Μαγνητική τομογραφία: πώς γίνεται, πόσο κοστίζει και τι καλύπτει ο ΕΟΠΥΥ

Η μαγνητική τομογραφία είναι απεικονιστική εξέταση που φτιάχνει λεπτομερείς εικόνες του εσωτερικού του σώματος με ισχυρό μαγνητικό πεδίο και ραδιοκύματα, χωρίς ακτινοβολία. Είναι ανώδυνη, διαρκεί συνήθως από 15 λεπτά έως μία ώρα και με παραπεμπτικό γιατρού καλύπτεται από τον ΕΟΠΥΥ, με συμμετοχή του ασφαλισμένου.

Συχνά τη λέμε απλώς «μαγνητική» ή MRI, από τα αγγλικά αρχικά. Τη ζητά ο γιατρός όταν θέλει να δει μαλακούς ιστούς, όπως εγκέφαλο, νωτιαίο μυελό, δίσκους της σπονδυλικής στήλης, συνδέσμους, μύες και όργανα της κοιλιάς.

Τι είναι η μαγνητική τομογραφία και πώς λειτουργεί

Ο μαγνητικός τομογράφος είναι ένας μεγάλος μαγνήτης σε σχήμα σωλήνα, με ένα κρεβάτι που γλιστρά μέσα του. Το μαγνητικό πεδίο και τα ραδιοκύματα κάνουν τους ιστούς του σώματος να στέλνουν σήματα. Ένας υπολογιστής μετατρέπει τα σήματα σε εικόνες, σε «φέτες» της περιοχής που εξετάζεται.

Οι υγιείς και οι παθολογικοί ιστοί στέλνουν ελαφρώς διαφορετικό σήμα. Έτσι η μαγνητική δείχνει λεπτομέρειες που συχνά δεν φαίνονται στην απλή ακτινογραφία.

Η μαγνητική δεν χρησιμοποιεί ιοντίζουσα ακτινοβολία, όπως οι ακτινογραφίες και η αξονική τομογραφία. Δεν έχουν αναφερθεί παρενέργειες από το μαγνητικό πεδίο και τα ραδιοκύματα. Ο κίνδυνος αφορά κυρίως τα μεταλλικά αντικείμενα και ορισμένα εμφυτεύματα, γι' αυτό ο έλεγχος πριν από την εξέταση είναι αυστηρός.

Πότε γίνεται μαγνητική τομογραφία

Ο γιατρός ζητά μαγνητική για να βρει την αιτία ενός συμπτώματος, για να σχεδιάσει μια θεραπεία ή για να δει πώς εξελίσσεται μια πάθηση. Οι πιο συχνές περιοχές είναι:

• Εγκέφαλος και υπόφυση: σε πονοκεφάλους με ανησυχητικά χαρακτηριστικά, ζάλη, νευρολογικά συμπτώματα.
• Σπονδυλική στήλη: αυχένας και μέση, για παράδειγμα σε πόνο που κατεβαίνει στο πόδι από πιθανή δισκοκήλη.
• Αρθρώσεις: γόνατο, ώμος, ισχίο, αστράγαλος, όπως σε υποψία για ρήξη μηνίσκου ή τραυματισμό συνδέσμων.
• Κοιλιά και πύελος: ήπαρ, πάγκρεας, νεφρά, μήτρα, προστάτης.
• Μαστοί, καρδιά και αγγεία: σε ειδικές ενδείξεις που ορίζει ο γιατρός.

Η μαγνητική δεν είναι πάντα η καλύτερη εξέταση. Για ορισμένα προβλήματα αρκεί ή ταιριάζει καλύτερα ακτινογραφία, υπερηχογράφημα ή αξονική. Την επιλογή την κάνει ο γιατρός που σας παρακολουθεί. Περισσότερες εξετάσεις θα βρείτε στις διαγνωστικές εξετάσεις.

Πώς γίνεται η μαγνητική τομογραφία

Η μαγνητική τομογραφία γίνεται από τεχνολόγο ακτινολογίας, ενώ τις εικόνες τις διαβάζει ακτινολόγος. Η διαδικασία είναι περίπου η ίδια για όλες τις περιοχές του σώματος:

• Αφήνετε έξω από την αίθουσα κάθε μεταλλικό αντικείμενο: κοσμήματα, ρολόι, κλειδιά, κάρτες, ακουστικά βαρηκοΐας, φουρκέτες. Συχνά φοράτε ρόμπα του κέντρου.
• Ξαπλώνετε στο κρεβάτι. Γύρω από την περιοχή που εξετάζεται μπαίνει ένα ειδικό εξάρτημα, το «πηνίο», που βοηθά να βγουν καθαρές εικόνες.
• Παίρνετε ωτοασπίδες ή ακουστικά, γιατί το μηχάνημα κάνει δυνατούς χτύπους και βουητό όσο τραβά εικόνες.
• Το κρεβάτι μπαίνει στο μηχάνημα. Ο τεχνολόγος σας παρακολουθεί από διπλανό δωμάτιο και μιλάτε μαζί του από μικρόφωνο.
• Μένετε όσο πιο ακίνητοι γίνεται. Σε εξετάσεις κοιλιάς ή θώρακα μπορεί να σας ζητηθεί να κρατήσετε την αναπνοή σας για λίγα δευτερόλεπτα.

