Βουβωνοκήλη: συμπτώματα και πότε χρειάζεται χειρουργείο

Η βουβωνοκήλη είναι ένα φούσκωμα στη βουβωνική χώρα, το σημείο όπου ενώνεται ο μηρός με την κοιλιά. Δημιουργείται όταν λίπος ή ένα κομμάτι εντέρου περνά από ένα αδύναμο σημείο του κοιλιακού τοιχώματος. Είναι πολύ συχνή στους άνδρες και συνήθως δεν είναι επικίνδυνη, αλλά δεν κλείνει μόνη της. Η μόνη οριστική θεραπεία είναι το χειρουργείο, που γίνεται συνήθως με πλέγμα και συχνά την ίδια μέρα φεύγετε για το σπίτι.

Τι είναι η βουβωνοκήλη

Το κοιλιακό τοίχωμα έχει στη βουβωνική χώρα ένα φυσικό κανάλι, τον βουβωνικό πόρο. Από εκεί περνά στους άνδρες ο σπερματικός τόνος προς τον όρχι και στις γυναίκες ένας σύνδεσμος της μήτρας. Όταν το τοίχωμα σε αυτό το σημείο εξασθενεί, το περιτόναιο (η μεμβράνη που καλύπτει τα όργανα της κοιλιάς) σπρώχνεται προς τα έξω σαν σάκος. Μέσα στον σάκο μπορεί να μπει λίπος ή έντερο.

Οι κήλες της περιοχής χωρίζονται σε δύο ομάδες:

• Βουβωνοκήλη. Είναι η πιο συχνή μορφή. Ο χειρουργός τη χαρακτηρίζει έμμεση ή άμεση, ανάλογα με το από πού ακριβώς βγαίνει ο σάκος. Η διάκριση αυτή αφορά κυρίως την επέμβαση.
• Μηροκήλη. Βγαίνει λίγο πιο χαμηλά, στο πάνω μέρος του μηρού. Είναι σπανιότερη, αλλά πιο συχνή στις γυναίκες απ' ό,τι στους άνδρες.

Σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες της ομάδας HerniaSurge για τις κήλες της βουβωνικής χώρας, το 27% έως 43% των ανδρών και το 3% έως 6% των γυναικών θα παρουσιάσουν κήλη σε αυτή την περιοχή κάποια στιγμή στη ζωή τους.

Βουβωνοκήλη: συμπτώματα

Το βασικό σύμπτωμα είναι ένα μαλακό φούσκωμα στη βουβωνική χώρα, που φαίνεται ή ψηλαφάται καλύτερα όταν στέκεστε όρθιοι, βήχετε ή σφίγγεστε. Συνήθως:

• μικραίνει ή εξαφανίζεται όταν ξαπλώνετε
• μπορείτε να το σπρώξετε απαλά προς τα μέσα
• μεγαλώνει σιγά σιγά με τον καιρό
• στους άνδρες μπορεί να κατεβαίνει προς το όσχεο

Πολλοί άνθρωποι δεν έχουν πόνο. Άλλοι νιώθουν βάρος, τράβηγμα ή κάψιμο στη βουβωνική χώρα, ιδίως στο τέλος της μέρας, όταν σηκώνουν βάρη ή όταν στέκονται πολλή ώρα. Το NHS, η δημόσια υπηρεσία υγείας της Βρετανίας, αναφέρει ότι μια βουβωνοκήλη που δεν προκαλεί συμπτώματα μπορεί να μη χρειάζεται θεραπεία.

Πότε μια κήλη γίνεται επικίνδυνη

Μερικές φορές το περιεχόμενο της κήλης εγκλωβίζεται και δεν μπαίνει πια μέσα (περίσφιξη). Αν σφιχτεί τόσο ώστε να κοπεί η αιμάτωση του εντέρου, μιλάμε για στραγγαλισμό. Τα σημάδια είναι ένα φούσκωμα που γίνεται ξαφνικά σκληρό, πονά έντονα και δεν μπαίνει μέσα, συχνά με ναυτία, εμετό, φούσκωμα της κοιλιάς ή αδυναμία να βγουν αέρια και κόπρανα. Αυτή η κατάσταση θέλει επείγον χειρουργείο. Σύμφωνα με τις οδηγίες HerniaSurge, το χειρουργείο συστήνεται αμέσως μόλις υπάρξει υποψία στραγγαλισμού.

