Κάταγμα καρπού: αποκατάσταση και επιστροφή στις δραστηριότητες

Το κάταγμα καρπού είναι συνήθως σπάσιμο της κερκίδας, του μεγαλύτερου από τα δύο οστά του αντιβραχίου, λίγο πριν από τον καρπό. Θεραπεύεται με γύψο ή, όταν τα κομμάτια έχουν μετακινηθεί, με επέμβαση. Τα περισσότερα κατάγματα χρειάζονται περίπου 3 μήνες για να μπορείτε να χρησιμοποιείτε τον καρπό σε όλες τις δραστηριότητες, ενώ η πλήρης αποκατάσταση μπορεί να πάρει έως έναν χρόνο.

Είναι από τα πιο συχνά κατάγματα: στις ΗΠΑ, περίπου 1 στα 6 κατάγματα που φτάνουν στα επείγοντα είναι κάταγμα του κάτω άκρου της κερκίδας. Αυτός ο οδηγός εστιάζει σε όσα ρωτούν οι περισσότεροι μετά τη διάγνωση: πόσο μένει ο γύψος, τι γίνεται μετά και πότε επιστρέφετε στη δουλειά, στην οδήγηση και στο άθλημα.

Τι είναι το κάταγμα καρπού

Ο καρπός ενώνει το αντιβράχιο με το χέρι. Το αντιβράχιο έχει δύο οστά, την κερκίδα και την ωλένη. Κοντά στον καρπό, η κερκίδα είναι το μεγαλύτερο από τα δύο και αυτό που σπάει πιο συχνά.

Τα κατάγματα καρπού διαφέρουν σε πολλά σημεία:

• Κάταγμα Colles: το πιο γνωστό. Το σπασμένο κομμάτι της κερκίδας γέρνει προς τη ράχη του χεριού.
• Ενδαρθρικό ή εξωαρθρικό: αν η ρωγμή φτάνει μέσα στην άρθρωση του καρπού ή όχι.
• Με ή χωρίς παρεκτόπιση: αν τα κομμάτια έχουν μετακινηθεί από τη θέση τους.
• Συντριπτικό: όταν το οστό έχει σπάσει σε πολλά κομμάτια.
• Ανοιχτό: όταν το οστό έχει τρυπήσει το δέρμα. Χρειάζεται άμεση αντιμετώπιση λόγω κινδύνου λοίμωξης.

Μερικές φορές σπάει μαζί και η ωλένη. Ένα ξεχωριστό κάταγμα είναι του σκαφοειδούς, ενός μικρού οστού του καρπού στη βάση του αντίχειρα, που περιγράφεται παρακάτω.

Πώς γίνεται το κάταγμα καρπού

Στους νέους, το κάταγμα καρπού γίνεται συνήθως σε τραυματισμούς με μεγάλη δύναμη, όπως πτώση από σκάλα, από ποδήλατο ή πατίνι ή σε τροχαίο. Στους μεγαλύτερους, και ιδιαίτερα σε όσους έχουν οστεοπόρωση, αρκεί μια απλή πτώση από το ύψος του σώματος πάνω στο τεντωμένο χέρι.

Συμπτώματα και πρώτες ώρες

Το κάταγμα καρπού προκαλεί άμεσο πόνο, πρήξιμο, μελάνιασμα και πόνο όταν αγγίζετε τον καρπό. Ο καρπός μπορεί να φαίνεται στραβός ή εκτός θέσης. Δεν είναι πάντα εύκολο να ξεχωρίσει ένα κάταγμα από ένα δυνατό διάστρεμμα. Γι' αυτό συνήθως χρειάζεται ακτινογραφία.

Μέχρι να σας δει γιατρός:

• στηρίξτε το χέρι με μια πετσέτα δεμένη σαν κρεμαστή ταινία (αναρτήρα)
• βάλτε πάγο τυλιγμένο σε πετσέτα, έως 20 λεπτά κάθε 2 με 3 ώρες
• βγάλτε δαχτυλίδια και ρολόι, γιατί το χέρι θα πρηστεί
• μην τρώτε και μην πίνετε, για την περίπτωση που χρειαστεί επέμβαση
• μην οδηγήσετε μόνοι σας μέχρι το νοσοκομείο

Αν το χέρι μουδιάζει, αν τα δάχτυλα μυρμηγκιάζουν, αν ο καρπός είναι στραβός ή αν το οστό φαίνεται από το δέρμα, πηγαίνετε αμέσως στα επείγοντα. Το μούδιασμα μπορεί να σημαίνει πίεση σε νεύρο, και η γρήγορη αντιμετώπιση προλαμβάνει μόνιμη βλάβη.

