Ιγμορίτιδα: συμπτώματα, αιτίες και πώς αντιμετωπίζεται

Η ιγμορίτιδα είναι φλεγμονή των ιγμορείων, των κοιλοτήτων με αέρα που βρίσκονται στα κόκαλα του προσώπου, γύρω από τη μύτη. Συνήθως ξεκινά μετά από ένα κρυολόγημα, οφείλεται σε ιό και περνά μόνη της σε 2 έως 3 εβδομάδες, χωρίς αντιβίωση.

Οι γιατροί τη λένε και ρινοκολπίτιδα ή παραρρινοκολπίτιδα, γιατί η φλεγμονή αφορά σχεδόν πάντα μαζί τη μύτη και τους κόλπους.

Τι είναι η ιγμορίτιδα

Γύρω από τη μύτη υπάρχουν τέσσερα ζευγάρια κοιλότητες, οι παραρρίνιοι κόλποι. Τα ιγμόρεια είναι τα μεγαλύτερα και βρίσκονται κάτω από τα μάτια, στα ζυγωματικά. Οι κόλποι επικοινωνούν με τη μύτη από μικρά ανοίγματα, από τα οποία φεύγει η βλέννα.

Όταν ο βλεννογόνος της μύτης πρήζεται, συνήθως από ιό του κρυολογήματος ή από αλλεργία, τα ανοίγματα κλείνουν. Η βλέννα μένει μέσα, η πίεση ανεβαίνει και εμφανίζονται ο πόνος και το βούλωμα.

Ανάλογα με τη διάρκεια, η ιγμορίτιδα χωρίζεται σε:

• Οξεία: τα συμπτώματα υποχωρούν πλήρως σε λιγότερο από 12 εβδομάδες. Είναι η πιο συχνή μορφή.
• Χρόνια: τα συμπτώματα κρατούν 12 εβδομάδες ή περισσότερο.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα της οξείας ιγμορίτιδας εμφανίζονται συνήθως λίγες ημέρες μετά από κρυολόγημα:

• βουλωμένη μύτη
• πυκνή καταρροή, κίτρινη ή πράσινη, μπροστά ή προς τον λαιμό
• πόνος ή πίεση στο πρόσωπο: στα ζυγωματικά, γύρω από τα μάτια ή στο μέτωπο, που χειροτερεύει όταν σκύβετε
• μειωμένη όσφρηση
• πονοκέφαλος
• βήχας, κυρίως τη νύχτα, από τη βλέννα που κατεβαίνει στον λαιμό
• πόνος στα πάνω δόντια
• πυρετός, όχι πάντα

Το χρώμα της βλέννας δεν δείχνει από μόνο του ότι υπάρχει μικρόβιο. Πράσινη ή κίτρινη καταρροή εμφανίζεται και στις ιογενείς λοιμώξεις.

Ιογενής ή μικροβιακή;

Οι περισσότερες ιγμορίτιδες προκαλούνται από ιούς, τους ίδιους που προκαλούν το κρυολόγημα. Μόνο ένα μικρό ποσοστό εξελίσσεται σε μικροβιακή.

Η μικροβιακή ιγμορίτιδα είναι πιο πιθανή όταν:

• τα συμπτώματα κρατούν περισσότερο από 10 ημέρες χωρίς βελτίωση
• τα συμπτώματα βελτιώνονται και μετά χειροτερεύουν ξανά (οι γιατροί το λένε «δεύτερη επιδείνωση»)
• υπάρχει έντονος πόνος στη μία πλευρά του προσώπου
• υπάρχει πυρετός πάνω από 38 °C

Τη διάκριση την κάνει ο γιατρός, με βάση την πορεία και την εξέταση.

Κολλάει η ιγμορίτιδα;

Η ίδια η ιγμορίτιδα δεν μεταδίδεται. Μεταδίδεται όμως ο ιός που την προκάλεσε, όπως κάθε κρυολόγημα: με σταγονίδια, με τα χέρια και με αντικείμενα. Όποιος κολλήσει τον ιό θα κάνει κρυολόγημα, που μπορεί ή όχι να εξελιχθεί σε ιγμορίτιδα.

