ΟΥΡΟΛΟΓΙΑ · ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ
Στυτική δυσλειτουργία: αιτίες και θεραπείες, και στους νέους
Τι είναι η στυτική δυσλειτουργία, γιατί εμφανίζεται και σε νέους, τι δείχνει για την καρδιά, ποιες εξετάσεις χρειάζονται και ποιες θεραπείες βοηθούν.
ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ
- Στυτική δυσλειτουργία είναι η επίμονη δυσκολία στη στύση, όχι μια περιστασιακή αποτυχία.
- Ένας στους τέσσερις άνδρες που ζητούν για πρώτη φορά βοήθεια είναι κάτω των 40.
- Συχνά συνδέεται με κάπνισμα, διαβήτη, υπέρταση και χοληστερίνη και μπορεί να προηγείται καρδιαγγειακής νόσου.
- Άσκηση, απώλεια βάρους και διακοπή του καπνίσματος βελτιώνουν τη στύση.
- Τα χάπια είναι η πρώτη επιλογή, μόνο με συνταγή, και ποτέ μαζί με νιτρώδη ή poppers.
Περιεχόμενα (11)
Η στυτική δυσλειτουργία είναι η επίμονη δυσκολία να επιτευχθεί ή να διατηρηθεί στύση αρκετή για ικανοποιητική σεξουαλική επαφή. Είναι πολύ συχνή, ειδικά μετά τα 40, αλλά δεν αφορά μόνο μεγαλύτερους άνδρες: περίπου ένας στους τέσσερις άνδρες που ζητούν για πρώτη φορά βοήθεια είναι κάτω των 40. Υπάρχουν αποτελεσματικές θεραπείες, και η διερεύνησή της μπορεί να αποκαλύψει άλλα προβλήματα υγείας, όπως διαβήτη ή καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Τι είναι η στυτική δυσλειτουργία
Μια περιστασιακή δυσκολία στη στύση, σε μια κουρασμένη ή αγχωμένη μέρα, είναι φυσιολογική και δεν σημαίνει πρόβλημα. Για στυτική δυσλειτουργία μιλάμε όταν η δυσκολία είναι επίμονη και επηρεάζει τη σεξουαλική ζωή.
Οι ευρωπαϊκές οδηγίες της EAU τονίζουν ότι η στυτική δυσλειτουργία είναι σύμπτωμα και όχι ασθένεια από μόνη της. Πίσω της μπορεί να υπάρχει πρόβλημα στα αγγεία, στα νεύρα, στις ορμόνες, ένα φάρμακο ή ψυχολογικοί παράγοντες. Συνήθως συνυπάρχουν περισσότερα από ένα.
Πόσο συχνή είναι
Σε μια μεγάλη αμερικανική μελέτη, το 52% των ανδρών 40 έως 70 ετών είχε κάποιου βαθμού στυτική δυσλειτουργία. Σε μια γερμανική μελέτη ανδρών 30 έως 80 ετών, η συχνότητα ανέβαινε απότομα με την ηλικία, από 2,3% στους νεότερους σε 53,4% στους μεγαλύτερους.
Δεν είστε λοιπόν οι μόνοι. Και η συζήτηση με γιατρό είναι το πρώτο βήμα για να βρεθεί λύση.
Στυτική δυσλειτουργία: αιτίες
Οι αιτίες χωρίζονται σε ομάδες, αλλά στην πράξη συχνά αναμειγνύονται.
Αγγειακές αιτίες. Η στύση χρειάζεται καλή ροή αίματος. Ό,τι βλάπτει τα αγγεία βλάπτει και τη στύση:
- κάπνισμα
- έλλειψη άσκησης και παχυσαρκία
- υπέρταση και στεφανιαία νόσος
- διαβήτης τύπου 1 και 2
- υψηλή χοληστερίνη και μεταβολικό σύνδρομο
Νευρολογικές αιτίες. Παθήσεις όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας, τραυματισμοί της σπονδυλικής στήλης και μεγάλες επεμβάσεις στη λεκάνη, όπως η ριζική προστατεκτομή.