Η εξέταση δεν πονά. Το κρεβάτι μπορεί να είναι σκληρό ή κρύο, οπότε μπορείτε να ζητήσετε κουβέρτα ή μαξιλάρι. Αν δεν έχετε πάρει ηρεμιστικό, επιστρέφετε αμέσως στις δουλειές σας, στο φαγητό και στα φάρμακά σας.

Πόσο διαρκεί μια μαγνητική τομογραφία

Μια μαγνητική τομογραφία διαρκεί συνήθως από 15 λεπτά έως μία ώρα, ανάλογα με την περιοχή και τον αριθμό των λήψεων. Μπορεί να κρατήσει περισσότερο αν εξετάζονται πολλές περιοχές ή αν χρειάζεται σκιαγραφικό. Υπολογίστε και τον χρόνο για το ερωτηματολόγιο και την προετοιμασία πριν μπείτε στην αίθουσα.

Πώς προετοιμάζεστε

Για τις περισσότερες μαγνητικές δεν χρειάζεται ειδική προετοιμασία. Για ορισμένες, κυρίως της κοιλιάς, το κέντρο μπορεί να σας ζητήσει να μη φάτε ή να μην πιείτε τίποτα για 4 έως 6 ώρες πριν. Ακολουθήστε τις οδηγίες του κέντρου που θα σας εξετάσει.

Πριν από την εξέταση θα συμπληρώσετε ερωτηματολόγιο ασφαλείας. Πείτε οπωσδήποτε αν:

• είστε ή μπορεί να είστε έγκυος, ή θηλάζετε
• έχετε βηματοδότη ή απινιδωτή
• έχετε κοχλιακό εμφύτευμα (εμφύτευμα στο αυτί για την ακοή)
• έχετε κλιπ ανευρύσματος στον εγκέφαλο, τεχνητές βαλβίδες καρδιάς ή stent σε αγγεία
• έχετε μεταλλικά εμφυτεύματα από χειρουργείο ή πρόσφατη αρθροπλαστική
• έχετε δουλέψει με μέταλλα, γιατί μπορεί να χρειαστεί έλεγχος για μικρά ρινίσματα στα μάτια
• έχετε πρόβλημα στα νεφρά ή κάνετε αιμοκάθαρση
• έχετε αλλεργία, ιδίως σε σκιαγραφικό
• φοβάστε τους κλειστούς χώρους

Φέρτε μαζί σας το παραπεμπτικό και τις προηγούμενες απεικονιστικές εξετάσεις της ίδιας περιοχής, για σύγκριση.

Πότε απαγορεύεται ή χρειάζεται προσοχή

Η μαγνητική δεν απαγορεύεται σε όποιον έχει μέταλλο στο σώμα, αλλά κάθε περίπτωση ελέγχεται πριν. Το ισχυρό μαγνητικό πεδίο μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία ενός βηματοδότη ή άλλου εμφυτεύματος, ή να μετακινήσει ένα μεταλλικό κομμάτι μέσα στο σώμα.

Τα περισσότερα ορθοπαιδικά εμφυτεύματα, όπως πλάκες, βίδες και τεχνητές αρθρώσεις, δεν αποτελούν κίνδυνο, αν και μπορεί να θολώσουν την εικόνα κοντά τους. Για βηματοδότες, απινιδωτές, νευροδιεγέρτες, αντλίες φαρμάκων και κοχλιακά εμφυτεύματα χρειάζονται τα στοιχεία του συγκεκριμένου μοντέλου. Ορισμένα νεότερα μοντέλα επιτρέπουν μαγνητική με ειδική διαδικασία, που την ορίζουν ο τεχνολόγος και ο ακτινολόγος όταν ξέρουν τον ακριβή τύπο. Κρατήστε την κάρτα του εμφυτεύματος και δείξτε τη στο κέντρο.

Εγκυμοσύνη: η μαγνητική χρησιμοποιείται και στην εγκυμοσύνη, όταν τη ζητά ο γιατρός. Πείτε πάντα ότι είστε έγκυος, γιατί αλλάζει η απόφαση για το σκιαγραφικό και για το αν η εξέταση πρέπει να γίνει τώρα.

Παιδιά: τα μικρά παιδιά δυσκολεύονται να μείνουν ακίνητα όση ώρα χρειάζεται. Ο παιδίατρος και το κέντρο θα σας εξηγήσουν πώς προετοιμάζεται το παιδί και αν χρειάζεται κάτι ακόμη, όπως ηρεμιστικό.

Μαγνητική με σκιαγραφικό

Σε ορισμένες εξετάσεις ο γιατρός ζητά σκιαγραφικό, μια ουσία που δίνεται με ένεση στη φλέβα του χεριού και κάνει πιο ευδιάκριτες ορισμένες περιοχές. Στη μαγνητική το σκιαγραφικό είναι συνήθως με βάση το γαδολίνιο.

