ΩΡΛ · ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ
Λαβυρινθίτιδα: ζάλη, ίλιγγος και πόσο διαρκεί
Λαβυρινθίτιδα και αιθουσαία νευρίτιδα: γιατί προκαλούν ξαφνικό ίλιγγο και ναυτία, πόσο κρατούν, ποιες ασκήσεις βοηθούν και πότε η ζάλη είναι επείγον.
ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ
- Η λαβυρινθίτιδα είναι φλεγμονή του έσω αυτιού, συνήθως μετά από ίωση, με ξαφνικό ίλιγγο, ναυτία και αστάθεια.
- Στη λαβυρινθίτιδα υπάρχει και βαρηκοΐα ή βουητό. Στην αιθουσαία νευρίτιδα όχι.
- Τα έντονα συμπτώματα υποχωρούν σε λίγες ημέρες και η ισορροπία επανέρχεται συνήθως σε 2 έως 6 εβδομάδες.
- Τα φάρμακα για τον ίλιγγο παίρνονται μόνο τις πρώτες ημέρες, γιατί μπορεί να καθυστερήσουν την ανάρρωση.
- Η κίνηση και οι ασκήσεις αιθουσαίας αποκατάστασης βοηθούν την ισορροπία να επανέλθει.
Περιεχόμενα (11)
Η λαβυρινθίτιδα είναι φλεγμονή του λαβυρίνθου, του τμήματος του έσω αυτιού που ελέγχει την ισορροπία και την ακοή. Προκαλεί ξαφνικό, έντονο ίλιγγο, την αίσθηση ότι όλα γυρίζουν, με ναυτία, αστάθεια και συχνά βαρηκοΐα ή βουητό στο ένα αυτί. Συνήθως ακολουθεί μια ίωση, τα έντονα συμπτώματα υποχωρούν σε λίγες ημέρες και η ισορροπία επανέρχεται συνήθως σε 2 έως 6 εβδομάδες.
Η αιθουσαία νευρίτιδα είναι πολύ παρόμοια πάθηση, που αφορά το νεύρο της ισορροπίας. Η διαφορά είναι ότι δεν επηρεάζει την ακοή. Επειδή η αντιμετώπισή τους είναι ίδια, εξετάζονται μαζί.
Λαβυρινθίτιδα ή αιθουσαία νευρίτιδα;
Το έσω αυτί έχει δύο λειτουργίες: την ακοή, μέσω του κοχλία, και την ισορροπία, μέσω του αιθουσαίου συστήματος. Το αιθουσαίο νεύρο μεταφέρει τις πληροφορίες της ισορροπίας στον εγκέφαλο.
| Λαβυρινθίτιδα | Αιθουσαία νευρίτιδα | |
|---|---|---|
| Τι φλεγμαίνει | Ο λαβύρινθος του έσω αυτιού | Το νεύρο της ισορροπίας |
| Ίλιγγος, ναυτία, αστάθεια | Ναι | Ναι |
| Βαρηκοΐα ή βουητό | Ναι | Όχι |
| Συνήθης αιτία | Ίωση, πιο σπάνια μικρόβιο | Συνήθως ίωση |
| Διάρκεια | Έντονα συμπτώματα λίγες ημέρες, ισορροπία σε 2 έως 6 εβδομάδες | Ίδια |
Οι διεθνείς διαγνωστικοί όροι της Εταιρείας Bárány χρησιμοποιούν για την αιθουσαία νευρίτιδα και τον όρο «οξεία μονόπλευρη αιθουσοπάθεια». Ορίζουν ότι ο ίλιγγος κρατά τουλάχιστον 24 ώρες και ότι η διάγνωση προϋποθέτει να έχουν αποκλειστεί αιτίες από τον εγκέφαλο.
Συμπτώματα λαβυρινθίτιδας
Τα πιο συχνά συμπτώματα της λαβυρινθίτιδας είναι:
- ίλιγγος: αίσθηση ότι γυρίζετε εσείς ή ο χώρος γύρω σας
- αστάθεια, δυσκολία να σταθείτε όρθιοι ή να περπατήσετε ευθεία
- ναυτία ή εμετός
- βαρηκοΐα στο ένα αυτί
- βουητό στο αυτί
Τα συμπτώματα ξεκινούν ξαφνικά. Συχνά υπάρχουν ήδη όταν ξυπνάτε και χειροτερεύουν μέσα στην ημέρα. Ο ίλιγγος είναι συνεχής, όχι σε σύντομα επεισόδια, και κρατά τουλάχιστον 24 ώρες. Οι κινήσεις του κεφαλιού συνήθως τον χειροτερεύουν.
