ΓΕΝΙΚΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ · ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ
Αιμορροΐδες: συμπτώματα και θεραπείες
Τι είναι οι αιμορροΐδες, τα συμπτώματα, πότε το αίμα στα κόπρανα θέλει κολονοσκόπηση και ποιες θεραπείες υπάρχουν, από τις φυτικές ίνες ως την επέμβαση.
ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ
- Οι αιμορροΐδες είναι διογκωμένα αγγειακά μαξιλαράκια του πρωκτού που δίνουν φρέσκο αίμα, φαγούρα ή πρόπτωση.
- Οι περισσότερες βελτιώνονται με φυτικές ίνες, νερό και σωστές συνήθειες στην τουαλέτα.
- Το αίμα από τον πρωκτό δεν οφείλεται πάντα σε αιμορροΐδες και πρέπει να εκτιμηθεί από γιατρό.
- Κολονοσκόπηση χρειάζεται όταν δεν βρίσκεται αιτία, όταν το αίμα συνεχίζει ή όταν υπάρχουν άλλα συμπτώματα, όπως πόνος στην κοιλιά ή αλλαγή στις κενώσεις.
- Αν τα απλά μέτρα δεν αρκούν, υπάρχουν θεραπείες στο ιατρείο και, σε προχωρημένους βαθμούς, επέμβαση.
Περιεχόμενα (12)
- Τι είναι οι αιμορροΐδες
- Αιμορροΐδες: συμπτώματα
- Αιτίες: γιατί εμφανίζονται
- Αίμα στα κόπρανα: πότε χρειάζεται κολονοσκόπηση
- Πώς γίνεται η διάγνωση
- Θεραπεία: από τα απλά μέτρα στην επέμβαση
- Αιμορροΐδες στην εγκυμοσύνη
- Αιμορροΐδες σε ειδικές περιπτώσεις
- Πρόληψη: τι μπορείτε να κάνετε
- Πότε να δείτε γιατρό
- Συχνές ερωτήσεις
- Πηγές
Οι αιμορροΐδες είναι διογκωμένα αγγειακά «μαξιλαράκια» στο τελευταίο τμήμα του εντέρου και γύρω από τον πρωκτό, που προκαλούν αιμορραγία, φαγούρα, πρήξιμο ή ενόχληση. Είναι από τις πιο συχνές παθήσεις της περιοχής και στις περισσότερες περιπτώσεις βελτιώνονται με απλά μέτρα, όπως περισσότερες φυτικές ίνες, νερό και σωστές συνήθειες στην τουαλέτα. Όταν αυτά δεν αρκούν, υπάρχουν θεραπείες στο ιατρείο και, πιο σπάνια, επέμβαση. Το αίμα από τον πρωκτό όμως δεν οφείλεται πάντα σε αιμορροΐδες, γι' αυτό πρέπει να το δει γιατρός.
Τι είναι οι αιμορροΐδες
Όλοι έχουμε αγγειακά «μαξιλαράκια» στον πρωκτικό σωλήνα. Βοηθούν να κλείνει σωστά ο πρωκτός. Μιλάμε για αιμορροϊδοπάθεια όταν αυτά διογκώνονται, γλιστρούν προς τα έξω ή αιμορραγούν και δίνουν συμπτώματα.
Σύμφωνα με τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Κολοπρωκτολογίας (ESCP), οι αιμορροΐδες είναι από τις πιο συχνές παθήσεις του πρωκτού, με συχνότητα που στις μελέτες κυμαίνεται από 4,4% έως 45% του πληθυσμού.
Υπάρχουν δύο βασικά είδη:
- Εσωτερικές αιμορροΐδες. Βρίσκονται μέσα στον πρωκτικό σωλήνα. Συνήθως δεν πονούν και εκδηλώνονται με αίμα στην κένωση ή με πρόπτωση, δηλαδή έξοδο προς τα έξω.
- Εξωτερικές αιμορροΐδες. Βρίσκονται κάτω από το δέρμα γύρω από τον πρωκτό. Μπορεί να δυσκολεύουν τον καθαρισμό και να ερεθίζουν το δέρμα.