Ορμονικές αιτίες. Χαμηλή τεστοστερόνη και άλλες ορμονικές διαταραχές.
Φάρμακα. Ορισμένα αντιυπερτασικά, αντικαταθλιπτικά, αντιψυχωσικά και φάρμακα για τον προστάτη. Μη σταματήσετε μόνοι σας κάποιο φάρμακο. Συζητήστε με τον γιατρό σας αν μπορεί να αλλάξει.
Ουσίες. Υπερβολικό αλκοόλ, κοκαΐνη, κάνναβη, ηρωίνη και αναβολικά στεροειδή.
Ψυχολογικές αιτίες. Άγχος επίδοσης, κατάθλιψη, στρες, προβλήματα στη σχέση. Μπορεί να είναι η κύρια αιτία ή να προστίθενται σε μια σωματική αιτία, γιατί μια αποτυχία φέρνει άγχος και το άγχος φέρνει νέα αποτυχία.
Στυτική δυσλειτουργία στους νέους
Η στυτική δυσλειτουργία δεν είναι θέμα μόνο ηλικίας. Σε μια μελέτη ανδρών που ζήτησαν για πρώτη φορά βοήθεια, ένας στους τέσσερις ήταν κάτω των 40 ετών και σχεδόν οι μισοί από αυτούς είχαν σοβαρή στυτική δυσλειτουργία.
Στους νέους άνδρες οι ψυχολογικοί παράγοντες παίζουν συχνά μεγάλο ρόλο, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι «είναι όλα στο μυαλό». Το κάπνισμα, το αλκοόλ, οι ουσίες, τα αναβολικά, η παχυσαρκία, ο αδιάγνωστος διαβήτης και ορισμένα φάρμακα αφορούν και τις νεότερες ηλικίες.
Υπάρχει και ένας ακόμη λόγος να μην αγνοηθεί. Σε μια μελέτη 965 ανδρών χωρίς καρδιοπάθεια, οι νεότεροι άνδρες, ιδίως κάτω των 50, που είχαν στυτική δυσλειτουργία είχαν αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο. Γι' αυτό ο γιατρός θα ελέγξει και την καρδιά και τον μεταβολισμό σας, όχι μόνο τη στύση.
Τι δείχνει για την καρδιά
Η στυτική δυσλειτουργία μοιράζεται τους ίδιους παράγοντες κινδύνου με τις καρδιαγγειακές παθήσεις. Σύμφωνα με την EAU, αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο για στεφανιαία νόσο, εγκεφαλικό και καρδιαγγειακό θάνατο, και θεωρείται πρόδρομο σημάδι καρδιαγγειακής νόσου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι όποιος έχει πρόβλημα στύσης θα πάθει έμφραγμα. Σημαίνει ότι είναι μια ευκαιρία να ελεγχθούν η πίεση, το σάκχαρο, η χοληστερίνη και το βάρος, και να διορθωθούν νωρίς. Αν δεν έχετε κάνει πρόσφατα εξετάσεις, δείτε ποιες περιλαμβάνει ένα check up για την ηλικία σας.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η διάγνωση ξεκινά από τη συζήτηση. Ο ουρολόγος ή ο ανδρολόγος θα σας ρωτήσει για τη σεξουαλική σας ζωή, τις πρωινές στύσεις, τη σχέση σας, το άγχος, τις παθήσεις και τα φάρμακά σας. Συχνά χρησιμοποιεί ένα τυποποιημένο ερωτηματολόγιο. Είναι ιατρική συζήτηση και γίνεται με εχεμύθεια.
Ακολουθεί κλινική εξέταση και εξετάσεις αίματος. Οι οδηγίες της EAU συστήνουν:
- σάκχαρο νηστείας ή γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη (HbA1c)
- λιπίδια (χοληστερίνη, τριγλυκερίδια)
- ολική τεστοστερόνη, με αιμοληψία νωρίς το πρωί και νηστεία
Ειδικές εξετάσεις, όπως το υπερηχογράφημα Doppler του πέους, χρειάζονται μόνο σε ορισμένες περιπτώσεις. Σε άνδρες με στυτική δυσλειτουργία και συμπτώματα από τον προστάτη, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει και PSA.
