Επικονδυλίτιδα (αγκώνας του τενίστα): συμπτώματα και θεραπεία

Η επικονδυλίτιδα, γνωστή και ως «αγκώνας του τενίστα», είναι πόνος στην έξω πλευρά του αγκώνα από καταπόνηση των τενόντων του αντιβραχίου. Συνήθως περνά με ξεκούραση και απλά μέτρα σε μερικές εβδομάδες, αλλά μερικές φορές κρατά πάνω από έναν χρόνο.

Παρά το όνομα, οι περισσότεροι άνθρωποι με επικονδυλίτιδα δεν παίζουν τένις. Είναι συχνή σε όσους κάνουν επαναλαμβανόμενες κινήσεις με τον καρπό και το χέρι, στη δουλειά ή στο σπίτι.

Τι είναι η επικονδυλίτιδα

Στην έξω πλευρά του αγκώνα υπάρχει ένα μικρό εξόγκωμα του κόκαλου του βραχίονα, ο έξω επικόνδυλος. Εκεί δένουν οι τένοντες των μυών του αντιβραχίου που σηκώνουν τον καρπό και τεντώνουν τα δάχτυλα.

Όταν αυτοί οι μύες δουλεύουν επαναλαμβανόμενα και έντονα, ο τένοντας στο σημείο όπου δένει στο κόκαλο φθείρεται και παθαίνει μικροσκοπικές ρήξεις. Ο τένοντας που επηρεάζεται πιο συχνά λέγεται βραχύς κερκιδικός καρπικός εκτείνων. Γι' αυτό η επικονδυλίτιδα θεωρείται σήμερα περισσότερο φθορά του τένοντα από υπερχρησιμοποίηση παρά καθαρή φλεγμονή.

Η αντίστοιχη πάθηση στην εσωτερική πλευρά του αγκώνα λέγεται επιτροχιλίτιδα ή «αγκώνας του γκολφέρ» και αντιμετωπίζεται με παρόμοιες ασκήσεις. Και οι δύο ανήκουν στις τενοντίτιδες.

Συμπτώματα επικονδυλίτιδας

Το βασικό σύμπτωμα της επικονδυλίτιδας είναι ο πόνος στην έξω πλευρά του αγκώνα. Ξεκινά συνήθως σιγά σιγά, χωρίς συγκεκριμένο τραυματισμό, και χειροτερεύει μέσα σε εβδομάδες ή μήνες. Μπορεί να είναι από μια ήπια ενόχληση όταν κινείτε το χέρι έως σταθερός πόνος που σας ξυπνά τη νύχτα.

Ο πόνος χειροτερεύει συνήθως όταν:

• σηκώνετε ή λυγίζετε το χέρι
• πιάνετε ή σφίγγετε αντικείμενα, όπως ένα φλιτζάνι, ένα μπουκάλι ή μια ρακέτα
• σφίγγετε το χέρι κάποιου σε χειραψία
• στρίβετε τον καρπό, για παράδειγμα σε ένα πόμολο ή ένα κατσαβίδι

Άλλα συμπτώματα είναι:

• ευαισθησία ή πρήξιμο στον αγκώνα
• πόνος που απλώνεται στο αντιβράχιο
• αδύναμο πιάσιμο
• δυσκολία να τεντώσετε τελείως το χέρι

Συνήθως επηρεάζεται το χέρι που χρησιμοποιείτε περισσότερο, αλλά μπορεί να πονούν και τα δύο.

Ποιος κινδυνεύει

Η επικονδυλίτιδα προκαλείται από δραστηριότητες που συνδυάζουν δυνατό πιάσιμο με επαναλαμβανόμενο στρίψιμο του καρπού και του αντιβραχίου. Για παράδειγμα:

• δουλειά στον υπολογιστή, με πληκτρολόγιο και ποντίκι
• χειρωνακτικές εργασίες, όπως ράψιμο, βάψιμο, υδραυλικά, ξυλουργική ή χρήση κατσαβιδιού
• δουλειές με κοπή και σήκωμα βάρους, όπως μάγειρες και κρεοπώλες
• τένις και άλλα αθλήματα με ρακέτα, ειδικά με λάθος τεχνική ή ακατάλληλο εξοπλισμό
• παίξιμο μουσικού οργάνου

Μπορεί να εμφανιστεί σε κάθε ηλικία, αλλά είναι πιο συχνή μεταξύ 35 και 54 ετών. Σε μερικούς ανθρώπους εμφανίζεται χωρίς καμία εμφανή αιτία.