Αιμορροΐδες: συμπτώματα
Το πιο συχνό σύμπτωμα είναι κόκκινο, φρέσκο αίμα μετά την κένωση, στο χαρτί υγείας ή στη λεκάνη. Σύμφωνα με τις οδηγίες της Αμερικανικής Εταιρείας Χειρουργών Παχέος Εντέρου και Ορθού (ASCRS), οι εσωτερικές αιμορροΐδες δίνουν συνήθως ανώδυνη αιμορραγία, που μπορεί να συνοδεύεται από πρόπτωση.
Άλλα συμπτώματα, όπως τα περιγράφει η εθνική υπηρεσία υγείας της Βρετανίας (NHS):
- φαγούρα στον πρωκτό
- αίσθηση ότι δεν αδειάσατε εντελώς μετά την τουαλέτα
- βλέννα στο εσώρουχο ή στο χαρτί
- μικρά ογκίδια γύρω από τον πρωκτό, από μέγεθος μπιζελιού μέχρι ρώγας σταφυλιού
- πόνος γύρω από τον πρωκτό
Πώς ταξινομούνται οι εσωτερικές αιμορροΐδες
Οι γιατροί χρησιμοποιούν συνήθως την ταξινόμηση Goligher, την οποία προτείνει και η ESCP για να επιλεγεί η θεραπεία:
| Βαθμός | Τι συμβαίνει |
|---|---|
| I | Οι αιμορροΐδες δεν βγαίνουν έξω, μπορεί να αιμορραγούν |
| II | Βγαίνουν στην κένωση και επιστρέφουν μόνες τους |
| III | Βγαίνουν και πρέπει να τις σπρώξετε μέσα με το δάχτυλο |
| IV | Μένουν μόνιμα έξω και δεν μπαίνουν μέσα |
Θρομβωμένη αιμορροΐδα
Όταν σχηματιστεί θρόμβος σε μια αιμορροΐδα, εμφανίζεται ξαφνικά ένα σκληρό, μελανό και πολύ επώδυνο ογκίδιο. Η ASCRS το περιγράφει ως επώδυνη προεξοχή στο χείλος του πρωκτού που δεν μπαίνει μέσα. Η ESCP σημειώνει ότι συνήθως αντιμετωπίζεται πρώτα με απλά μέτρα και παυσίπονα, και ότι σε επιλεγμένες περιπτώσεις συζητιέται επέμβαση.
Αιτίες: γιατί εμφανίζονται
Η ακριβής αιτία δεν είναι γνωστή. Σύμφωνα με το NHS, πιθανότερο είναι να εμφανιστούν αιμορροΐδες όταν υπάρχουν:
- δυσκοιλιότητα και σπρώξιμο στην τουαλέτα
- πολλή ώρα καθισμένοι στη λεκάνη
- σήκωμα βαρών
- εγκυμοσύνη
- μεγαλύτερη ηλικία
- αυξημένο βάρος
Η ASCRS τονίζει ότι η δυσκοιλιότητα συνδέεται συχνά με τις αιμορροΐδες και ότι η αντιμετώπισή της μειώνει σημαντικά τα συμπτώματα.
Αίμα στα κόπρανα: πότε χρειάζεται κολονοσκόπηση
Το αίμα από τον πρωκτό δεν είναι απόδειξη ότι έχετε αιμορροΐδες. Η ASCRS σημειώνει ότι οι περισσότεροι άνθρωποι με συμπτώματα αιμορροΐδων δεν έχουν καρκίνο, αλλά συχνά η αιμορραγία από καρκίνο του παχέος εντέρου αποδίδεται λανθασμένα σε αιμορροΐδες. Και η ESCP ζητά από τον γιατρό να σκέφτεται πάντα και άλλες παθήσεις, όπως τον καρκίνο του παχέος εντέρου και τις φλεγμονώδεις νόσους του εντέρου.