Πλύσιμο χεριών, χαρτομάντιλο μιας χρήσης και αερισμός του χώρου μειώνουν τη μετάδοση.

Πόσο κρατάει

Η οξεία ιγμορίτιδα διαρκεί συνήθως 2 έως 3 εβδομάδες και περνά μόνη της. Η βελτίωση είναι σταδιακή: το βούλωμα και η καταρροή μπορεί να κρατήσουν λίγο περισσότερο από τον πόνο.

Αν τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται μετά από 3 εβδομάδες, ή χειροτερεύουν απότομα, χρειάζεται νέα εκτίμηση από γιατρό.

Ιγμορίτιδα ή κρυολόγημα;

Στις πρώτες ημέρες είναι δύσκολο να ξεχωρίσουν, γιατί η ιγμορίτιδα συνήθως ξεκινά ως κρυολόγημα. Το απλό κρυολόγημα βελτιώνεται μέσα σε περίπου μία εβδομάδα και σπάνια προκαλεί πόνο στο πρόσωπο.

Πιο πιθανή είναι η ιγμορίτιδα όταν:

• το βούλωμα και η πυκνή καταρροή κρατούν περισσότερο από όσο ένα συνηθισμένο κρυολόγημα
• εμφανίζεται πόνος ή πίεση στα ζυγωματικά, γύρω από τα μάτια ή στο μέτωπο
• ο πόνος χειροτερεύει όταν σκύβετε ή ξαπλώνετε
• μειώνεται η όσφρηση

Και στις δύο περιπτώσεις η αιτία είναι συνήθως ιός, οπότε η αντιμετώπιση στο σπίτι είναι ίδια: ξεκούραση, υγρά, παυσίπονα όταν χρειάζεται και πλύσεις με φυσιολογικό ορό.

Ιγμορίτιδα στα παιδιά

Τα παιδιά κάνουν συχνά κρυολογήματα και, λιγότερο συχνά, ιγμορίτιδα. Τα συμπτώματα μοιάζουν με των ενηλίκων: βουλωμένη μύτη, καταρροή, βήχας που χειροτερεύει τη νύχτα και κακή διάθεση. Ο πόνος στο πρόσωπο είναι λιγότερο συχνός ή το παιδί δεν μπορεί να τον περιγράψει.

Οι οδηγίες του NICE για την οξεία ιγμορίτιδα ισχύουν και για τα παιδιά: τις περισσότερες φορές δεν χρειάζεται αντιβίωση. Το σπρέι κορτιζόνης που αναφέρεται πιο κάτω αφορά παιδιά από 12 ετών. Για μικρότερα παιδιά, κάθε φάρμακο δίνεται μόνο με οδηγία του παιδιάτρου.

Πηγαίνετε το παιδί στον παιδίατρο αν έχει υψηλό πυρετό, αν τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται ή αν δεν τρώει και δεν πίνει. Πρήξιμο ή κοκκίνισμα γύρω από το μάτι θέλει άμεσα εξέταση.

Διάγνωση

Η οξεία ιγμορίτιδα διαγιγνώσκεται συνήθως από τα συμπτώματα και την κλινική εξέταση. Δεν χρειάζεται ακτινογραφία ή αξονική τομογραφία για μια απλή οξεία ιγμορίτιδα.

Ο ωτορινολαρυγγολόγος μπορεί να κάνει ρινοενδοσκόπηση, δηλαδή εξέταση της μύτης με λεπτή κάμερα, για να δει από πού έρχεται η βλέννα. Αξονική τομογραφία ζητείται όταν υπάρχει υποψία επιπλοκής, σε χρόνια ιγμορίτιδα ή πριν από επέμβαση.

Ο πόνος στα πάνω δόντια μπορεί να προέρχεται και από τα ίδια τα δόντια. Μια οδοντική λοίμωξη μπορεί να προκαλέσει ιγμορίτιδα, γι' αυτό σε ιγμορίτιδα μόνο στη μία πλευρά ο γιατρός ελέγχει και τα δόντια.