Οι παρενέργειες είναι συνήθως ήπιες και περνούν γρήγορα: ναυτία, πονοκέφαλος, μεταλλική γεύση, ζάλη ή εξάνθημα. Οι αλλεργικές αντιδράσεις είναι σπάνιες και εμφανίζονται κυρίως την πρώτη ώρα, γι' αυτό μπορεί να σας ζητηθεί να μείνετε στο κέντρο περίπου 30 λεπτά μετά. Σε σοβαρή νεφρική νόσο ο γιατρός ελέγχει πρώτα τη λειτουργία των νεφρών.

Πότε βγαίνουν τα αποτελέσματα

Τις εικόνες τις μελετά ακτινολόγος, που γράφει γνωμάτευση για τον γιατρό που σας παρέπεμψε. Ο χρόνος παράδοσης διαφέρει από κέντρο σε κέντρο και ανάλογα με την εξέταση, γι' αυτό ρωτήστε όταν κλείνετε ραντεβού.

Τη γνωμάτευση τη συζητάτε πάντα με τον γιατρό σας. Ένα εύρημα στη μαγνητική δεν σημαίνει από μόνο του ότι εξηγεί τα συμπτώματά σας. Ο γιατρός το συνδυάζει με την εξέταση και το ιστορικό σας και αποφασίζει αν χρειάζεται κάτι ακόμη.

Πόσο κοστίζει και τι καλύπτει ο ΕΟΠΥΥ

Με παραπεμπτικό του ΕΟΠΥΥ σε συμβεβλημένο ιδιωτικό κέντρο πληρώνετε μόνο τη συμμετοχή σας, που σύμφωνα με τον Ενιαίο Κανονισμό Παροχών Υγείας είναι 15% επί της τιμής αποζημίωσης της εξέτασης. Χωρίς παραπεμπτικό πληρώνετε ολόκληρη την τιμή, που διαφέρει από κέντρο σε κέντρο, ανάλογα με την περιοχή του σώματος και αν χρειάζεται σκιαγραφικό.

Τι ισχύει για τον ΕΟΠΥΥ:

• Παραπεμπτικό μόνο ηλεκτρονικό. Το εκδίδει γιατρός μέσω της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης και συνδέεται με τη διάγνωση. Για κάθε εξέταση υπάρχουν πρωτόκολλα που ορίζουν για ποιες διαγνώσεις αποζημιώνεται, πόσο συχνά και ποια ειδικότητα γιατρού μπορεί να τη ζητήσει.
• Ισχύει 60 ημέρες. Μετά τις 60 ημέρες από την έκδοση το παραπεμπτικό ακυρώνεται.
• Πού γίνεται. Σε δημόσια νοσοκομεία και δομές, και σε ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα και κλινικές συμβεβλημένες με τον ΕΟΠΥΥ. Τα συμβεβλημένα κέντρα δεν επιτρέπεται να ζητούν επιπλέον χρέωση πέρα από όσα προβλέπει η σύμβαση.
• Σκιαγραφικό. Όταν χρειάζεται, το γράφει ο γιατρός ή ο ακτινολόγος σε συνταγή, το παίρνετε από φαρμακείο και το φέρνετε στο κέντρο. Η συμμετοχή για το σκιαγραφικό είναι 25%.
• Χωρίς συμμετοχή. Ο κανονισμός προβλέπει μηδενική συμμετοχή για εξετάσεις στις δημόσιες δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας του ΕΣΥ και στα πανεπιστημιακά και στρατιωτικά νοσοκομεία. Δεν πληρώνουν επίσης συμμετοχή ορισμένες ομάδες ασθενών, όπως όσοι έχουν πιστοποιημένη αναπηρία 80% και άνω από ΚΕΠΑ ή ορισμένες χρόνιες παθήσεις.

Πριν κλείσετε ραντεβού, ρωτήστε το κέντρο αν εκτελεί παραπεμπτικά ΕΟΠΥΥ για μαγνητική, πόση είναι η αναμονή και αν θα χρειαστεί σκιαγραφικό.

Αν φοβάστε τους κλειστούς χώρους

Πολλοί άνθρωποι αγχώνονται μέσα στον σωλήνα του τομογράφου. Πείτε το στο κέντρο από πριν. Βοηθά να μάθετε τι θα ακούσετε, να έχετε συνεχή επαφή με τον τεχνολόγο και, όπου επιτρέπεται, να είναι κοντά σας κάποιος δικός σας.

Ο γιατρός μπορεί να προτείνει ένα ήπιο ηρεμιστικό πριν από την εξέταση. Σε αυτή την περίπτωση δεν οδηγείτε για 24 ώρες και χρειάζεστε συνοδό για την επιστροφή. Μια άλλη επιλογή είναι η ανοιχτή μαγνητική τομογραφία, που έχει περισσότερο χώρο γύρω από το σώμα αλλά και δικούς της περιορισμούς.