Θεραπεία του κατάγματος καρπού

Η θεραπεία εξαρτάται από το είδος του κατάγματος, την ηλικία, τη δραστηριότητα και την εκτίμηση του χειρουργού.

Γύψος και νάρθηκας

Αν το οστό είναι σε καλή θέση, αρκεί ακινητοποίηση μέχρι να κολλήσει. Συνήθως μπαίνει πρώτα νάρθηκας, που αφήνει χώρο για το πρήξιμο, και αργότερα γύψος. Ο γύψος μπορεί να αλλάξει ξανά, όταν χαλαρώσει καθώς υποχωρεί το πρήξιμο.

Αν τα κομμάτια έχουν μετακινηθεί, ο γιατρός μπορεί να τα επαναφέρει στη θέση τους με χειρισμούς, χωρίς τομή, αφού πρώτα σας δώσει φάρμακα ή αναισθησία για τον πόνο. Αυτό λέγεται ανάταξη. Μετά γίνεται ακτινογραφία για έλεγχο.

Στη θεραπεία χωρίς χειρουργείο συνήθως γίνονται ακτινογραφίες κάθε εβδομάδα για τις πρώτες 3 εβδομάδες και ξανά στις 6 εβδομάδες. Αν το οστό μετακινηθεί όσο κολλάει, μπορεί να χρειαστεί επέμβαση. Ο γύψος αφαιρείται συνήθως 4 έως 6 εβδομάδες μετά το κάταγμα.

Στα παιδιά, ένα συχνό ήπιο κάταγμα είναι το «κάταγμα λυγισμού» της κερκίδας (torus), όπου το οστό απλώς «ζαρώνει». Οι βρετανικές οδηγίες NICE συστήνουν για αυτό να μη χρησιμοποιείται σκληρός γύψος, και συνήθως δεν χρειάζεται επανέλεγχος.

Χειρουργείο

Επέμβαση χρειάζεται όταν το οστό δεν μπαίνει σωστά στη θέση του χωρίς τομή ή όταν δεν μένει στη θέση του μόνο με γύψο. Ο χειρουργός σταθεροποιεί το κάταγμα με πλάκα και βίδες, με βελόνες ή με εξωτερική οστεοσύνθεση. Αν το οστό κολλήσει στραβά, μπορεί να επηρεαστεί η λειτουργία του καρπού.

Το NICE συστήνει, όταν χρειάζεται χειρουργείο, να γίνεται μέσα σε 72 ώρες για τα κατάγματα που μπαίνουν μέσα στην άρθρωση και μέσα σε 7 ημέρες για τα υπόλοιπα.

Κάταγμα σκαφοειδούς: το κάταγμα που μπορεί να «κρυφτεί»

Το σκαφοειδές είναι μικρό οστό του καρπού στη βάση του αντίχειρα. Σπάει συνήθως σε πτώση πάνω στο τεντωμένο χέρι και πονά στο «βαθούλωμα» που σχηματίζεται στη ράχη του καρπού όταν σηκώνετε τον αντίχειρα, καθώς και όταν πιάνετε, τσιμπάτε ή σπρώχνετε.

Ορισμένα σημεία του σκαφοειδούς έχουν φτωχή αιμάτωση, γι' αυτό τα προβλήματα στην πώρωση είναι συχνότερα από ό,τι σε άλλα οστά. Συχνά το κάταγμα δεν φαίνεται στην πρώτη ακτινογραφία. Γι' αυτό, αν υπάρχει υποψία, ο γιατρός μπορεί να βάλει νάρθηκα για 2 έως 3 εβδομάδες και να επαναλάβει την ακτινογραφία, ή να ζητήσει μαγνητική τομογραφία, που το δείχνει νωρίτερα. Το NICE προτείνει τη μαγνητική ως πρώτη απεικόνιση όταν υπάρχει υποψία κατάγματος σκαφοειδούς.

