Ρινικό σπρέι: ποιο για τι, και γιατί τα αποσυμφορητικά όχι για πολλές μέρες

Ρινικό σπρέι λέμε κάθε φάρμακο ή διάλυμα που ψεκάζεται μέσα στη μύτη, αλλά τα είδη του κάνουν πολύ διαφορετικά πράγματα. Το αποσυμφορητικό ξεβουλώνει τη μύτη μέσα σε λίγα λεπτά, αλλά χρησιμοποιείται το πολύ 5 ημέρες στη σειρά. Το σπρέι κορτιζόνης χρειάζεται μερικές ημέρες για να δράσει, αλλά μπορεί να χρησιμοποιείται για μεγάλα διαστήματα. Ο φυσιολογικός ορός και το θαλασσινό νερό απλώς καθαρίζουν τη μύτη.

Η σύγχυση ανάμεσά τους είναι συχνή. Παρακάτω θα βρείτε ποιο ρινικό σπρέι ταιριάζει σε κάθε πρόβλημα, πώς μπαίνει σωστά και τι κάνετε αν έχετε «κολλήσει» στο αποσυμφορητικό.

Τα είδη του ρινικού σπρέι με μια ματιά

Κάθε φάρμακο για τη μύτη χρησιμοποιείται με οδηγία γιατρού ή φαρμακοποιού και σύμφωνα με το φύλλο οδηγιών.

Φυσιολογικός ορός και θαλασσινό νερό

Τα σπρέι και οι πλύσεις με αλατόνερο δεν είναι φάρμακα. Ξεπλένουν τη βλέννα, τη σκόνη και τη γύρη και ενυδατώνουν τον βλεννογόνο. Βοηθούν σε κρυολόγημα, ιγμορίτιδα, αλλεργική ρινίτιδα και ξηρότητα.

Οι πλύσεις κάνουν καλό ακόμη κι αν δεν χρησιμοποιείτε άλλο φάρμακο. Αν χρησιμοποιείτε και σπρέι κορτιζόνης, κάνετε πρώτα την πλύση και μετά το σπρέι, ώστε το φάρμακο να βρει καθαρό βλεννογόνο. Αν φτιάχνετε το διάλυμα στο σπίτι, χρησιμοποιείτε νερό βρύσης που έχει βράσει και έχει κρυώσει σε θερμοκρασία δωματίου, και καθαρίζετε το μπουκάλι μετά από κάθε χρήση.

Οι πρώτες πλύσεις τσούζουν λίγο, σαν νερό της θάλασσας ή της πισίνας. Αυτό βελτιώνεται με τον καιρό.

Αποσυμφορητικό σπρέι: γιατί όχι πάνω από 5 ημέρες

Τα αποσυμφορητικά σπρέι συστέλλουν τα αγγεία μέσα στη μύτη. Ο βλεννογόνος ξεπρήζεται και ο αέρας περνά ξανά, μέσα σε λίγα λεπτά. Γι' αυτό είναι τόσο δημοφιλή στο κρυολόγημα.

Το πρόβλημα είναι ότι, αν χρησιμοποιηθούν πολλές ημέρες, η μύτη αρχίζει να πρήζεται ξανά κάθε φορά που περνά η δράση τους. Βουλώνει περισσότερο από πριν, και χρειάζεστε ξανά σπρέι. Δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος, που οι γιατροί λένε φαρμακευτική ρινίτιδα ή ρινίτιδα «επαναφοράς».

Γι' αυτό το NHS και η ENT UK συστήνουν:

• τα αποσυμφορητικά σπρέι και οι σταγόνες να μη χρησιμοποιούνται πάνω από 5 ημέρες τη φορά
• να μη χρησιμοποιείτε δύο φάρμακα για τη βουλωμένη μύτη μαζί, για παράδειγμα σπρέι και χάπι αποσυμφορητικό
• αν η μύτη είναι ακόμη βουλωμένη μετά από 5 ημέρες, να δείτε γιατρό αντί να συνεχίσετε

Δεν έχει βρεθεί με βεβαιότητα πόσες ημέρες ή πόση ποσότητα αρκούν για να ξεκινήσει η εξάρτηση. Γι' αυτό η σύσταση είναι η μικρότερη δυνατή διάρκεια.

Ποιοι χρειάζονται προσοχή

Τα αποσυμφορητικά δεν δίνονται σε παιδιά κάτω των 6 ετών. Στα παιδιά 6 έως 11 ετών χρησιμοποιούνται το πολύ 5 ημέρες και μόνο με οδηγία φαρμακοποιού. Ρωτήστε τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό πριν τα χρησιμοποιήσετε αν έχετε:

• υψηλή πίεση, καρδιακό πρόβλημα ή πρόβλημα κυκλοφορίας
• διαβήτη ή υπερθυρεοειδισμό
• γλαύκωμα
• διογκωμένο προστάτη
• πρόβλημα στο ήπαρ ή στα νεφρά
• άλλα φάρμακα, κυρίως αντικαταθλιπτικά

Σπρέι κορτιζόνης

Το ρινικό σπρέι με κορτιζόνη μειώνει τη φλεγμονή του βλεννογόνου. Είναι η βασική θεραπεία για την αλλεργική ρινίτιδα όταν επηρεάζει την καθημερινότητα, και χρησιμοποιείται επίσης στη χρόνια ιγμορίτιδα και στους πολύποδες της μύτης.

