Πελματιαία απονευρωσίτιδα: γιατί πονάει η φτέρνα

Η πελματιαία απονευρωσίτιδα είναι ερεθισμός της πελματιαίας απονεύρωσης, της σκληρής ταινίας ιστού που ενώνει τη φτέρνα με τα δάχτυλα και στηρίζει την καμάρα του ποδιού. Προκαλεί πόνο κάτω από τη φτέρνα, που είναι χαρακτηριστικά χειρότερος στα πρώτα βήματα το πρωί. Περισσότεροι από 9 στους 10 ασθενείς βελτιώνονται χωρίς χειρουργείο, με διατάσεις, κατάλληλα παπούτσια και υπομονή.

Είναι η πιο συχνή αιτία πόνου στο κάτω μέρος της φτέρνας. Συχνά λέγεται και «άκανθα», αν και η άκανθα της πτέρνας δεν είναι η αιτία του πόνου.

Τι είναι η πελματιαία απονευρωσίτιδα

Η πελματιαία απονεύρωση βρίσκεται ακριβώς κάτω από το δέρμα του πέλματος. Ξεκινά από τη φτέρνα, απλώνεται μέχρι τη βάση των δαχτύλων και λειτουργεί σαν χορδή που κρατά την καμάρα του ποδιού. Σε κάθε βήμα τεντώνεται και απορροφά μεγάλο μέρος του φορτίου.

Όταν το φορτίο είναι μεγαλύτερο από όσο αντέχει, η απονεύρωση παθαίνει μικροσκοπικές ρήξεις και ερεθίζεται, κυρίως στο σημείο όπου δένει στη φτέρνα. Δεν είναι πάντα σαφές γιατί συμβαίνει στον συγκεκριμένο άνθρωπο.

Συμπτώματα: γιατί πονάει η φτέρνα το πρωί

Το βασικό σύμπτωμα της πελματιαίας απονευρωσίτιδας είναι ο πόνος στο κάτω μέρος του ποδιού, γύρω από τη φτέρνα και την καμάρα. Είναι πιο πιθανό να πρόκειται για πελματιαία απονευρωσίτιδα όταν:

• ο πόνος είναι πολύ χειρότερος στα πρώτα βήματα μετά τον ύπνο ή μετά από ώρα καθισμένοι
• ο πόνος βελτιώνεται σταδιακά όταν αρχίσετε να κινείστε, αλλά χειροτερεύει αν σταθείτε, περπατήσετε ή τρέξετε για πολλή ώρα
• πονά όταν τεντώνεται το πέλμα, για παράδειγμα όταν σηκώνετε τα δάχτυλα από το πάτωμα ή ανεβαίνετε σκάλες

Ο πρωινός πόνος έχει εξήγηση: οι περισσότεροι κοιμόμαστε με τα πέλματα τεντωμένα προς τα κάτω, οπότε η απονεύρωση χαλαρώνει και «μαζεύει» τη νύχτα. Στο πρώτο βήμα τεντώνεται απότομα και πονά.

Ποιος κινδυνεύει

Η πελματιαία απονευρωσίτιδα είναι πιο πιθανή αν:

• είστε 40 έως 60 ετών
• ξεκινήσατε πρόσφατα άσκηση σε σκληρή επιφάνεια
• έχετε σφιχτή γάμπα ή αχίλλειο τένοντα
• στέκεστε, περπατάτε ή τρέχετε πολύ, ή αυξήσατε απότομα τη δραστηριότητα
• φοράτε παπούτσια χωρίς καλή απορρόφηση κραδασμών ή στήριξη
• έχετε αυξημένο βάρος

Είναι συχνή σε αθλητές από την υπερφόρτωση, σε ανθρώπους με αυξημένο βάρος και σε όσους η δουλειά τους απαιτεί πολλές ώρες ορθοστασίας.

Άκανθα πτέρνας: φταίει για τον πόνο;

Η άκανθα της πτέρνας είναι ένα μικρό οστεόφυτο, μια «μύτη» κόκαλου στο σημείο όπου η απονεύρωση δένει στη φτέρνα. Φαίνεται στην ακτινογραφία και μπορεί να είναι αποτέλεσμα της μακροχρόνιας τάσης της απονεύρωσης.