Διάγνωση

Η επικονδυλίτιδα διαγιγνώσκεται συνήθως από τα συμπτώματα και την κλινική εξέταση. Ο γιατρός πιέζει το σημείο στην έξω πλευρά του αγκώνα και σας ζητά να σηκώσετε τον καρπό ή να σφίξετε κάτι με αντίσταση, για να δει αν προκαλείται ο γνωστός πόνος.

Πείτε στον γιατρό αν έχετε χτυπήσει ποτέ τον αγκώνα ή αν έχετε ρευματοειδή αρθρίτιδα ή πάθηση νεύρων. Εξετάσεις ζητούνται κυρίως για να αποκλειστούν άλλες αιτίες. Η ακτινογραφία δείχνει αν υπάρχει αρθρίτιδα του αγκώνα. Η μαγνητική τομογραφία δείχνει πόσο έχει επηρεαστεί ο τένοντας. Αν ο γιατρός υποψιάζεται ότι ο πόνος έρχεται από τον αυχένα, όπου μια κήλη δίσκου ή φθορές μπορεί επίσης να προκαλέσουν πόνο στο χέρι, μπορεί να ζητήσει μαγνητική αυχένα ή ηλεκτρομυογράφημα, μια εξέταση της λειτουργίας των νεύρων.

Θεραπεία: πώς περνάει η επικονδυλίτιδα

Οι περισσότεροι άνθρωποι γίνονται καλά χωρίς χειρουργείο. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπαιδικών Χειρουργών (AAOS), η συντηρητική θεραπεία πετυχαίνει στο 80 έως 95% των ασθενών.

Τι μπορείτε να κάνετε στο σπίτι

• Λιγότερη καταπόνηση: αποφύγετε ή μειώστε για μερικές εβδομάδες τις κινήσεις που σας πονούν. Δεν χρειάζεται να ακινητοποιήσετε τελείως το χέρι.
• Κρύο ή ζεστό: παγοκύστη ή θερμοφόρα, πάντα τυλιγμένη σε πετσέτα, έως 20 λεπτά κάθε 2 με 3 ώρες.
• Απλές ασκήσεις: ήπιο λύγισμα και τέντωμα του χεριού, για να μη «σφίξει» η άρθρωση.
• Παυσίπονα: παρακεταμόλη ή αντιφλεγμονώδης γέλη στο σημείο που πονά. Αν χρειαστεί, ο γιατρός μπορεί να προτείνει αντιφλεγμονώδη χάπια. Πάντα με οδηγία γιατρού ή φαρμακοποιού. Η γέλη ιβουπροφαίνης είναι εύφλεκτη: μην καπνίζετε και μην πλησιάζετε φλόγα όσο τη χρησιμοποιείτε.

Νάρθηκας και περιβραχιόνιο

Ένα ειδικό περιβραχιόνιο που φοριέται στο πάνω μέρος του αντιβραχίου, λίγο κάτω από τον αγκώνα, μπορεί να μειώσει το φορτίο στον τένοντα και τα συμπτώματα. Βοηθούν επίσης νάρθηκες για τον καρπό ή τον αγκώνα. Υπάρχουν στα φαρμακεία και τα καταστήματα ορθοπαιδικών ειδών.

Ασκήσεις και φυσικοθεραπεία

Αν τα συμπτώματα δεν βελτιωθούν μετά από 6 εβδομάδες θεραπείας στο σπίτι, μπορεί να βοηθήσει η φυσικοθεραπεία. Η βάση είναι οι ασκήσεις διάτασης και ενδυνάμωσης για τον καρπό και το αντιβράχιο, που αυξάνονται σταδιακά. Ο φυσικοθεραπευτής μπορεί να προσθέσει μάλαξη ή υπέρηχο.

Αν παίζετε τένις, ζητήστε έλεγχο της τεχνικής και του εξοπλισμού. Η σωστή λαβή και το κορδόνισμα της ρακέτας μπορεί να μειώσουν το φορτίο στο αντιβράχιο.

