Ρινορραγία: γιατί ματώνει η μύτη και τι κάνουμε αμέσως

Η ρινορραγία είναι η αιμορραγία από τη μύτη. Είναι πολύ συχνή, ειδικά στα παιδιά, και τις περισσότερες φορές δεν σημαίνει κάτι σοβαρό: ένα μικρό αγγείο στο εσωτερικό της μύτης σπάει και ματώνει. Σταματά σχεδόν πάντα στο σπίτι, αν καθίσετε γέρνοντας μπροστά και πιέσετε το μαλακό μέρος της μύτης για 10 έως 15 λεπτά.

Σύμφωνα με τις αμερικανικές κατευθυντήριες οδηγίες, τουλάχιστον 6 στους 10 ανθρώπους θα έχουν ρινορραγία κάποια στιγμή, αλλά μόνο περίπου 6% από αυτούς θα χρειαστεί να δει γιατρό.

Τι κάνετε αμέσως: τα βήματα

Όταν ματώνει η μύτη, εσάς ή του παιδιού σας:

1. Καθίστε και γείρετε μπροστά, με το κεφάλι προς τα κάτω και το στόμα ανοιχτό.

2. Πιέστε σταθερά το μαλακό μέρος της μύτης, ακριβώς πάνω από τα ρουθούνια, με τον αντίχειρα και τον δείκτη. Όχι το κόκαλο πιο πάνω.

3. Κρατήστε την πίεση 10 έως 15 λεπτά χωρίς να αφήσετε για να ελέγξετε αν σταμάτησε. Μετρήστε με το ρολόι.

4. Αναπνέετε από το στόμα και φτύνετε το αίμα που φτάνει στον λαιμό, αντί να το καταπίνετε.

5. Μια παγοκύστη ή ένα σακουλάκι κατεψυγμένα λαχανικά τυλιγμένο σε πετσέτα στη ράχη της μύτης μπορεί να βοηθήσει λίγο, αν και τα δεδομένα δεν είναι ισχυρά.

Αν το αίμα δεν σταματήσει μετά από 10 έως 15 λεπτά συνεχούς πίεσης, πηγαίνετε στο νοσοκομείο.

Γιατί όχι το κεφάλι πίσω

Η παλιά συμβουλή να γέρνουμε το κεφάλι προς τα πίσω ή να ξαπλώνουμε είναι λάθος. Το αίμα δεν σταματά, απλώς κυλά προς τον λαιμό. Καταπίνεται, ερεθίζει το στομάχι και μπορεί να προκαλέσει εμετό. Δεν φαίνεται επίσης πόσο αίμα χάνεται. Γι' αυτό η σωστή στάση είναι καθιστή, με κλίση προς τα εμπρός.

Τι κάνετε τις επόμενες 24 ώρες

Μετά από μια ρινορραγία, το πήγμα που έκλεισε το αγγείο είναι εύθραυστο. Για να μην ξαναματώσει η μύτη, για 24 ώρες αποφύγετε:

• να φυσάτε τη μύτη
• να βάζετε το δάχτυλο στη μύτη ή να βγάζετε κρούστες
• ζεστά ροφήματα και αλκοόλ
• βάρη, έντονη άσκηση και ζόρισμα στην τουαλέτα
• να ξαπλώνετε τελείως οριζόντια

Γιατί ματώνει η μύτη

Ο βλεννογόνος της μύτης έχει πολλά μικρά αγγεία κοντά στην επιφάνεια και τραυματίζεται εύκολα. Οι πιο συχνές αιτίες είναι:

• Το δάχτυλο στη μύτη, πολύ συχνό στα παιδιά.
• Το δυνατό φύσημα της μύτης, για παράδειγμα σε κρυολόγημα, ιγμορίτιδα ή αλλεργική ρινίτιδα.
• Ο ξηρός βλεννογόνος, από ζέστη, κλιματισμό, θέρμανση ή αλλαγές θερμοκρασίας.
• Τα ρινικά σπρέι, όταν το ακροφύσιο πιέζεται πάνω στο διάφραγμα. Δείτε πώς χρησιμοποιούνται σωστά στον οδηγό μας για τα ρινικά σπρέι.
• Ένα χτύπημα στη μύτη.

Συχνά δεν βρίσκεται συγκεκριμένη αιτία. Πιο σπάνια, η ρινορραγία έρχεται από πιο βαθιά στη μύτη. Αυτές οι ρινορραγίες είναι συνήθως πιο έντονες, αφορούν κυρίως ενήλικες και χρειάζονται γιατρό.

Ποιοι κάνουν πιο συχνά ρινορραγίες

Πιο συχνά ματώνει η μύτη σε:

• παιδιά
• ενήλικες άνω των 45 ετών
• εγκύους
• όσους έχουν υψηλή αρτηριακή πίεση
• όσους παίρνουν φάρμακα που «αραιώνουν» το αίμα, δηλαδή αντιπηκτικά ή αντιαιμοπεταλιακά
• όσους έχουν διαταραχή της πήξης του αίματος, όπως η αιμορροφιλία
• όσους πίνουν πολύ αλκοόλ

Ρινορραγία και πίεση

Η σχέση της ρινορραγίας με την υπέρταση συζητιέται εδώ και χρόνια. Μια συστηματική ανασκόπηση ελληνικής ομάδας βρήκε ότι τη στιγμή της ρινορραγίας η πίεση είναι συχνά υψηλότερη. Αυτό όμως δεν αποδεικνύει ότι η πίεση προκάλεσε την αιμορραγία, γιατί και το άγχος του επεισοδίου ανεβάζει την πίεση. Μπορεί πάντως να είναι η αφορμή να διαγνωστεί μια υπέρταση που υπήρχε ήδη.