Ο γιατρός συχνά βλέπει νυσταγμό, δηλαδή ακούσιες, ρυθμικές κινήσεις των ματιών, που είναι από τα βασικά ευρήματα της πάθησης.
Τι προκαλεί τη λαβυρινθίτιδα
Η λαβυρινθίτιδα και η αιθουσαία νευρίτιδα προκαλούνται συνήθως από ιό, συχνά μετά από κρυολόγημα ή γρίπη. Δεν μεταδίδονται οι ίδιες. Μεταδίδεται μόνο η ίωση που μπορεί να προηγήθηκε.
Πιο σπάνια, η λαβυρινθίτιδα είναι μικροβιακή, για παράδειγμα όταν μια ωτίτιδα του μέσου αυτιού επεκτείνεται προς το έσω αυτί. Σε αυτή την περίπτωση ο γιατρός μπορεί να δώσει αντιβίωση. Στις ιογενείς μορφές η αντιβίωση δεν βοηθά.
Πόσο διαρκεί η λαβυρινθίτιδα
Η πορεία είναι συνήθως η εξής:
- Οι πρώτες ημέρες: ο ίλιγγος και η ναυτία είναι πιο έντονα. Πολλοί δεν μπορούν να σηκωθούν από το κρεβάτι.
- Μετά από λίγες ημέρες: ο έντονος ίλιγγος υποχωρεί. Μένει αστάθεια, ιδίως στις γρήγορες κινήσεις του κεφαλιού και στο σκοτάδι.
- Σε 2 έως 6 εβδομάδες: η ισορροπία επανέρχεται στους περισσότερους, καθώς ο εγκέφαλος «μαθαίνει» να αντισταθμίζει το αυτί που επηρεάστηκε.
Σε κάποιους ανθρώπους τα προβλήματα ισορροπίας κρατούν μήνες ή και χρόνια. Αυτό δεν σημαίνει ότι η φλεγμονή συνεχίζεται. Σημαίνει ότι η αντιστάθμιση δεν έχει ολοκληρωθεί, και εκεί βοηθούν οι ασκήσεις αιθουσαίας αποκατάστασης.
Αν υπάρχει βαρηκοΐα, θέλει πάντα εξέταση από ΩΡΛ, και αν ήρθε ξαφνικά, την ίδια ή την επόμενη μέρα.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η διάγνωση γίνεται από το ιστορικό και την εξέταση, συνήθως από ωτορινολαρυγγολόγο ή νευρολόγο. Δεν υπάρχει μία εξέταση που να την επιβεβαιώνει. Ο γιατρός εξετάζει τις κινήσεις των ματιών, την ισορροπία και τη λειτουργία των νεύρων, για να αποκλείσει άλλες αιτίες, ιδίως ένα εγκεφαλικό επεισόδιο που μπορεί να ξεκινήσει με παρόμοια συμπτώματα.
Αν υπάρχει βαρηκοΐα, γίνεται ακοόγραμμα. Ειδικές δοκιμασίες ισορροπίας ή απεικόνιση, όπως μαγνητική τομογραφία, ζητούνται όταν η εικόνα δεν είναι τυπική ή υπάρχει υποψία για πρόβλημα στον εγκέφαλο.
Θεραπεία της λαβυρινθίτιδας
Τις πρώτες ημέρες
Η λαβυρινθίτιδα συνήθως περνά μόνη της. Στη φάση του έντονου ιλίγγου βοηθά:
- να ξαπλώνετε ακίνητοι σε σκοτεινό δωμάτιο όταν η ζάλη είναι πολύ έντονη
- να πίνετε νερό λίγο και συχνά, αν κάνετε εμετό
- να αποφεύγετε τον θόρυβο και τα έντονα φώτα
- να κοιμάστε αρκετά, γιατί η κούραση χειροτερεύει τα συμπτώματα
- να μην πίνετε αλκοόλ
Ο γιατρός μπορεί να δώσει φάρμακα κατά του ιλίγγου και της ναυτίας, όπως αντιισταμινικά, μόνο για τις πρώτες ημέρες. Το NHS συστήνει να μην παίρνονται για περισσότερο από 3 ημέρες, γιατί μπορεί να καθυστερήσουν την ανάρρωση: εμποδίζουν τον εγκέφαλο να προσαρμοστεί.
