Ρομποτική αρθροπλαστική ισχίου: πώς γίνεται και ποια τα οφέλη

Η ρομποτική αρθροπλαστική ισχίου είναι ολική αρθροπλαστική ισχίου στην οποία ο χειρουργός σχεδιάζει από πριν τη θέση των εμφυτευμάτων σε τρισδιάστατο μοντέλο της λεκάνης και του μηριαίου σας, και τα τοποθετεί με τη βοήθεια ρομποτικού βραχίονα. Ο στόχος είναι η κοτύλη να μπει στη σωστή γωνία και το πόδι να έχει το σωστό μήκος. Το ρομπότ δεν χειρουργεί μόνο του, το καθοδηγεί ο χειρουργός.

Αν σας έχουν προτείνει αρθροπλαστική ισχίου με ρομποτικό σύστημα, εδώ θα βρείτε πώς γίνεται, ποια οφέλη έχουν φανεί στις μελέτες και ποια ερωτήματα είναι ακόμη ανοιχτά.

Τι είναι η ρομποτική αρθροπλαστική ισχίου

Το ισχίο είναι άρθρωση «σφαίρας και κοτύλης». Η κεφαλή του μηριαίου οστού κινείται μέσα σε μια κοιλότητα της λεκάνης, την κοτύλη. Στην ολική αρθροπλαστική ο χειρουργός βάζει στη λεκάνη ένα μεταλλικό ένθετο, και στο μηριαίο ένα στέλεχος με μια τεχνητή σφαίρα στην άκρη.

Δύο πράγματα κρίνουν πολύ το αποτέλεσμα:

• Η θέση του ενθέματος στην κοτύλη: η κλίση και η στροφή του επηρεάζουν πόσο σταθερό είναι το ισχίο και πόσο εύκολα μπορεί να βγει από τη θέση του.
• Το μήκος του ποδιού και το offset: offset λέγεται η απόσταση του μηριαίου από το κέντρο της λεκάνης, που επηρεάζει τη λειτουργία των μυών γύρω από το ισχίο. Αν το πόδι βγει πιο μακρύ ή πιο κοντό, ο ασθενής μπορεί να κουτσαίνει ή να νιώθει ενόχληση.

Στην κλασική τεχνική ο χειρουργός κρίνει αυτά τα στοιχεία με τα μάτια, με τα εργαλεία του και με την ακτινογραφία πριν από την επέμβαση. Στη ρομποτική τεχνική τα σχεδιάζει σε υπολογιστή και τα μετρά την ώρα του χειρουργείου με μεγάλη ακρίβεια.

Υπάρχουν ελάχιστα ρομποτικά συστήματα για το ισχίο. Το σύστημα Mako βασίζεται σε αξονική τομογραφία πριν από την επέμβαση δηλαδή σε πραγματικά δεδομένα (image based).

Πώς γίνεται η ρομποτική αρθροπλαστική ισχίου

Πριν από το χειρουργείο

Κάνετε μια αξονική τομογραφία της λεκάνης και του ισχίου. Από αυτήν φτιάχνεται ένα τρισδιάστατο μοντέλο, πάνω στο οποίο ο χειρουργός επιλέγει το μέγεθος των εμφυτευμάτων, τη θέση και τη γωνία του ενθέματος κοτύλης και υπολογίζει τη διαφορά στο μήκος των ποδιών που πρέπει να διορθωθεί.

Στο χειρουργείο

Η αναισθησία είναι συνήθως επισκληρίδια σε συνδυασμό με μέθη. Ο χειρουργός στερεώνει στη λεκάνη έναν αισθητήρα και αγγίζει με ειδικό εργαλείο σημεία του οστού, ώστε το σύστημα να ταυτίσει το πραγματικό ισχίο με το μοντέλο. Στη συνέχεια ο ρομποτικός βραχίονας καθοδηγεί τη διαμόρφωση της κοτύλης και την τοποθέτηση του ενθέματος στη γωνία που σχεδιάστηκε. Το σύστημα δείχνει επίσης στον χειρουργό το μήκος του ποδιού και το offset, ώστε να τα διορθώσει.

Ποια προσπέλαση χρησιμοποιείται

Η ρομποτική τεχνική δεν είναι από μόνη της «μικρή τομή» ή «ελάχιστα επεμβατική» μέθοδος. Αφορά την ακρίβεια στη θέση των εμφυτευμάτων. Ο χειρουργός μπορεί να τη συνδυάσει με την προσπέλαση που χρησιμοποιεί, πρόσθια ή οπίσθια.

Ποια είναι τα οφέλη της ρομποτικής αρθροπλαστικής ισχίου

Το πιο σταθερό εύρημα των μελετών είναι η ακρίβεια: το ένθεμα κοτύλης μπαίνει πιο συχνά στη γωνία που σχεδιάστηκε και η διαφορά στο μήκος των ποδιών είναι μικρότερη. Σε ανασκόπηση 8 τυχαιοποιημένων μελετών με 1.014 ασθενείς, η διαφορά στο μήκος των ποδιών ήταν κατά μέσο όρο περίπου 4 χιλιοστά μικρότερη με τη ρομποτική τεχνική.

Το πιο ενδιαφέρον εύρημα για τον ασθενή έρχεται από το βρετανικό Εθνικό Μητρώο Αρθροπλαστικών. Σε 666.283 ολικές αρθροπλαστικές ισχίου, από τις οποίες 10.203 ρομποτικές, η ρομποτική τεχνική συνδέθηκε με λιγότερες επανεπεμβάσεις λόγω κακής θέσης του εμφυτεύματος, όπως το εξάρθρημα ή η διαφορά στο μήκος των ποδιών.