Στυτική δυσλειτουργία: θεραπεία
Η θεραπεία επιλέγεται μαζί με τον γιατρό, ανάλογα με την αιτία, την υγεία σας και τις προτιμήσεις σας και του συντρόφου ή της συντρόφου σας. Η αμερικανική ουρολογική εταιρεία AUA τονίζει ότι πρέπει να ενημερώνεστε για όλες τις επιλογές που σας ταιριάζουν.
Αλλαγές στον τρόπο ζωής
Οι οδηγίες της EAU συστήνουν αλλαγές στον τρόπο ζωής πριν ή μαζί με κάθε άλλη θεραπεία. Η τακτική άσκηση και η απώλεια βάρους βελτιώνουν τη στυτική λειτουργία. Βοηθούν επίσης η διακοπή του καπνίσματος, λιγότερο αλκοόλ και η καλή ρύθμιση του σακχάρου και της πίεσης.
Χάπια (αναστολείς της φωσφοδιεστεράσης 5)
Είναι η πρώτη επιλογή φαρμακευτικής θεραπείας. Τέσσερις δραστικές ουσίες έχουν εγκριθεί στην Ευρώπη, ανάμεσά τους η σιλδεναφίλη και η ταδαλαφίλη, με παρόμοια αποτελεσματικότητα. Δεν προκαλούν στύση από μόνα τους: χρειάζεται σεξουαλική διέγερση. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες είναι συνήθως ήπιες και περνούν.
Μην αγοράζετε τέτοια χάπια χωρίς συνταγή, από το διαδίκτυο ή από γνωστούς: δεν ξέρετε τι ακριβώς περιέχουν και αν είναι ασφαλή για εσάς. Αν ένα χάπι δεν δούλεψε την πρώτη φορά, μην το θεωρήσετε αποτυχία. Οι οδηγίες της EAU σημειώνουν ότι πολλοί άνδρες ανταποκρίνονται όταν μάθουν τη σωστή δόση, τον σωστό χρόνο λήψης πριν από την επαφή και τον ρόλο της διέγερσης.
Τα χάπια αυτά δεν πρέπει ποτέ να συνδυάζονται με νιτρώδη για τη στηθάγχη ούτε με τα «poppers» (νιτρώδες αμύλιο), γιατί η πίεση μπορεί να πέσει επικίνδυνα. Παίρνονται μόνο με συνταγή και οδηγία γιατρού, που θα εκτιμήσει πρώτα την καρδιά σας.
Ψυχοσεξουαλική θεραπεία
Η ψυχοθεραπεία, και ιδίως η γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία, μόνη ή με το σύντροφο, βοηθά όταν υπάρχει άγχος επίδοσης ή προβλήματα στη σχέση. Ο συνδυασμός της με φαρμακευτική αγωγή θεωρείται από τις καλύτερες πρακτικές.
Άλλες θεραπείες
- Ενέσεις στο πέος με αγγειοδιασταλτικό φάρμακο: είναι αποτελεσματικές, αλλά αρκετοί άνδρες τις διακόπτουν.
- Τοπική θεραπεία με αλπροσταδίλη στην ουρήθρα ή στο δέρμα.
- Συσκευή κενού: δημιουργεί στύση με αρνητική πίεση και βοηθά πολλούς άνδρες, ανεξάρτητα από την αιτία.
- Κρουστικά κύματα χαμηλής έντασης: μπορεί να δώσουν μικρή βελτίωση στη στυτική δυσλειτουργία αγγειακής αιτίας.
- Τεστοστερόνη, μόνο όταν οι εξετάσεις δείχνουν χαμηλή τεστοστερόνη.
- Πρόθεση πέους: χειρουργική λύση για άνδρες που δεν ανταποκρίνονται σε άλλες θεραπείες ή προτιμούν μόνιμη λύση.