Οι περισσότεροι άνθρωποι με άκανθα στη φτέρνα δεν έχουν καθόλου πόνο. Η άκανθα δεν προκαλεί την πελματιαία απονευρωσίτιδα, και γι' αυτό ο πόνος αντιμετωπίζεται χωρίς να χρειάζεται να αφαιρεθεί.

Διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται συνήθως από τα συμπτώματα και την εξέταση του ποδιού. Ο γιατρός πιέζει το πέλμα για να βρει το σημείο που πονά και ελέγχει την ευκαμψία της γάμπας και του αστραγάλου.

Ακτινογραφία ζητείται μερικές φορές για να αποκλειστούν άλλες αιτίες πόνου στη φτέρνα, όπως κάταγμα ή αρθρίτιδα. Ο πόνος στο πίσω μέρος της φτέρνας, πάνω από το παπούτσι, οφείλεται συνήθως σε τενοντίτιδα του αχιλλείου, ενώ ο πόνος μετά από στραβοπάτημα σε διάστρεμμα αστραγάλου. Ο πόνος στο μπροστινό μέρος του ποδιού, στη βάση του μεγάλου δαχτύλου, έχει άλλες αιτίες, όπως το κότσι.

Αν εκτός από τον πόνο έχετε μυρμήγκιασμα ή μούδιασμα στο πόδι, πείτε το στον γιατρό. Αυτά τα συμπτώματα δεν ταιριάζουν με την απλή πελματιαία απονευρωσίτιδα και μπορεί να δείχνουν ερεθισμό νεύρου.

Θεραπεία της πελματιαίας απονευρωσίτιδας

Ασκήσεις διάτασης

Η διάταση της γάμπας και του πέλματος είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να μειωθεί ο πόνος. Δύο απλές ασκήσεις:

• Διάταση γάμπας: ακουμπάτε τα χέρια σε τοίχο, με το ένα πόδι πίσω, τεντωμένο και με τη φτέρνα στο πάτωμα, και το άλλο μπροστά, λυγισμένο. Σπρώχνετε ελεγχόμενα τη λεκάνη προς τον τοίχο μέχρι να νιώσετε τέντωμα στη γάμπα. Κρατάτε 10 δευτερόλεπτα και χαλαρώνετε. Επαναλαμβάνετε 20 φορές σε κάθε πόδι.
• Διάταση πέλματος: καθισμένοι, βάζετε το πόδι που πονά πάνω στο γόνατο του άλλου ποδιού και τραβάτε απαλά τα δάχτυλα προς τα πίσω. Αν δεν φτάνετε, χρησιμοποιήστε μια πετσέτα. Κρατάτε 10 δευτερόλεπτα, 20 φορές. Γίνεται καλύτερα το πρωί, πριν σηκωθείτε.

Ξεκούραση και αλλαγή δραστηριότητας

Μειώστε ή σταματήστε για λίγο τις δραστηριότητες που χτυπούν το πόδι σε σκληρή επιφάνεια, όπως το τρέξιμο. Το κολύμπι και το ποδήλατο επιβαρύνουν λιγότερο το πέλμα και σας κρατούν σε φόρμα. Όταν μπορείτε, κάθεστε με το πόδι σε σκαμπό.

Βάρος

Το αυξημένο βάρος φορτώνει την απονεύρωση σε κάθε βήμα. Αν το βάρος σας είναι αυξημένο, ακόμη και μια μέτρια απώλεια μειώνει το φορτίο στη φτέρνα. Ο συνδυασμός διατροφής και άσκησης χωρίς κρούσεις, όπως κολύμπι ή ποδήλατο, βοηθά και στις δύο κατευθύνσεις.

Πάγος

Τοποθετήστε παγοκύστη τυλιγμένη σε πετσέτα στο σημείο που πονά, έως 20 λεπτά κάθε 2 με 3 ώρες. Πολλοί κυλούν το πέλμα πάνω σε ένα μπουκάλι παγωμένο νερό.