Για την κορτιζόνη στην αιθουσαία νευρίτιδα, μια ανασκόπηση Cochrane δεν βρήκε επαρκή στοιχεία ότι βελτιώνει τα συμπτώματα ή τη μακροχρόνια αποκατάσταση. Αν υπάρχει και αιφνίδια βαρηκοΐα, η απόφαση για θεραπεία είναι διαφορετική και επείγουσα, και την παίρνει ο ΩΡΛ.
Κινηθείτε όσο πιο νωρίς μπορείτε
Μόλις περάσει η πιο έντονη φάση, η κίνηση βοηθά την ανάρρωση. Ξεκινήστε με περιπάτους έξω, αν χρειάζεται με συνοδεία στην αρχή. Όταν περπατάτε, κοιτάζετε ένα σταθερό σημείο αντί να γυρίζετε συνεχώς το βλέμμα.
Ασκήσεις αιθουσαίας αποκατάστασης
Η αιθουσαία αποκατάσταση είναι πρόγραμμα ασκήσεων με κινήσεις του κεφαλιού, των ματιών και του σώματος, που «εκπαιδεύουν» τον εγκέφαλο να αντισταθμίζει το αυτί που επηρεάστηκε. Σύμφωνα με ανασκόπηση Cochrane, υπάρχουν μέτρια έως ισχυρά στοιχεία ότι είναι ασφαλής και αποτελεσματική στα προβλήματα ισορροπίας από το ένα αυτί.
Ένα γνωστό πρόγραμμα είναι οι ασκήσεις Cawthorne-Cooksey. Οι ασκήσεις ξεκινούν αργά και γίνονται σταδιακά πιο γρήγορες. Στην αρχή μπορεί να σας ζαλίζουν λίγο, και αυτό είναι μέρος της θεραπείας. Γίνονται καλύτερα με καθοδήγηση φυσικοθεραπευτή ή άλλου ειδικού, σε ασφαλές περιβάλλον, με κάποιον κοντά σας τις πρώτες φορές.
Όταν η αστάθεια δεν περνά
Αν μετά από μερικές εβδομάδες εξακολουθείτε να ζαλίζεστε στις κινήσεις του κεφαλιού, να νιώθετε ανασφάλεια στο περπάτημα ή να αποφεύγετε τους πολυσύχναστους χώρους, δεν είναι ασυνήθιστο. Τα προβλήματα ισορροπίας μπορεί να κρατήσουν μήνες. Η αιθουσαία αποκατάσταση βοηθά όχι μόνο στη ζάλη, αλλά και στη ναυτία και στο άγχος που συχνά τη συνοδεύει.
Λίγα πρακτικά σημεία από τις οδηγίες της ENT UK για τις ασκήσεις:
- Η βελτίωση δεν έρχεται από τη μια μέρα στην άλλη. Η επιμονή μετρά.
- Οι κινήσεις που σας ζαλίζουν προκαλούν σταδιακά όλο και λιγότερο ίλιγγο. Γι' αυτό τις κάνετε, όσο το αντέχετε, αντί να τις αποφεύγετε.
- Προχωράτε στην επόμενη άσκηση όταν η προηγούμενη δεν σας ζαλίζει πια.
- Αν τα συμπτώματα γίνουν πολύ έντονα, κάντε διάλειμμα. Μην το παρακάνετε.
Αν η αστάθεια δεν βελτιώνεται ή αν εμφανίζονται νέα επεισόδια ιλίγγου, ο γιατρός θα ελέγξει ξανά για άλλη αιτία.
Οδήγηση και δουλειά
Μην οδηγείτε, μην κάνετε ποδήλατο και μη χρησιμοποιείτε εργαλεία ή μηχανήματα όσο ζαλίζεστε. Η επιστροφή στη δουλειά εξαρτάται από το είδος της. Αν δουλεύετε σε ύψος ή με μηχανήματα, συζητήστε την με τον γιατρό σας.
Πότε να δείτε γιατρό
- Δείτε γιατρό αν έχετε συμπτώματα λαβυρινθίτιδας που δεν βελτιώνονται μετά από λίγες ημέρες ή χειροτερεύουν, ή αν έχετε ήδη διάγνωση και δεν βελτιώνεστε μέσα σε μία εβδομάδα από την έναρξη της θεραπείας. Δείτε γιατρό και αν η αστάθεια κρατά πάνω από 6 εβδομάδες, για ασκήσεις αποκατάστασης. Αν χάσετε ξαφνικά την ακοή στο ένα αυτί, δείτε ΩΡΛ την ίδια ή την επόμενη μέρα.