Αν έχετε συχνές ρινορραγίες, ζητήστε από τον γιατρό σας να ελέγξει την πίεσή σας.

Ρινορραγία και αντιπηκτικά

Αν παίρνετε φάρμακα για την πήξη του αίματος και η μύτη σας ματώνει, μη σταματήσετε το φάρμακο μόνοι σας. Κάντε πρώτα τα βήματα πίεσης. Αν η αιμορραγία δεν σταματά ή επανέρχεται, μιλήστε με τον γιατρό σας. Εκείνος θα αποφασίσει αν χρειάζεται αλλαγή στη θεραπεία.

Ρινορραγία στα παιδιά

Η ρινορραγία στα παιδιά είναι πολύ συχνή και σχεδόν πάντα αθώα. Συνήθως έρχεται από το ένα ρουθούνι, μετά από δάχτυλο στη μύτη ή ξηρότητα. Οι κρούστες μέσα στη μύτη είναι συχνές στα παιδιά και συνδέονται με ήπια μόλυνση του δέρματος της μύτης.

Τα βήματα είναι ίδια με των ενηλίκων: το παιδί κάθεται, γέρνει μπροστά και πιέζετε τη μύτη του για 10 έως 15 λεπτά. Ηρεμήστε το, γιατί το κλάμα δυσκολεύει την πίεση.

Όταν οι ρινορραγίες στο παιδί επαναλαμβάνονται, ο γιατρός μπορεί να προτείνει αντισηπτική κρέμα για τη μύτη ή καυτηρίαση. Οι μελέτες δεν έχουν δείξει ότι κάποια από αυτές τις θεραπείες είναι σαφώς καλύτερη από τις άλλες. Ενημερώστε τον γιατρό αν το παιδί έχει αλλεργία σε φιστίκια ή σόγια, γιατί κάποιες κρέμες τα περιέχουν.

Παιδί κάτω των 2 ετών με ρινορραγία πρέπει να το δει γιατρός.

Τι κάνει ο γιατρός

Ο γιατρός, συνήθως ο ωτορινολαρυγγολόγος, αφαιρεί το πήγμα και εξετάζει τη μύτη για να βρει από πού έρχεται το αίμα. Σε ρινορραγίες που επανέρχονται ή έρχονται πάντα από την ίδια πλευρά, κάνει και ρινοενδοσκόπηση, δηλαδή εξέταση με λεπτή κάμερα.

Ανάλογα με το τι θα βρει:

• Καυτηρίαση: αν φαίνεται το σημείο που ματώνει, το «σφραγίζει» με χημική ουσία ή με ήπιο ηλεκτρικό ρεύμα, μετά από τοπική αναισθησία. Συνήθως δεν πονά.
• Ταμπονάρισμα: αν το αίμα δεν σταματά και δεν φαίνεται το σημείο, γεμίζει τη μύτη με ειδικό σφουγγάρι ή γάζα. Μπορεί να χρειαστεί νοσηλεία μίας ή δύο ημερών.
• Κρέμα ή αλοιφή: μετά τη ρινορραγία, για να μη σχηματίζονται κρούστες.
• Επέμβαση: σπάνια, όταν τίποτα από τα παραπάνω δεν αρκεί, ο ΩΡΛ κλείνει το αγγείο ενδοσκοπικά από τη μύτη ή γίνεται εμβολισμός από ακτινολόγο.

Σε συχνές ρινορραγίες ο γιατρός ρωτά για φάρμακα, για εύκολους μώλωπες ή παρατεταμένη αιμορραγία μετά από μικρά κοψίματα, και για ρινορραγίες σε συγγενείς. Μπορεί να ζητήσει εξετάσεις αίματος, όπως γενική αίματος και έλεγχο πήξης.

Όταν οι ρινορραγίες τρέχουν στην οικογένεια

Σπάνια, οι συχνές ρινορραγίες οφείλονται σε κληρονομική πάθηση των αγγείων, την κληρονομική αιμορραγική τηλεαγγειεκτασία. Σε αυτήν, μικρά διευρυμένα αγγεία σχηματίζονται στη μύτη, στο στόμα, στα χείλη και αλλού. Οι αμερικανικές οδηγίες συστήνουν ο γιατρός να ψάχνει για τέτοια αγγεία όταν κάποιος έχει επαναλαμβανόμενες ρινορραγίες και από τα δύο ρουθούνια ή όταν υπάρχουν συχνές ρινορραγίες στην οικογένεια. Αν ισχύει κάτι από τα δύο, πείτε το στον γιατρό σας.

Πρόληψη

• Μη βάζετε το δάχτυλο στη μύτη και μάθετε και στα παιδιά να μην το κάνουν.
• Φυσάτε απαλά τη μύτη.
• Κρατήστε υγρό τον βλεννογόνο, με πλύσεις φυσιολογικού ορού ή ενυδατικό για τη μύτη που θα σας προτείνει ο φαρμακοποιός.
• Χρησιμοποιείτε σωστά τα ρινικά σπρέι, με το ακροφύσιο μακριά από το διάφραγμα.
• Ελέγχετε τακτικά την πίεσή σας και περιορίστε το αλκοόλ.