Οι ίδιες οδηγίες αναφέρουν ότι οι επιπλοκές μετά από επείγουσα επέμβαση είναι πολύ συχνότερες απ' ό,τι μετά από προγραμματισμένη: περίπου 32% έναντι 8%. Και η θνησιμότητα είναι μεγαλύτερη: 4% έως 5,5% στην επείγουσα, έναντι 0,2% έως 0,5% στην προγραμματισμένη επέμβαση. Γι' αυτό μια κήλη που αρχίζει να ενοχλεί αξίζει να χειρουργηθεί με πρόγραμμα, πριν φτάσει στο επείγον. Ο κίνδυνος περίσφιξης είναι μεγαλύτερος στις γυναίκες, στις μηροκήλες και σε όσους έχουν ήδη νοσηλευτεί για κήλη.

Αιτίες και παράγοντες κινδύνου

Η βουβωνοκήλη εμφανίζεται όταν συνδυάζεται ένα αδύναμο σημείο του τοιχώματος με πίεση από μέσα. Το αδύναμο σημείο μπορεί να υπάρχει από τη γέννηση, όταν δεν έχει κλείσει πλήρως ο σάκος που ακολουθεί τον όρχι στην κάθοδό του, ή να δημιουργηθεί με τα χρόνια. Ο ίδιος ανοιχτός σάκος, όταν περνά μόνο υγρό, δίνει την υδροκήλη.

Η πίεση στην κοιλιά αυξάνεται, για παράδειγμα, με τον χρόνιο βήχα, τη δυσκοιλιότητα και το σφίξιμο στην τουαλέτα, τη δυσκολία στην ούρηση και τη σωματική προσπάθεια. Το NHS αναφέρει το βάρος και το κάπνισμα ανάμεσα στα πράγματα που μπορείτε να αλλάξετε για να μειώσετε την πιθανότητα να εμφανιστεί κήλη.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Στις περισσότερες περιπτώσεις αρκεί η κλινική εξέταση. Ο γιατρός εξετάζει τη βουβωνική χώρα όρθιους και ξαπλωμένους και σας ζητά να βήξετε. Σύμφωνα με τις οδηγίες HerniaSurge, η εξέταση από γιατρό είναι η μέθοδος αναφοράς για τη διάγνωση.

Το υπερηχογράφημα χρησιμοποιείται όταν η διάγνωση δεν είναι σίγουρη: όταν υπάρχει πόνος χωρίς ορατό φούσκωμα, όταν υπάρχει υποψία μηροκήλης ή όταν η κήλη ξαναεμφανίστηκε μετά από επέμβαση. Οι οδηγίες το περιγράφουν ως διαθέσιμο, οικονομικό και χωρίς ακτινοβολία. Αν το υπερηχογράφημα δεν δώσει απάντηση, μπορεί να ζητηθεί μαγνητική τομογραφία ή αξονική τομογραφία, ιδίως όταν ο πόνος μπορεί να οφείλεται σε άλλη αιτία, όπως φλεγμονή τενόντων στους αθλητές.

Ο γιατρός θα ξεχωρίσει επίσης την κήλη από άλλα φουσκώματα της περιοχής, όπως διογκωμένους λεμφαδένες, ένα λίπωμα ή, στους άνδρες, μια υδροκήλη.

Πότε χρειάζεται χειρουργείο

Η απόφαση εξαρτάται από τα συμπτώματα, το φύλο, τον τύπο της κήλης και την υγεία σας.

Άνδρες με κήλη που δεν ενοχλεί

Στους άνδρες με κήλη χωρίς συμπτώματα ή με πολύ ήπια συμπτώματα, οι οδηγίες HerniaSurge θεωρούν αποδεκτή την προσεκτική παρακολούθηση (watchful waiting), επειδή ο κίνδυνος επείγουσας επιπλοκής είναι μικρός. Οι ίδιες οδηγίες σημειώνουν όμως ότι οι περισσότεροι από αυτούς θα χειρουργηθούν τελικά, γιατί η κήλη αρχίζει να ενοχλεί. Σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη, περίπου οι μισοί άνδρες που ξεκίνησαν με παρακολούθηση είχαν χειρουργηθεί στα 7 χρόνια, ενώ μόνο 2,4% χρειάστηκε επέμβαση για επιπλοκή της κήλης μέσα σε 10 χρόνια.

Αν επιλέξετε παρακολούθηση, πρέπει να ξέρετε τα σημάδια της περίσφιξης και να επανεξετάζεστε αν αλλάξει κάτι.

Κήλη στην άλλη πλευρά

Συχνά ο έλεγχος δείχνει ένα μικρό άνοιγμα και στην άλλη πλευρά, χωρίς φούσκωμα ή ενοχλήσεις. Σύμφωνα με την ενημέρωση των οδηγιών HerniaSurge το 2023, ένα τέτοιο άνοιγμα εξελίσσεται σε κήλη με συμπτώματα σε περίπου 1,2% των ανθρώπων τον χρόνο. Οι οδηγίες θεωρούν ότι η άμεση διόρθωσή του δεν δικαιολογείται πάντα και ότι η απόφαση πρέπει να συζητιέται μαζί σας πριν από την επέμβαση.