Σύμφωνα με την ASCRS, ο γιατρός θα σκεφτεί κολονοσκόπηση όταν:
- δεν βρίσκεται εμφανής αιτία για την αιμορραγία στην εξέταση
- υπάρχει και πόνος στην κοιλιά
- εμφανίστηκε καινούρια ή επιδεινούμενη δυσκοιλιότητα
- το αίμα συνεχίζει, παρότι οι αιμορροΐδες αντιμετωπίστηκαν
Οι βρετανικές οδηγίες NICE για την έγκαιρη αναγνώριση του καρκίνου δίνουν επιπλέον βάρος στην ηλικία. Σε ενήλικες 50 ετών και άνω με αίμα από τον πρωκτό χωρίς εξήγηση, και σε νεότερους με αίμα μαζί με πόνο στην κοιλιά ή απώλεια βάρους, συστήνουν εξέταση κοπράνων για αόρατο αίμα (FIT) ώστε να αποφασιστεί η παραπομπή για έλεγχο. Το ίδιο ισχύει για αλλαγή στις συνήθειες του εντέρου και για σιδηροπενική αναιμία, που φαίνεται στη γενική αίματος. Ποιος είναι ο σωστός έλεγχος για εσάς θα το αποφασίσει ο γιατρός σας. Τα πρώτα σημάδια του καρκίνου του εντέρου και ο προσυμπτωματικός έλεγχος εξηγούνται στον οδηγό για τον καρκίνο του παχέος εντέρου.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό και στην εξέταση. Η ESCP συστήνει:
- επισκόπηση της περιοχής και δακτυλική εξέταση, για να αποκλειστούν άλλες παθήσεις του πρωκτού
- πρωκτοσκόπηση, δηλαδή εξέταση του πρωκτικού σωλήνα με ένα μικρό σωληνάκι με φως, για να φανεί ο βαθμός των αιμορροΐδων
Η ESCP προτείνει η εξέταση να γίνεται ξαπλωμένοι στο αριστερό πλάι, μια θέση που είναι πιο άνετη για εσάς. Ο γιατρός θα ρωτήσει επίσης πόσο συχνά πηγαίνετε στην τουαλέτα και αν σπρώχνετε.
Θεραπεία: από τα απλά μέτρα στην επέμβαση
Η θεραπεία ξεκινά σχεδόν πάντα με απλά μέτρα, για όλους τους βαθμούς. Η ESCP σημειώνει ότι ο ασθενής μπορεί να καθησυχαστεί πως το χειρουργείο δεν είναι υποχρεωτικό.
Απλά μέτρα στο σπίτι
- Φυτικές ίνες και νερό. Μια μετα-ανάλυση επτά τυχαιοποιημένων μελετών με 378 ασθενείς έδειξε ότι οι φυτικές ίνες μείωσαν κατά 47% τον κίνδυνο να μη βελτιωθούν τα συμπτώματα και κατά 50% τον κίνδυνο αιμορραγίας. Βρίσκονται σε όσπρια, λαχανικά, φρούτα και δημητριακά ολικής άλεσης, ή σε συμπληρώματα από τον φαρμακοποιό.
- Σωστές συνήθειες στην τουαλέτα. Μην σπρώχνετε και μην κάθεστε πολλή ώρα στη λεκάνη, για παράδειγμα με το κινητό. Μην αγνοείτε την ανάγκη για κένωση.
- Κίνηση και υγιεινή διατροφή, όπως συστήνει η ESCP.
- Ανακούφιση. Το NHS προτείνει χλιαρό μπάνιο για τη φαγούρα και τον πόνο, κρύα κομπρέσα τυλιγμένη σε πετσέτα και καθαρή, στεγνή περιοχή, με ταμπονάρισμα αντί για τρίψιμο.
Φάρμακα
- Υπακτικά, όταν υπάρχει δυσκοιλιότητα. Η ESCP τα θεωρεί χρήσιμα για τα συμπτώματα και την αιμορραγία.
- Αλοιφές και υπόθετα με τοπικό αναισθητικό ή κορτιζόνη, για πόνο και φαγούρα. Η ASCRS προειδοποιεί ότι η παρατεταμένη χρήση τους μπορεί να προκαλέσει αλλεργία και ευαισθητοποίηση του δέρματος, γι' αυτό χρησιμοποιούνται για λίγες ημέρες.
- Φλεβοτονικά (φλαβονοειδή) από το στόμα. Η ESCP αναφέρει ότι μπορεί να μειώσουν τα συμπτώματα, με στοιχεία χαμηλής βεβαιότητας.
- Παυσίπονα. Το NHS συστήνει να αποφεύγονται τα παυσίπονα με κωδεΐνη, γιατί φέρνουν δυσκοιλιότητα, και η ιβουπροφαίνη όταν οι αιμορροΐδες αιμορραγούν.
Όλα τα φάρμακα, πάντα με οδηγία γιατρού ή φαρμακοποιού.