Παπούτσια και πάτοι

• Φοράτε παπούτσια με μαλακή, παχιά σόλα στη φτέρνα και καλή στήριξη στην καμάρα.
• Ειδικοί πάτοι ή μαλακά επιθέματα σιλικόνης για τη φτέρνα μειώνουν την πίεση σε κάθε βήμα. Υπάρχουν έτοιμοι πάτοι και πάτοι κατά παραγγελία.
• Αλλάζετε τα αθλητικά παπούτσια πριν φθαρούν.
• Αποφύγετε τα ψηλά τακούνια, τα στενά μυτερά παπούτσια, τις σαγιονάρες και τις παντόφλες χωρίς πλάτη.
• Μην περπατάτε ξυπόλυτοι σε σκληρά πατώματα.

Νάρθηκας νυκτός

Ο νάρθηκας νυκτός κρατά το πέλμα τεντωμένο όσο κοιμάστε και μειώνει τον πρωινό πόνο. Χρειάζεται λίγες ημέρες για να τον συνηθίσετε, αλλά είναι αποτελεσματικός για πολλούς ανθρώπους.

Παυσίπονα και αλοιφές

Η παρακεταμόλη, η γέλη ιβουπροφαίνης ή, αν χρειαστεί, τα αντιφλεγμονώδη από το στόμα μπορεί να ανακουφίσουν τον πόνο. Τα αντιφλεγμονώδη δεν πρέπει να παίρνονται για περισσότερο από έναν μήνα χωρίς να μιλήσετε με γιατρό. Πάντα με οδηγία γιατρού ή φαρμακοποιού.

Φυσικοθεραπεία

Ο φυσικοθεραπευτής θα σας δείξει πρόγραμμα διατάσεων και ενδυνάμωσης και μπορεί να προσθέσει άλλες τεχνικές. Ο ποδίατρος μπορεί να προτείνει πάτους, παπούτσια ή νάρθηκα νυκτός.

Όταν ο πόνος επιμένει

Αν τα παραπάνω δεν βοηθήσουν μετά από αρκετούς μήνες, ο γιατρός μπορεί να συζητήσει:

• Ένεση κορτιζόνης: μειώνει τον πόνο, αλλά χρησιμοποιείται με περιορισμό, γιατί μπορεί να αποδυναμώσει την απονεύρωση και να προκαλέσει ρήξη, με πλάτυνση του πέλματος και χρόνιο πόνο.
• Κρουστικά κύματα: ηχητικά κύματα υψηλής ενέργειας στέλνονται στη φτέρνα για να ενεργοποιήσουν την επούλωση. Τα αποτελέσματα των μελετών είναι μικτά, αλλά επειδή η μέθοδος δεν απαιτεί τομή, δοκιμάζεται μερικές φορές πριν από το χειρουργείο.
• Ενέσεις PRP: πλάσμα από το αίμα του ίδιου του ασθενή. Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για το πόσο βοηθούν.

Χειρουργείο

Χειρουργείο εξετάζεται μόνο αν δεν υπάρξει βελτίωση μετά από 12 μήνες συστηματικής συντηρητικής θεραπείας. Συνήθως γίνεται μερική απελευθέρωση της απονεύρωσης ή επιμήκυνση του μυός της γάμπας. Τα αποτελέσματα είναι συνήθως καλά, αλλά μπορεί να μείνει χρόνιος πόνος, γι' αυτό προτείνεται μόνο αφού δοκιμαστούν όλα τα άλλα. Την απόφαση θα τη συζητήσετε με τον ορθοπαιδικό.

Πόσο διαρκεί η πελματιαία απονευρωσίτιδα

Η πελματιαία απονευρωσίτιδα θέλει υπομονή. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπαιδικών Χειρουργών, πάνω από 9 στους 10 ασθενείς βελτιώνονται μέσα σε 10 μήνες από την έναρξη απλών θεραπειών.

Η βελτίωση είναι σταδιακή. Οι διατάσεις βοηθούν μόνο αν γίνονται κάθε μέρα, για εβδομάδες. Αν διακόψετε νωρίς ή επιστρέψετε απότομα στο τρέξιμο, ο πόνος ξαναγυρίζει συχνά.