Κολπίτιδα και μύκητες: συμπτώματα και θεραπεία

Κολπίτιδα λέγεται η ενόχληση στον κόλπο που συνοδεύεται από αλλαγή στα κολπικά υγρά, φαγούρα, κάψιμο ή άσχημη μυρωδιά. Σύμφωνα με τις οδηγίες του αμερικανικού CDC, οι τρεις πιο συχνές αιτίες είναι η βακτηριακή κολπίτιδα, οι μύκητες (καντιντίαση) και η τριχομονάδα. Η καθεμία έχει διαφορετική θεραπεία, γι' αυτό η σωστή διάγνωση μετρά περισσότερο από το να δοκιμάσετε μια κρέμα στην τύχη.

Τι είναι η κολπίτιδα

Ο υγιής κόλπος έχει τη δική του ισορροπία μικροβίων, με κυρίαρχους τους γαλακτοβάκιλλους, που κρατούν το περιβάλλον ελαφρώς όξινο. Όταν η ισορροπία αυτή διαταραχθεί, ή όταν μπει ένα μικρόβιο που μεταδίδεται με το σεξ, εμφανίζεται κολπίτιδα.

Τα κολπικά υγρά δεν είναι από μόνα τους σημάδι προβλήματος. Είναι φυσιολογικό να υπάρχουν και να αλλάζουν στη διάρκεια του κύκλου. Αυτό που θέλει προσοχή είναι η αλλαγή: στο χρώμα, στη μυρωδιά, στην ποσότητα, ή όταν συνοδεύεται από φαγούρα ή πόνο.

Οι τρεις συχνές μορφές με μια ματιά

ΣΜΝ σημαίνει σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα. Ο πίνακας δείχνει τα τυπικά σημάδια, όμως τα συμπτώματα συχνά μοιάζουν, και το CDC τονίζει ότι κανένα σύμπτωμα από μόνο του δεν αρκεί για τη διάγνωση.

Μύκητες στον κόλπο: συμπτώματα και αιτίες

Οι μύκητες του κόλπου οφείλονται συνήθως στην Candida, έναν μύκητα που ζει φυσιολογικά στο σώμα χωρίς να ενοχλεί. Σύμφωνα με το CDC, περίπου 75% των γυναικών θα έχουν τουλάχιστον ένα επεισόδιο στη ζωή τους και 40% έως 45% δύο ή περισσότερα.

Τα συμπτώματα, κατά το NHS, είναι:

• φαγούρα και ερεθισμός στο αιδοίο και στον κόλπο
• λευκά, πηχτά υγρά, συνήθως χωρίς μυρωδιά
• τσούξιμο ή πόνος στην ούρηση ή στο σεξ

Το NHS αναφέρει ότι οι μύκητες ευνοούνται από τα αντιβιοτικά, την εγκυμοσύνη, τον αρρύθμιστο διαβήτη, την εξασθενημένη άμυνα του οργανισμού και την ορμονική θεραπεία της εμμηνόπαυσης. Δεν θεωρούνται σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα, αν και το σεξ μπορεί να πυροδοτήσει ένα επεισόδιο.

Το τσούξιμο στην ούρηση μπορεί να οφείλεται και σε ουρολοίμωξη. Αν η ενόχληση είναι κυρίως στην ουρήθρα, με συχνουρία και ανάγκη να ουρείτε επειγόντως, δείτε τον οδηγό για την κυστίτιδα.

Βακτηριακή κολπίτιδα: η πιο συχνή αιτία

Η βακτηριακή κολπίτιδα (ή βακτηριακή κόλπωση) εμφανίζεται όταν οι γαλακτοβάκιλλοι λιγοστεύουν και τη θέση τους παίρνουν άλλα βακτήρια, όπως η γαρντνερέλα. Το CDC την περιγράφει ως την πιο συχνή αιτία κολπικών υγρών παγκοσμίως. Μια μεγάλη τυχαιοποιημένη μελέτη στο New England Journal of Medicine αναφέρει ότι αφορά περίπου μία στις τρεις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας.

Το τυπικό σύμπτωμα είναι υγρά λεπτά και γκριζόλευκα, με έντονη μυρωδιά ψαριού, που γίνεται πιο αισθητή μετά το σεξ. Σύμφωνα με το NHS, οι μισές γυναίκες με βακτηριακή κολπίτιδα δεν έχουν κανένα σύμπτωμα, και συνήθως δεν υπάρχει φαγούρα.