Θεραπείες στο ιατρείο
Αν τα συμπτώματα συνεχίζουν, ο χειρουργός μπορεί να προτείνει μια μικρή θεραπεία στο ιατρείο, χωρίς νάρκωση. Η ESCP συστήνει την απολίνωση με ελαστικό δακτύλιο για αιμορροΐδες βαθμού I έως III, σημειώνοντας ότι μπορεί να χρειαστεί επανάληψη. Άλλες επιλογές είναι η σκληροθεραπεία με ένεση και η υπέρυθρη πήξη, που η ESCP προτείνει ως πρώτη επιλογή στις αιμορραγούσες αιμορροΐδες βαθμού I. Η ASCRS προτιμά αυτές τις θεραπείες από το χειρουργείο, γιατί έχουν παρόμοιο όφελος με λιγότερες επιπλοκές.
Επέμβαση
Επέμβαση χρειάζεται όταν τα παραπάνω δεν βοήθησαν ή οι αιμορροΐδες είναι βαθμού III και IV. Η ESCP θεωρεί την αιμορροϊδεκτομή (αφαίρεση των αιμορροΐδων) θεραπεία επιλογής για τον βαθμό IV. Υπάρχουν και άλλες τεχνικές, όπως η απολίνωση των αρτηριών των αιμορροΐδων και το laser. Ποια ταιριάζει σε εσάς εξηγείται αναλυτικά στον οδηγό για την επέμβαση για αιμορροΐδες.
Αιμορροΐδες στην εγκυμοσύνη
Οι αιμορροΐδες είναι συχνές στην εγκυμοσύνη, λόγω της αυξημένης πίεσης στη λεκάνη. Η ESCP αναφέρει μελέτη όπου 8% των γυναικών στο τελευταίο τρίμηνο και 20% αμέσως μετά τον τοκετό εμφάνισαν θρομβωμένες αιμορροΐδες. Σε πολλές γυναίκες τα συμπτώματα υποχωρούν μόνα τους λίγο μετά τη γέννα.
Στην εγκυμοσύνη και μετά τον τοκετό η ESCP συστήνει απλά μέτρα: υπακτικά, τοπικές θεραπείες και παυσίπονα. Πριν πάρετε οποιοδήποτε φάρμακο, ρωτήστε τον γυναικολόγο σας.
Αιμορροΐδες σε ειδικές περιπτώσεις
Η ESCP ξεχωρίζει μερικές ομάδες ασθενών, στις οποίες οι θεραπείες χρειάζονται περισσότερη προσοχή:
- Αντιπηκτικά. Αν παίρνετε φάρμακα που αραιώνουν το αίμα, η βάση της θεραπείας είναι τα απλά μέτρα. Αν προγραμματιστεί θεραπεία στο ιατρείο ή επέμβαση, η διακοπή των φαρμάκων γίνεται μόνο με οδηγία του γιατρού σας. Μη σταματήσετε μόνοι σας κανένα φάρμακο.
- Φλεγμονώδης νόσος του εντέρου. Σε νόσο του Crohn ή ελκώδη κολίτιδα, θεραπείες στο ιατρείο ή επέμβαση εξετάζονται μόνο όταν η νόσος δεν είναι ενεργή.
- Ακτινοθεραπεία στη λεκάνη. Μετά από ακτινοθεραπεία, για παράδειγμα για καρκίνο του προστάτη ή του ορθού, οι επεμβάσεις για αιμορροΐδες γενικά αποφεύγονται.
- Εξασθενημένο ανοσοποιητικό. Ο κίνδυνος λοίμωξης και κακής επούλωσης είναι μεγαλύτερος, γι' αυτό κάθε επέμβαση αποφασίζεται με ιδιαίτερη προσοχή.
Πρόληψη: τι μπορείτε να κάνετε
Οι ίδιες συνήθειες που ανακουφίζουν τα συμπτώματα βοηθούν και να μην ξαναεμφανιστούν: αρκετές φυτικές ίνες και υγρά, κίνηση, κανονικό βάρος, όχι σπρώξιμο και όχι πολλή ώρα στη λεκάνη. Το NHS σημειώνει ότι οι αιμορροΐδες μπορεί να επανέλθουν ακόμη και μετά από θεραπεία.
Για τις υπόλοιπες παθήσεις του πρωκτού, όπως η ραγάδα, και για τις επεμβάσεις της κοιλιάς, δείτε την ενότητα Γενική χειρουργική.