Μπορεί να προληφθεί;
Σε μεγάλο βαθμό, ναι, γιατί οι περισσότεροι παράγοντες κινδύνου αλλάζουν. Ό,τι κάνει καλό στην καρδιά κάνει καλό και στη στύση:
- μην καπνίζετε
- κινηθείτε τακτικά, τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας
- κρατήστε φυσιολογικό βάρος
- περιορίστε το αλκοόλ και αποφύγετε τις ουσίες και τα αναβολικά
- ελέγχετε τακτικά πίεση, σάκχαρο και χοληστερίνη
- φροντίστε τον ύπνο και το στρες, και ζητήστε βοήθεια αν νιώθετε πεσμένοι
Αν παίρνετε φάρμακα για χρόνια πάθηση και παρατηρήσετε αλλαγή στη στύση, πείτε το στον γιατρό σας. Συχνά υπάρχει εναλλακτικό φάρμακο.
Πότε να δείτε γιατρό
- Δείτε ουρολόγο ή τον γιατρό σας αν η δυσκολία στη στύση επιμένει για εβδομάδες, αν εμφανίστηκε μετά από ένα νέο φάρμακο, αν συνοδεύεται από μειωμένη επιθυμία, κόπωση ή καμπύλωση του πέους, ή αν έχετε διαβήτη, υπέρταση ή καπνίζετε.
- Πηγαίνετε αμέσως σε νοσοκομείο ή καλέστε το 166 αν μια στύση κρατά περισσότερο από 4 ώρες, ειδικά μετά από χάπι ή ένεση, και αν κατά τη διάρκεια ή μετά τη σεξουαλική δραστηριότητα εμφανίσετε πόνο στο στήθος, δύσπνοια ή λιποθυμική τάση. Μην πάρετε νιτρώδη για πόνο στο στήθος αν έχετε πάρει χάπι για τη στύση.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι τα συμπτώματα της στυτικής δυσλειτουργίας;
Η δυσκολία να επιτευχθεί στύση, μια στύση που δεν κρατά αρκετά ή που δεν είναι αρκετά σκληρή για επαφή. Μιλάμε για στυτική δυσλειτουργία όταν αυτό είναι επίμονο και όχι περιστασιακό.
Γιατί έχω στυτική δυσλειτουργία στα 30;
Στους νέους άνδρες ρόλο παίζουν συχνά το άγχος επίδοσης και το στρες, αλλά και το κάπνισμα, το αλκοόλ, οι ουσίες, τα αναβολικά, ορισμένα φάρμακα και ο αδιάγνωστος διαβήτης. Επειδή μπορεί να συνδέεται και με καρδιαγγειακό κίνδυνο, αξίζει εκτίμηση από γιατρό.
Είναι ασφαλή τα χάπια για τη στύση;
Για τους περισσότερους άνδρες είναι ασφαλή, με ήπιες ανεπιθύμητες ενέργειες. Δεν πρέπει ποτέ να συνδυάζονται με νιτρώδη ή poppers. Παίρνονται μόνο με συνταγή, αφού ο γιατρός εκτιμήσει την καρδιά σας.
Περνάει η στυτική δυσλειτουργία;
Συχνά βελτιώνεται όταν αντιμετωπιστεί η αιτία, για παράδειγμα με άσκηση, απώλεια βάρους, διακοπή καπνίσματος ή αλλαγή φαρμάκου. Όταν δεν περνά, υπάρχουν αρκετές θεραπευτικές επιλογές να συζητήσετε με τον γιατρό σας.
Πρέπει να κάνω εξετάσεις αίματος;
Ναι. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες συστήνουν σάκχαρο, λιπίδια και πρωινή τεστοστερόνη, γιατί έτσι εντοπίζονται αιτίες που διορθώνονται και κίνδυνοι για την καρδιά.
Πηγές
- EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health: Management of Erectile Dysfunction. European Association of Urology
- EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health: Epidemiology and Prevalence. European Association of Urology
- Burnett AL et al. Erectile Dysfunction: AUA Guideline. Journal of Urology 2018;200(3):633-641
Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξέταση από γιατρό. Σε επείγουσα περίπτωση καλέστε το 166 ή το 112.