Αποκατάσταση μετά το κάταγμα καρπού

Η αποκατάσταση είναι διαφορετική για κάθε άνθρωπο, ανάλογα με το κάταγμα, τη θεραπεία και τη γενική υγεία. Τα παρακάτω χρονικά διαστήματα είναι ενδεικτικά:

Όσο φοράτε γύψο

• Κρατάτε το χέρι πάνω από το ύψος του αγκώνα όσο μπορείτε, και τη νύχτα πάνω σε μαξιλάρι.
• Κινείτε τα δάχτυλα όπως σας έδειξαν, για να μη «σφίξουν».
• Δεν βρέχετε τον γύψο. Στο ντους τον καλύπτετε με πλαστική σακούλα ή ειδικό αδιάβροχο κάλυμμα από το φαρμακείο.
• Δεν βάζετε τίποτα κάτω από τον γύψο για να ξυστείτε.
• Δεν οδηγείτε και δεν σηκώνετε βάρη μέχρι να σας πει ο γιατρός.

Αν μέσα σε 24 ώρες δεν μπορείτε να κινήσετε καλά τα δάχτυλα λόγω πόνου ή πρηξίματος, ενημερώστε τον γιατρό. Μπορεί να χρειαστεί να χαλαρώσει ο γύψος.

Μετά τον γύψο

Όταν βγει ο γύψος, ο καρπός είναι σχεδόν πάντα δύσκαμπτος και αδύναμος. Η δυσκαμψία βελτιώνεται συνήθως τον πρώτο ή δεύτερο μήνα και συνεχίζει να βελτιώνεται για τουλάχιστον 2 χρόνια. Ο φυσικοθεραπευτής ή ο εργοθεραπευτής σας δείχνει ασκήσεις για την κίνηση και τη δύναμη. Ανάμεσα στις συνεδρίες, μπορεί να φοράτε αφαιρούμενο νάρθηκα για προστασία.

Ο πόνος των πρώτων εβδομάδων είναι αναμενόμενος. Ο πάγος, η ανύψωση και τα παυσίπονα, πάντα με οδηγία γιατρού ή φαρμακοποιού, βοηθούν να είναι διαχειρίσιμος. Πόνος πολύ έντονος που δεν υποχωρεί με τα φάρμακα μπορεί να είναι σημάδι του συνδρόμου σύνθετου περιοχικού πόνου, μιας κατάστασης που αλλάζει τον τρόπο που λειτουργούν τα νεύρα και θέλει θεραπεία. Ενημερώστε τον γιατρό σας.

Οι περισσότεροι άνθρωποι επιστρέφουν σε όλες τις δραστηριότητές τους. Σε ορισμένους μένει ήπια δυσκαμψία ή ενόχληση, πιο συχνά μετά από βαριά κατάγματα, μετά τα 50 ή όταν υπάρχει ήδη αρθρίτιδα. Συνήθως όμως δεν επηρεάζει τη λειτουργία του χεριού.

Μετά τα 50: έλεγχος για οστεοπόρωση

Ένα κάταγμα καρπού από απλή πτώση είναι συχνά το πρώτο σημάδι οστεοπόρωσης. Ένα τέτοιο κάταγμα σχεδόν διπλασιάζει τον κίνδυνο για νέο κάταγμα, με τον κίνδυνο να είναι μεγαλύτερος τα πρώτα 1 έως 2 χρόνια. Αν είστε πάνω από 50, ζητήστε από τον γιατρό σας να εξετάσει αν χρειάζεστε μέτρηση οστικής πυκνότητας. Θα βρείτε περισσότερα για τις εξετάσεις ανά ηλικία στον οδηγό για το check up.

Ο ορθοπαιδικός που σας παρακολουθεί είναι ο πιο κατάλληλος για να σας πει πότε μπορείτε να επιστρέψετε στη δουλειά, στην οδήγηση και στο άθλημα, ανάλογα με το δικό σας κάταγμα. Αν ο τραυματισμός σας ήταν στραβοπάτημα και όχι πτώση στο χέρι, δείτε τον οδηγό για το διάστρεμμα αστραγάλου.