Πότε να δείτε γιατρό
- Δείτε γιατρό αν δείτε αίμα από τον πρωκτό για πρώτη φορά, ιδίως αν είστε πάνω από 50 ετών, αν τα συμπτώματα δεν βελτιώνονται με τα απλά μέτρα ή χειροτερεύουν, αν οι αιμορροΐδες επανέρχονται συχνά, ή αν το αίμα συνοδεύεται από αλλαγή στις κενώσεις, πόνο στην κοιλιά, απώλεια βάρους ή κούραση. Δείτε γιατρό σύντομα αν έχετε ένα επώδυνο ογκίδιο στον πρωκτό, πυρετό με ρίγη ή πύον.
- Πηγαίνετε αμέσως σε νοσοκομείο ή καλέστε το 166 αν η αιμορραγία δεν σταματά, αν είναι άφθονη ή με μεγάλους θρόμβους, αν νιώθετε ζάλη ή λιποθυμία, ή αν ο πόνος είναι πολύ έντονος.
Συχνές ερωτήσεις
Πώς φεύγουν οι αιμορροΐδες;
Οι περισσότερες βελτιώνονται με φυτικές ίνες, υγρά, σωστές συνήθειες στην τουαλέτα και, αν χρειαστεί, αλοιφές για λίγες ημέρες. Αν τα συμπτώματα επιμένουν, ο χειρουργός μπορεί να προτείνει απολίνωση με ελαστικό δακτύλιο στο ιατρείο ή, σπανιότερα, επέμβαση.
Πόσο διαρκούν οι αιμορροΐδες;
Σύμφωνα με το NHS, οι αιμορροΐδες συχνά βελτιώνονται μόνες τους μέσα σε λίγες ημέρες, αλλά μπορεί να επανέρχονται, ιδίως αν συνεχίζει η δυσκοιλιότητα. Αν δεν βλέπετε βελτίωση με τα απλά μέτρα ή τα συμπτώματα χειροτερεύουν, δείτε γιατρό.
Είναι επικίνδυνο το αίμα από αιμορροΐδες;
Η αιμορραγία από αιμορροΐδες συνήθως είναι μικρή. Το πρόβλημα είναι ότι και άλλες παθήσεις, όπως ο καρκίνος του παχέος εντέρου, δίνουν αίμα. Γι' αυτό κάθε αιμορραγία από τον πρωκτό πρέπει να την εκτιμήσει γιατρός, που θα αποφασίσει αν χρειάζεται κολονοσκόπηση.
Ποια διατροφή βοηθά στις αιμορροΐδες;
Μια διατροφή πλούσια σε φυτικές ίνες, με όσπρια, λαχανικά, φρούτα και δημητριακά ολικής άλεσης, μαζί με αρκετά υγρά. Σε μετα-ανάλυση, οι φυτικές ίνες μείωσαν την αιμορραγία στο μισό. Αν δυσκολεύεστε να τις πάρετε από τη διατροφή, ρωτήστε τον φαρμακοποιό για συμπλήρωμα.
Τι κάνω με τις αιμορροΐδες στην εγκυμοσύνη;
Ξεκινήστε με φυτικές ίνες, υγρά, χλιαρό μπάνιο και αποφυγή σπρωξίματος. Οποιαδήποτε αλοιφή, υπακτικό ή παυσίπονο να το εγκρίνει πρώτα ο γυναικολόγος σας. Συχνά τα συμπτώματα υποχωρούν μετά τον τοκετό.
Πηγές
- van Tol RR et al. European Society of ColoProctology: guideline for haemorrhoidal disease. Colorectal Disease 2020;22(6):650-662 (2020)
- Hawkins AT et al. The American Society of Colon and Rectal Surgeons Clinical Practice Guidelines for the Management of Hemorrhoids. Diseases of the Colon & Rectum 2024;67(5):614-623 (2024)
- Arnold MJ, Smith D. Management of Hemorrhoids: Guidelines From the ASCRS. American Family Physician (2025)
- Alonso-Coello P et al. Fiber for the treatment of hemorrhoids complications: a systematic review and meta-analysis. American Journal of Gastroenterology 2006;101(1):181-188 (2006)
- Suspected cancer: recognition and referral (NG12), lower gastrointestinal tract cancers. NICE (2023)
- Piles (haemorrhoids). NHS
Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξέταση από γιατρό. Σε επείγουσα περίπτωση καλέστε το 166 ή το 112.