Ενέσεις

• Ένεση κορτιζόνης: μπορεί να ανακουφίσει τον πόνο, αλλά χρησιμοποιείται με φειδώ, γιατί οι συχνές ενέσεις μπορεί με τον καιρό να αποδυναμώσουν το σημείο όπου δένει ο τένοντας.
• Πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια (PRP): παίρνεται λίγο αίμα από τον ασθενή, επεξεργάζεται και ενίεται στο σημείο. Οι μελέτες έχουν δώσει αντικρουόμενα αποτελέσματα.

Κρουστικά κύματα

Στη θεραπεία με κρουστικά κύματα, ηχητικά κύματα στέλνονται στον αγκώνα για να ενεργοποιήσουν την επούλωση. Πολλοί γιατροί τη θεωρούν ακόμη πειραματική, αν και ορισμένες μελέτες δείχνουν όφελος.

Χειρουργείο

Χειρουργείο εξετάζεται αν ο πόνος συνεχίζεται μετά από 6 έως 12 μήνες συντηρητικής θεραπείας. Συνήθως αφαιρείται ο κατεστραμμένος τένοντας και ο υγιής ιστός ξαναδένεται στο κόκαλο. Η επέμβαση γίνεται με μικρή τομή στην έξω πλευρά του αγκώνα ή αρθροσκοπικά, με μικροσκοπικά εργαλεία, και συνήθως χωρίς διανυκτέρευση.

Μετά την επέμβαση το χέρι μένει για λίγες ημέρες σε νάρθηκα. Τα ράμματα και ο νάρθηκας αφαιρούνται περίπου σε μία εβδομάδα και ξεκινούν ασκήσεις για την κινητικότητα. Οι ασκήσεις ενδυνάμωσης αρχίζουν σταδιακά περίπου 2 μήνες μετά, και η επιστροφή στον αθλητισμό γίνεται συνήθως σε 4 έως 6 μήνες.

Η AAOS αναφέρει επιτυχία στο 80 έως 90% των χειρουργημένων ασθενών. Δεν είναι όμως ασυνήθιστο να μείνει κάποια απώλεια δύναμης. Όπως κάθε επέμβαση, έχει κινδύνους: λοίμωξη, βλάβη νεύρων ή αγγείων, παρατεταμένη αποκατάσταση, απώλεια ευκαμψίας και ανάγκη για νέα επέμβαση. Τις επιλογές θα σας εξηγήσει ο ορθοπαιδικός χειρουργός.

Πόσο διαρκεί η επικονδυλίτιδα

Η επικονδυλίτιδα συνήθως βελτιώνεται μετά από μερικές εβδομάδες ξεκούρασης του χεριού. Σε μερικούς ανθρώπους κρατά πολύ περισσότερο, ακόμη και πάνω από έναν χρόνο.

Η βελτίωση είναι σταδιακή. Αν επιστρέψετε απότομα στην ίδια κίνηση που προκάλεσε τον πόνο, τα συμπτώματα ξαναγυρίζουν συχνά. Η σταδιακή αύξηση του φορτίου και οι ασκήσεις ενδυνάμωσης βοηθούν να μη γίνει χρόνια.

Αν ο πόνος δεν μοιάζει με τον τυπικό, για παράδειγμα συνοδεύεται από μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα δάχτυλα ή από πόνο στον αυχένα, πείτε το στον γιατρό. Ο πόνος στο χέρι μπορεί να προέρχεται από πίεση νεύρου στον αυχένα ή στον αγκώνα και τότε η θεραπεία είναι διαφορετική.

Πρόληψη

• Κάνετε διαλείμματα στις επαναλαμβανόμενες κινήσεις με το χέρι.
• Αλλάζετε συχνά θέση και κίνηση όταν δουλεύετε πολλές ώρες με πληκτρολόγιο και ποντίκι.
• Χρησιμοποιείτε εργαλεία με άνετη λαβή και μην τα σφίγγετε περισσότερο από όσο χρειάζεται.
• Στο τένις, προσέξτε την τεχνική και ζητήστε συμβουλή για τη ρακέτα.
• Κάνετε ζέσταμα πριν από την άσκηση και ασκήσεις ενδυνάμωσης για το αντιβράχιο.