Ταυτόχρονα, οι ίδιες μελέτες δείχνουν τα όρια αυτών των οφελών:

Με απλά λόγια: η ρομποτική αρθροπλαστική ισχίου τοποθετεί τα εμφυτεύματα με μεγαλύτερη ακρίβεια και φαίνεται να μειώνει ένα συγκεκριμένο είδος προβλήματος, εκείνο που οφείλεται σε κακή θέση. Μέχρι στιγμής όμως δεν έχει δείξει ότι οι ασθενείς νιώθουν καλύτερα ή ότι συνολικά χρειάζονται λιγότερες επανεπεμβάσεις. Για την αναλυτική σύγκριση, δείτε τον οδηγό ρομποτική ή κλασική αρθροπλαστική.

Για ποιους μπορεί να έχει νόημα

Η ένδειξη για αρθροπλαστική ισχίου είναι ίδια με ή χωρίς ρομπότ: πόνος και περιορισμός από την οστεοαρθρίτιδα ισχίου που δεν βελτιώνονται με τις θεραπείες χωρίς χειρουργείο. Το ρομπότ δεν αλλάζει το αν χρειάζεστε την επέμβαση, αλλάζει τον τρόπο που γίνεται.

Ορισμένοι χειρουργοί θεωρούν ότι η ακριβής τοποθέτηση βοηθά περισσότερο σε δύσκολες περιπτώσεις, όπως η δυσπλασία του ισχίου, μια παλιά επέμβαση ή κάταγμα, ή μια μεγάλη διαφορά στο μήκος των ποδιών. Το αν αυτό ισχύει για το δικό σας ισχίο είναι κάτι που συζητάτε με τον χειρουργό σας.

Χρήση σε κάταγμα και σε επανεπέμβαση

Η ρομποτική τεχνική σχεδιάστηκε για την προγραμματισμένη αρθροπλαστική λόγω αρθρίτιδας. Στη βιβλιογραφία έχουν περιγραφεί και χρήσεις σε πιο σύνθετες περιπτώσεις, όπως η ολική αρθροπλαστική μετά από κάταγμα του αυχένα του μηριαίου, όπου το σύστημα βοήθησε να τοποθετηθεί σωστά το ένθεμα κοτύλης και να διορθωθεί διαφορά 9 χιλιοστών στο μήκος του ποδιού. Πρόκειται όμως για μεμονωμένες περιγραφές περιστατικών, όχι για συγκριτικές μελέτες. Δείχνουν τι είναι τεχνικά εφικτό, όχι ότι το αποτέλεσμα είναι καλύτερο από την κλασική επέμβαση.

Ο Κωνσταντίνος Δρετάκης είναι παγκόσμιος πρωτοπόρος στη χρήση του ρομποτικού συστήματος στα κατάγματα ισχίου, με δημοσιευμένο ερευνητικό έργο. Δείτε τη μελέτη Restoring Hip Joint Anatomy With the Robotic Arm-Assisted System in Hip Fractures: Expanding the Applications for Hip Surgery (Arthroplasty Today, 2024).

Στο κάταγμα, που είναι επείγον, χρειάζεται επίσης χρόνος για την αξονική και τον σχεδιασμό, κάτι που δεν είναι πάντα διαθέσιμο. Γι’ αυτό σε αυτές τις περιπτώσεις η απόφαση είναι εξατομικευμένη.

Περιορισμοί και πιθανοί κίνδυνοι

Η ρομποτική αρθροπλαστική ισχίου έχει τους ίδιους κινδύνους με κάθε αρθροπλαστική ισχίου, όπως λοίμωξη, θρόμβωση, εξάρθρημα και χαλάρωση του εμφυτεύματος. Επιπλέον:

• χρειάζεται συνήθως αξονική τομογραφία πριν από την επέμβαση
• ο σχεδιασμός και η επέμβαση παίρνουν περισσότερο χρόνο
• το σύστημα λειτουργεί συνήθως με τα εμφυτεύματα του κατασκευαστή του
• το κόστος είναι μεγαλύτερο και δεν υπάρχει σε όλα τα νοσοκομεία

Η ανάρρωση μετά τη ρομποτική αρθροπλαστική ισχίου

Η ανάρρωση είναι ίδια με της κλασικής αρθροπλαστικής. Οι περισσότεροι ασθενείς πηγαίνουν σπίτι 1 έως 3 ημέρες μετά την επέμβαση. Οι συνηθισμένες καθημερινές δραστηριότητες επανέρχονται πλήρως συνήθως σε 6 έως 12 εβδομάδες. Το περπάτημα ξεκινά νωρίς, με βοήθημα στην αρχή, και ακολουθεί πρόγραμμα ασκήσεων.

Για την άσκηση και τα σπορ μετά την επέμβαση, μιλήστε με τον χειρουργό σας.

Κόστος και κάλυψη στην Ελλάδα

Η ρομποτική επέμβαση κοστίζει περισσότερο από την κλασική, λόγω εξοπλισμού και χρόνου. Η κάλυψη από τον ΕΟΠΥΥ ή από ιδιωτική ασφάλιση και η πιθανή επιπλέον χρέωση διαφέρουν ανάλογα με το νοσοκομείο και το ασφαλιστήριο. Ζητήστε πριν από την επέμβαση να μάθετε τι καλύπτεται και τι πληρώνετε εσείς.

Καλές ερωτήσεις για τον χειρουργό σας είναι: τι όφελος περιμένει για το δικό σας ισχίο, πόσες ρομποτικές αρθροπλαστικές κάνει κάθε χρόνο, ποια προσπέλαση θα χρησιμοποιήσει και ποιο εμφύτευμα θα μπει.