- Καλέστε αμέσως το 166 αν μαζί με τη ζάλη έχετε πεσμένη τη μία πλευρά του προσώπου, αδυναμία ή μούδιασμα στο ένα χέρι ή στη μία πλευρά του σώματος, δυσκολία στην ομιλία ή μπερδεμένα λόγια, διπλή ή θολή όραση ή απώλεια όρασης, ξαφνικό πολύ δυνατό πονοκέφαλο, σύγχυση, ή αν δεν μπορείτε να σταθείτε ή να περπατήσετε καθόλου. Αυτά μπορεί να είναι σημάδια εγκεφαλικού επεισοδίου.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο κρατάει η λαβυρινθίτιδα;
Ο έντονος ίλιγγος υποχωρεί συνήθως σε λίγες ημέρες. Η ισορροπία επανέρχεται στους περισσότερους σε 2 έως 6 εβδομάδες, αν και σε κάποιους χρειάζεται περισσότερος χρόνος. Οι ασκήσεις αιθουσαίας αποκατάστασης βοηθούν όταν η αστάθεια επιμένει.
Ποια η διαφορά λαβυρινθίτιδας και αιθουσαίας νευρίτιδας;
Και οι δύο προκαλούν ξαφνικό ίλιγγο, ναυτία και αστάθεια. Στη λαβυρινθίτιδα επηρεάζεται και η ακοή, με βαρηκοΐα ή βουητό. Στην αιθουσαία νευρίτιδα η ακοή μένει φυσιολογική.
Κολλάει η λαβυρινθίτιδα;
Η ίδια η λαβυρινθίτιδα δεν μεταδίδεται. Μπορεί να μεταδοθεί η ίωση που συχνά προηγείται, όπως ένα κρυολόγημα ή η γρίπη, αλλά όποιος την κολλήσει συνήθως δεν θα πάθει λαβυρινθίτιδα.
Χρειάζεται αντιβίωση ή κορτιζόνη;
Η λαβυρινθίτιδα είναι συνήθως ιογενής, οπότε η αντιβίωση δεν βοηθά, εκτός αν ο γιατρός υποψιαστεί μικροβιακή αιτία. Για την κορτιζόνη τα στοιχεία δεν αρκούν για να συστηθεί ως ρουτίνα. Την απόφαση την παίρνει ο γιατρός.
Υπάρχει χρόνια λαβυρινθίτιδα;
Η φλεγμονή δεν κρατά χρόνια. Σε κάποιους όμως η αστάθεια κρατά μήνες, γιατί ο εγκέφαλος δεν έχει προσαρμοστεί πλήρως. Η αιθουσαία αποκατάσταση με ασκήσεις βοηθά τους περισσότερους. Αν τα επεισόδια ιλίγγου επανέρχονται, ο γιατρός θα ψάξει για άλλη αιτία.
Μπορώ να οδηγήσω με λαβυρινθίτιδα;
Όχι όσο ζαλίζεστε ή νιώθετε αστάθεια. Ξαναρχίστε την οδήγηση όταν τα συμπτώματα έχουν περάσει και, αν έχετε αμφιβολία, ρωτήστε τον γιατρό σας.
Πηγές
- Labyrinthitis and vestibular neuritis. NHS
- Strupp M et al. Acute unilateral vestibulopathy/vestibular neuritis: Diagnostic criteria. Consensus document of the Committee for the Classification of Vestibular Disorders of the Bárány Society. Journal of Vestibular Research 2022;32(5)
- Fishman JM, Burgess C, Waddell A. Corticosteroids for the treatment of idiopathic acute vestibular dysfunction (vestibular neuritis). Cochrane Database of Systematic Reviews 2011
- McDonnell MN, Hillier SL. Vestibular rehabilitation for unilateral peripheral vestibular dysfunction. Cochrane Database of Systematic Reviews 2015
- Cawthorne-Cooksey exercises. ENT UK patient information
- Symptoms of a stroke. NHS
Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξέταση από γιατρό. Σε επείγουσα περίπτωση καλέστε το 166 ή το 112.
Σχετικές ειδήσεις