Τρία πράγματα που πρέπει να ξέρετε:

• Δεν δρα αμέσως. Χρειάζονται μερικές ημέρες για να φανεί η διαφορά, και σε κάποιους 2 εβδομάδες ή περισσότερο για το πλήρες όφελος. Στην εποχική αλλεργία βοηθά να ξεκινά λίγες εβδομάδες πριν από την εποχή της γύρης.
• Δουλεύει όταν παίρνεται τακτικά, κάθε μέρα, και όχι μόνο όταν βουλώνει η μύτη.
• Είναι ασφαλές για μακροχρόνια χρήση όταν ακολουθείτε τις οδηγίες. Μικρή ποσότητα φαρμάκου φτάνει στον υπόλοιπο οργανισμό. Η πιο συχνή παρενέργεια είναι οι μικρές ρινορραγίες, συνήθως λίγες γραμμές αίμα στο μαντίλι.

Στα παιδιά και στους εφήβους που παίρνουν κορτιζόνη για μεγάλο διάστημα, ιδίως αν παίρνουν και άλλα σκευάσματα κορτιζόνης για άσθμα ή έκζεμα, ο γιατρός παρακολουθεί το ύψος και το βάρος τους.

Σπρέι με αντιισταμινικό και συνδυασμοί

Τα αντιισταμινικά σπρέι για τη μύτη βοηθούν στην αλλεργική ρινίτιδα, κυρίως στο φτάρνισμα, στη φαγούρα και στην καταρροή. Δρουν πιο γρήγορα από την κορτιζόνη, αλλά η δράση της κορτιζόνης κρατά περισσότερο. Όταν ένα φάρμακο δεν αρκεί, ο γιατρός μπορεί να προτείνει συνδυασμό, για παράδειγμα κορτιζόνη και αντιισταμινικό μαζί.

Πώς βάζετε σωστά το ρινικό σπρέι

Πολλά σπρέι «δεν πιάνουν» επειδή δεν μπαίνουν σωστά. Τα βήματα της ENT UK:

1. Πλύνετε τα χέρια και φυσήξτε απαλά τη μύτη.

2. Ανακινήστε το μπουκάλι και βγάλτε το καπάκι.

3. Κρατήστε το κεφάλι όρθιο. Βάλτε το ακροφύσιο στο ένα ρουθούνι, αφήνοντας το άλλο ανοιχτό.

4. Στρέψτε το ακροφύσιο μακριά από το διάφραγμα, το κεντρικό τοίχωμα της μύτης. Είναι πιο εύκολο αν ψεκάζετε το αριστερό ρουθούνι με το δεξί χέρι και αντίστροφα.

5. Εισπνεύστε απαλά τη στιγμή που ψεκάζετε. Μην τραβάτε δυνατά, γιατί το φάρμακο περνά στον λαιμό αντί να μείνει στη μύτη.

6. Καθαρίστε το ακροφύσιο και ξαναβάλτε το καπάκι.

Αν η μύτη πονά ή ματώνει, μάλλον το ακροφύσιο ακουμπά στο διάφραγμα. Ελέγξτε την τεχνική σας και, αν δεν περάσει, μιλήστε με γιατρό. Δείτε και τον οδηγό μας για τη ρινορραγία.

«Κόλλησα» στο αποσυμφορητικό: τι κάνω

Αν χρησιμοποιείτε αποσυμφορητικό σπρέι εβδομάδες ή μήνες και δεν μπορείτε να κοιμηθείτε χωρίς αυτό, δεν είστε οι μόνοι. Η φαρμακευτική ρινίτιδα είναι συχνό πρόβλημα στα ιατρεία ΩΡΛ.

Το πρώτο βήμα της θεραπείας είναι να σταματήσει το αποσυμφορητικό. Για να είναι πιο ανεκτή η διακοπή, ο γιατρός συνήθως προτείνει σπρέι κορτιζόνης, που βοηθά τη μύτη να ξεπρηστεί πιο γρήγορα. Οι μελέτες για τον καλύτερο τρόπο διακοπής είναι λίγες, γι' αυτό το σχέδιο το κάνει ο ωτορινολαρυγγολόγος μαζί σας.

Εξίσου σημαντικό είναι να βρεθεί γιατί βούλωνε η μύτη αρχικά: αλλεργία, σκολίωση του ρινικού διαφράγματος, πρησμένες κόγχες ή χρόνια ιγμορίτιδα. Αλλιώς η ανάγκη για σπρέι θα επιστρέψει. Δείτε και τον οδηγό μας για τη βουλωμένη μύτη που δεν περνά.

Ρινικό σπρέι στην εγκυμοσύνη, στον θηλασμό και στα παιδιά

• Εγκυμοσύνη: δεν είναι σαφές αν τα αποσυμφορητικά είναι ασφαλή, οπότε χρησιμοποιούνται μόνο αν τα συστήσει γιατρός. Ξεκινήστε με πλύσεις φυσιολογικού ορού. Αν δεν αρκούν, ο γιατρός μπορεί να προτείνει σπρέι κορτιζόνης που απορροφάται ελάχιστα.
• Θηλασμός: ορισμένα αποσυμφορητικά σπρέι θεωρούνται ασφαλή, αλλά ρωτήστε πρώτα τον γιατρό ή τον φαρμακοποιό. Τα αποσυμφορητικά σε χάπι ή σιρόπι δεν συστήνονται.
• Παιδιά: ο φυσιολογικός ορός είναι η ασφαλέστερη επιλογή. Αποσυμφορητικό όχι κάτω των 6 ετών. Κάθε φάρμακο μόνο με οδηγία του παιδιάτρου.