Ο κίνδυνος αυξάνεται με την αλλαγή ερωτικού συντρόφου, το ενδομήτριο σπιράλ και τα αρωματικά προϊόντα στην περιοχή, κατά το NHS. Οι κολπικές πλύσεις δεν βοηθούν: το CDC σημειώνει ότι μπορεί να αυξήσουν τις υποτροπές. Η βακτηριακή κολπίτιδα δεν θεωρείται σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα, αλλά, σύμφωνα με το CDC, αυξάνει τον κίνδυνο να κολλήσετε άλλα, όπως χλαμύδια, γονόρροια ή HIV.

Τριχομονάδα: η κολπίτιδα που κολλάει με το σεξ

Η τριχομονάδα οφείλεται σε ένα παράσιτο που μεταδίδεται με τη σεξουαλική επαφή. Σύμφωνα με το CDC, είναι το πιο συχνό μη ιογενές σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα στον κόσμο, και 70% έως 85% των ατόμων με τριχομονάδα έχουν ελάχιστα ή καθόλου συμπτώματα. Χωρίς θεραπεία, η λοίμωξη μπορεί να κρατήσει μήνες ή χρόνια. Όταν υπάρχουν, είναι κιτρινοπράσινα υγρά με ή χωρίς ερεθισμό.

Εδώ ο σύντροφος πρέπει να πάρει θεραπεία, και το CDC συστήνει να αποφεύγετε το σεξ μέχρι να ολοκληρώσετε τη θεραπεία και οι δύο. Συστήνει επίσης νέο τεστ περίπου τρεις μήνες μετά.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο γυναικολόγος εξετάζει την περιοχή και παίρνει δείγμα από τα κολπικά υγρά. Σύμφωνα με το CDC, μετρά την οξύτητα (pH) και εξετάζει το δείγμα στο μικροσκόπιο. Το pH πάνω από 4,5 ταιριάζει με βακτηριακή κολπίτιδα ή τριχομονάδα. Όταν χρειάζεται, στέλνει καλλιέργεια ή μοριακό τεστ, που είναι πιο ακριβή από το μικροσκόπιο.

Το CDC τονίζει ότι η αυτοδιάγνωση δεν είναι αξιόπιστη. Αν τα συμπτώματα δεν περάσουν με ένα σκεύασμα για μύκητες χωρίς συνταγή, ή αν επιστρέψουν μέσα σε δύο μήνες, συστήνει εξέταση από γιατρό και τεστ. Η βακτηριακή κολπίτιδα, για παράδειγμα, δεν υποχωρεί με αντιμυκητιασικό.

Θεραπεία της κολπίτιδας

Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία και τη διαλέγει ο γιατρός ή, για γνωστά επαναλαμβανόμενα επεισόδια μυκήτων, ο φαρμακοποιός.

• Μύκητες. Αντιμυκητιασικά, ως κολπικά υπόθετα, κρέμα ή χάπι από το στόμα. Σύμφωνα με το NHS, τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν σε 7 έως 14 ημέρες. Το NHS συμβουλεύει να μη χρησιμοποιείτε αντιμυκητιασικό περισσότερες από δύο φορές μέσα σε έξι μήνες χωρίς να σας δει γιατρός. Επίσης, οι κρέμες μπορεί να φθείρουν το προφυλακτικό και το διάφραγμα.
• Βακτηριακή κολπίτιδα. Αντιβιοτικά, σε χάπια ή κολπικό γέλη ή κρέμα. Το NHS σημειώνει ότι συχνά επιστρέφει μέσα σε λίγους μήνες.
• Τριχομονάδα. Αντιβιοτικά και για τους δύο συντρόφους.

Όλα τα φάρμακα παίρνονται με οδηγία γιατρού ή φαρμακοποιού, για όσο διάστημα σας πουν, ακόμη κι αν τα συμπτώματα υποχωρήσουν νωρίτερα.

Χρειάζεται θεραπεία ο σύντροφος;

Για τους μύκητες, όχι, εκτός αν έχει συμπτώματα, σύμφωνα με το NHS και το CDC. Για την τριχομονάδα, πάντα. Για τη βακτηριακή κολπίτιδα, οι οδηγίες του CDC του 2021 δεν συστήνουν θεραπεία ρουτίνας του συντρόφου, όμως τα δεδομένα αλλάζουν: σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη του 2025 σε μονογαμικά ζευγάρια, όταν ο άνδρας σύντροφος πήρε κι αυτός θεραπεία, η κολπίτιδα επέστρεψε μέσα σε 12 εβδομάδες στο 35% των γυναικών, έναντι 63% όταν θεραπεία πήρε μόνο η γυναίκα. Αν η βακτηριακή κολπίτιδα σας επιστρέφει συχνά, συζητήστε το με τον γιατρό σας.

