
• δεν πιέζετε μυς που είναι ήδη κουρασμένους
• ξεκινάτε ένα νέο άθλημα σταδιακά, με προπόνηση και σωστή τεχνική
• εναλλάσσετε τις ασκήσεις, αντί να κάνετε κάθε μέρα την ίδια