Κήλη με συμπτώματα, γυναίκες και μηροκήλες

Όταν η κήλη πονά, μεγαλώνει ή περιορίζει τις δραστηριότητές σας, συνήθως προτείνεται επέμβαση. Στις μηροκήλες οι οδηγίες HerniaSurge προτείνουν έγκαιρη επέμβαση. Στις γυναίκες ο κίνδυνος περίσφιξης είναι μεγαλύτερος και μια μηροκήλη μπορεί εύκολα να μη φανεί, γι' αυτό οι ίδιες οδηγίες προτείνουν τη λαπαροσκοπική τεχνική, όπου υπάρχει εμπειρία, ώστε να ελέγχεται και το σημείο της μηροκήλης. Στην εγκυμοσύνη, ένα φούσκωμα στη βουβωνική χώρα είναι συχνά μια διάταση φλεβών γύρω από τον στρογγυλό σύνδεσμο της μήτρας, που υποχωρεί μόνη της, και οι οδηγίες προτείνουν αναμονή.

Παιδιά

Στα παιδιά η βουβωνοκήλη οφείλεται σε σάκο που δεν έκλεισε μετά τη γέννηση και την αντιμετωπίζει παιδοχειρουργός. Σύμφωνα με τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας (EAU) για τα παιδιά, όταν υπάρχει υποψία βουβωνοκήλης η επέμβαση γίνεται νωρίς και δεν περιμένουμε, όπως συμβαίνει με την απλή υδροκήλη.

Πώς γίνεται η επέμβαση

Οι οδηγίες HerniaSurge συστήνουν αποκατάσταση με πλέγμα ως πρώτη επιλογή για τους περισσότερους ενήλικες. Μια ανασκόπηση Cochrane έδειξε ότι το πλέγμα μειώνει την πιθανότητα να ξαναβγεί η κήλη σε σύγκριση με τη συρραφή χωρίς πλέγμα, με περίπου μία υποτροπή λιγότερη ανά 46 επεμβάσεις.

Αν η επέμβαση πρέπει να γίνει χωρίς πλέγμα, οι οδηγίες προτιμούν μια συγκεκριμένη τεχνική συρραφής, την Shouldice.

Η επέμβαση γίνεται είτε ανοιχτά, με μια τομή στη βουβωνική χώρα, είτε λαπαροσκοπικά, με μικρές οπές και κάμερα. Σύμφωνα με το NHS, διαρκεί συνήθως 30 έως 90 λεπτά και οι περισσότεροι φεύγουν την ίδια μέρα.

Για την ανοιχτή επέμβαση, η ενημέρωση των οδηγιών HerniaSurge συστήνει την τοπική αναισθησία, όταν ο χειρουργός έχει εμπειρία σε αυτή. Σε ανθρώπους 65 ετών και άνω προτείνεται γενική ή τοπική αναισθησία και όχι ραχιαία. Οι οδηγίες συστήνουν επίσης το χειρουργείο μιας ημέρας για τις περισσότερες επεμβάσεις, εφόσον είναι οργανωμένη η φροντίδα μετά.

Ποια τεχνική ταιριάζει σε εσάς και τι διαφέρει στην ανάρρωση θα το βρείτε αναλυτικά στον οδηγό εγχείρηση κήλης: ανοιχτή ή λαπαροσκοπική.

Ανάρρωση και επιπλοκές

Σύμφωνα με τις οδηγίες HerniaSurge, μπορείτε να επιστρέψετε στις συνηθισμένες δραστηριότητες μόλις νιώθετε άνετα. Το NHS δίνει ενδεικτικούς χρόνους:

Για το πότε μπορείτε να οδηγήσετε, ρωτήστε τον χειρουργό σας.

Οι επιπλοκές δεν είναι συχνές. Το NHS αναφέρει τη λοίμωξη του τραύματος, μια μελανιά ή συλλογή υγρού στο σημείο, τον πόνο ή το μούδιασμα που κρατά περισσότερο από 3 μήνες και την υποτροπή της κήλης. Σύμφωνα με τις οδηγίες HerniaSurge, χρόνιος πόνος εμφανίζεται σε περίπου 10% έως 12% των ασθενών, αλλά είναι έντονος μόνο σε 1% έως 3%.

Για όλες τις κήλες της κοιλιάς, δείτε και τους οδηγούς για την ομφαλοκήλη και τη μετεγχειρητική κήλη, ή την ενότητα Γενική χειρουργική.