Θεραπεία

Τι βοηθά στο σπίτι

• Παυσίπονα για τον πόνο και τον πυρετό: παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη, σύμφωνα με το φύλλο οδηγιών ή τη σύσταση του φαρμακοποιού.
• Πλύσεις μύτης με φυσιολογικό ορό: καθαρίζουν τη βλέννα και ανακουφίζουν πολλούς ανθρώπους.
• Υγρά και ξεκούραση.
• Ατμός: κάποιοι νιώθουν ανακούφιση, αλλά δεν έχει αποδειχθεί ότι συντομεύει την ιγμορίτιδα. Προσοχή στα εγκαύματα, ειδικά με παιδιά.

Σπρέι για τη μύτη

• Αποσυμφορητικά σπρέι: ξεβουλώνουν γρήγορα τη μύτη, αλλά μόνο για λίγες ημέρες, όπως γράφει το φύλλο οδηγιών. Με μεγαλύτερη χρήση η μύτη βουλώνει ξανά όταν σταματήσουν, και δημιουργείται εξάρτηση από το σπρέι.
• Σπρέι κορτιζόνης: όταν τα συμπτώματα κρατούν περίπου 10 ημέρες ή περισσότερο, ο γιατρός μπορεί να προτείνει σπρέι κορτιζόνης για 14 ημέρες σε ενήλικες και παιδιά από 12 ετών. Μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα, αν και μάλλον δεν μικραίνει τη διάρκειά τους.

Πότε χρειάζεται αντιβίωση

Στις περισσότερες περιπτώσεις, όχι. Οι βρετανικές κατευθυντήριες οδηγίες του NICE συστήνουν να μη δίνεται αντιβίωση όταν τα συμπτώματα κρατούν έως 10 ημέρες, γιατί η ιγμορίτιδα είναι συνήθως ιογενής.

Όταν τα συμπτώματα κρατούν πάνω από 10 ημέρες χωρίς βελτίωση, ο γιατρός μπορεί να μη δώσει αντιβίωση ή να δώσει «συνταγή αναμονής»: η αντιβίωση ξεκινά μόνο αν τα συμπτώματα δεν βελτιωθούν σε 7 ημέρες ή αν χειροτερέψουν απότομα. Τα δεδομένα δείχνουν ότι η αντιβίωση αλλάζει ελάχιστα τη διάρκεια των συμπτωμάτων και μπορεί να προκαλέσει διάρροια και ναυτία.

Αντιβίωση αμέσως δίνεται όταν ο ασθενής είναι πολύ άρρωστος, έχει σημάδια επιπλοκής ή υψηλό κίνδυνο επιπλοκών.

Αντιβίωση παίρνετε μόνο με συνταγή γιατρού και ολοκληρώνετε τη θεραπεία όπως σας είπε.

Χρόνια ιγμορίτιδα

Χρόνια λέγεται η ιγμορίτιδα όταν τα συμπτώματα κρατούν 12 εβδομάδες ή περισσότερο. Συνήθως συνδέεται με αλλεργική ρινίτιδα, πολύποδες μύτης, σκολίωση του ρινικού διαφράγματος ή άσθμα.

Η βασική θεραπεία είναι οι τακτικές πλύσεις με φυσιολογικό ορό και τα σπρέι κορτιζόνης για μεγάλο διάστημα. Όταν η φαρμακευτική αγωγή δεν αρκεί, ο ΩΡΛ μπορεί να προτείνει ενδοσκοπική χειρουργική των παραρρινίων κόλπων. Η επέμβαση γίνεται από τη μύτη, χωρίς τομή στο πρόσωπο, και ανοίγει τα φραγμένα περάσματα.

Πρόληψη

• Πλύσιμο χεριών, ειδικά τον χειμώνα.
• Αντιμετώπιση της αλλεργικής ρινίτιδας, αν υπάρχει.
• Όχι κάπνισμα. Ο καπνός ερεθίζει τον βλεννογόνο της μύτης.
• Αντιγριπικό εμβόλιο, σύμφωνα με τις συστάσεις για την ηλικία σας.
• Πλύσεις μύτης με φυσιολογικό ορό στα κρυολογήματα, αν σας βοηθούν.