Όταν η βακτηριακή κολπίτιδα επιστρέφει

Το CDC σημειώνει ότι η επίμονη ή επαναλαμβανόμενη βακτηριακή κολπίτιδα είναι συχνή. Σύμφωνα με το NHS, αν εμφανιστεί περισσότερες από τέσσερις φορές σε έναν χρόνο, ο γιατρός μπορεί να προτείνει κολπική γέλη για μερικούς μήνες, για να μην ξαναγυρίσει. Το CDC αναφέρει ότι μια τέτοια προληπτική αγωγή μειώνει τις υποτροπές όσο συνεχίζεται, αλλά το όφελος δεν διατηρείται μετά τη διακοπή. Γι' αυτό αξίζει να δουλέψετε με τον γιατρό και τους παράγοντες που την πυροδοτούν, όπως τα αρωματικά προϊόντα, οι πλύσεις και το κάπνισμα.

Όταν οι μύκητες ξαναγυρίζουν

Επαναλαμβανόμενη καντιντίαση, κατά το CDC, σημαίνει τρία ή περισσότερα επεισόδια με συμπτώματα μέσα σε έναν χρόνο. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται καλλιέργεια, για να επιβεβαιωθεί ο μύκητας και το είδος του, και συχνά μακρύτερη θεραπεία συντήρησης που αποφασίζει ο γιατρός. Ο γιατρός θα ελέγξει επίσης για διαβήτη ή άλλους παράγοντες.

Κολπίτιδα στην εγκυμοσύνη

Η εγκυμοσύνη ευνοεί τους μύκητες, σύμφωνα με το NHS. Μην παίρνετε φάρμακο χωρίς να ρωτήσετε τον γιατρό σας: σύμφωνα με το CDC, στην εγκυμοσύνη οι μύκητες αντιμετωπίζονται μόνο με τοπικά αντιμυκητιασικά και όχι με χάπι από το στόμα.

Η βακτηριακή κολπίτιδα με συμπτώματα στην εγκυμοσύνη χρειάζεται θεραπεία. Το CDC τη συνδέει με πρόωρη ρήξη των υμένων και πρόωρο τοκετό, ενώ το NHS σημειώνει ότι στις περισσότερες εγκυμοσύνες δεν προκαλεί πρόβλημα. Αν αλλάξουν τα υγρά σας στην εγκυμοσύνη, ενημερώστε τον γυναικολόγο σας.

Πριν από το ραντεβού

Για να βγει γρήγορα η σωστή διάγνωση, σημειώστε πότε ξεκίνησαν τα συμπτώματα, πώς είναι τα υγρά και αν μυρίζουν, τι έχετε ήδη δοκιμάσει, αν πήρατε πρόσφατα αντιβίωση, αν μπορεί να είστε έγκυος και αν άλλαξε κάτι στη σεξουαλική σας ζωή. Πείτε στον γιατρό αν έχετε διαβήτη ή παίρνετε φάρμακα που επηρεάζουν την άμυνα του οργανισμού.

Πρόληψη: τι βοηθά

Οι συμβουλές του NHS για την καθημερινότητα:

• πλένετε την εξωτερική περιοχή μόνο με νερό ή απλό σαπούνι, χωρίς αρωματικά αφρόλουτρα, αποσμητικά ή κολπικές πλύσεις
• προτιμάτε βαμβακερά εσώρουχα και αποφεύγετε τα πολύ στενά ρούχα
• σκουπίζετε καλά την περιοχή μετά το μπάνιο
• αν καπνίζετε, η διακοπή βοηθά στη βακτηριακή κολπίτιδα

Το προφυλακτικό προστατεύει από την τριχομονάδα και τα άλλα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Μετά την εμμηνόπαυση, η ξηρότητα και ο ερεθισμός του κόλπου μπορεί να οφείλονται στη μείωση των οιστρογόνων, και όχι σε μόλυνση. Δείτε τον οδηγό για την εμμηνόπαυση και την ενότητα Μαιευτική και γυναικολογία.