Λαρυγγίτιδα: συμπτώματα, διάρκεια και γιατί χάνεται η φωνή

Η λαρυγγίτιδα είναι φλεγμονή του λάρυγγα, του οργάνου στον λαιμό όπου βρίσκονται οι φωνητικές χορδές. Το βασικό της σύμπτωμα είναι η βραχνή φωνή, που μπορεί να χαθεί εντελώς για λίγες ημέρες. Συνήθως οφείλεται σε ιό, όπως του κρυολογήματος ή της γρίπης, και περνά μόνη της σε 1 έως 2 εβδομάδες.

Στα μικρά παιδιά, μια ιογενής λαρυγγίτιδα μπορεί να προκαλέσει κρούπ, με γαβγιστό βήχα και θορυβώδη αναπνοή. Αυτή η μορφή θέλει πάντα επικοινωνία με τον παιδίατρο.

Τι είναι η λαρυγγίτιδα

Ο λάρυγγας βρίσκεται στο μπροστινό μέρος του λαιμού, πάνω από την τραχεία. Μέσα του υπάρχουν οι δύο φωνητικές χορδές, που πάλλονται όταν μιλάτε και παράγουν τη φωνή.

Στη λαρυγγίτιδα ο βλεννογόνος του λάρυγγα και οι φωνητικές χορδές ερεθίζονται και πρήζονται. Ανάλογα με τη διάρκεια, χωρίζεται σε:

• Οξεία λαρυγγίτιδα: ξεκινά απότομα, συνήθως με μια ίωση, και περνά σε λίγες ημέρες ή λίγες εβδομάδες. Είναι η πιο συχνή μορφή.
• Χρόνια λαρυγγίτιδα: η φωνή ενοχλεί για εβδομάδες ή επανέρχεται συχνά. Συνήθως δεν οφείλεται σε λοίμωξη αλλά σε επαναλαμβανόμενο ερεθισμό.

Η λαρυγγίτιδα συχνά συνυπάρχει με φαρυγγίτιδα, γιατί ο ίδιος ιός προσβάλλει όλο τον λαιμό. Η διαφορά είναι ότι στη φαρυγγίτιδα κυριαρχεί ο πόνος στην κατάποση, ενώ στη λαρυγγίτιδα η αλλαγή στη φωνή.

Γιατί χάνεται η φωνή

Η φωνή βγαίνει όταν οι φωνητικές χορδές πλησιάζουν μεταξύ τους και πάλλονται ομοιόμορφα με τον αέρα που βγαίνει από τους πνεύμονες. Όταν είναι πρησμένες, δεν πάλλονται κανονικά. Η φωνή γίνεται βραχνή, χαμηλώνει, «σπάει» ή χάνεται εντελώς.

Γι' αυτό η ξεκούραση της φωνής βοηθά: όσο λιγότερο πιέζετε τις χορδές, τόσο πιο γρήγορα υποχωρεί το πρήξιμο. Και ο ψίθυρος και η δυνατή ομιλία κουράζουν τις χορδές, οπότε κανένα από τα δύο δεν είναι λύση.

Συμπτώματα λαρυγγίτιδας

Η λαρυγγίτιδα ξεκινά συνήθως απότομα και χειροτερεύει τις πρώτες 3 ημέρες. Τα κύρια συμπτώματα είναι:

• βραχνή, «σπασμένη» φωνή
• κάποιες φορές πλήρης απώλεια της φωνής
• ενοχλητικός βήχας που δεν σταματά
• συνεχής ανάγκη να καθαρίζετε τον λαιμό σας
• πονόλαιμος

Επειδή η λαρυγγίτιδα συνοδεύει συχνά ένα κρυολόγημα ή γρίπη, μπορεί να έχετε και καταρροή, βουλωμένη μύτη, φλέγματα ή πυρετό. Τα παιδιά συχνά έχουν πυρετό 38 °C ή περισσότερο, δεν θέλουν να φάνε ή να πιουν και, σπάνια, δυσκολεύονται να αναπνεύσουν.

Πόσο κρατάει η λαρυγγίτιδα

Η οξεία λαρυγγίτιδα κρατά συνήθως 1 έως 2 εβδομάδες και περνά μόνη της. Η φωνή επανέρχεται σταδιακά: στην αρχή μπορεί να κουράζεται εύκολα μέχρι το τέλος της ημέρας.

Αν τα συμπτώματα δεν έχουν βελτιωθεί μετά από 2 εβδομάδες, ή αν παθαίνετε συχνά λαρυγγίτιδα, δείτε γιατρό. Αν η βραχνάδα δεν έχει περάσει ή βελτιωθεί σε 4 εβδομάδες, οι αμερικανικές κατευθυντήριες οδηγίες για τη βραχνάδα συστήνουν εξέταση του λάρυγγα με λαρυγγοσκόπηση, δηλαδή με λεπτή κάμερα ή καθρέφτη. Σε καπνιστές ή αν υπάρχει διόγκωση στον λαιμό ή δυσκολία στην αναπνοή, η εξέταση γίνεται νωρίτερα.

Κολλάει η λαρυγγίτιδα;

Η λαρυγγίτιδα από ιό κολλάει, με τον ίδιο τρόπο που κολλάει ένα κρυολόγημα ή η γρίπη: με σταγονίδια και με τα χέρια. Αυτό που μεταδίδεται είναι ο ιός. Όποιος τον κολλήσει μπορεί να κάνει απλό κρυολόγημα χωρίς να χάσει τη φωνή του.

Η λαρυγγίτιδα από κούραση της φωνής, κάπνισμα, αλλεργία ή παλινδρόμηση δεν κολλάει. Το αντιγριπικό εμβόλιο προστατεύει από τη γρίπη, μία από τις ιώσεις που προκαλούν λαρυγγίτιδα.

Τι βοηθά στο σπίτι

Τα περισσότερα επεισόδια λαρυγγίτιδας αντιμετωπίζονται στο σπίτι, χωρίς επίσκεψη σε γιατρό.

Τι να κάνετε:

• Μιλάτε όσο λιγότερο μπορείτε.
• Πίνετε αρκετά υγρά.
• Κρατάτε τον αέρα του σπιτιού υγρό. Η κεντρική θέρμανση και το κλιματιστικό τον ξηραίνουν. Ένα μπολ με νερό στο δωμάτιο βοηθά.
• Κάνετε γαργάρες με χλιαρό αλατόνερο. Δεν είναι κατάλληλες για μικρά παιδιά.

Τι να αποφεύγετε:

• τη δυνατή ομιλία και τον ψίθυρο, γιατί και τα δύο πιέζουν τις χορδές
• το κάπνισμα και τους χώρους με καπνό ή σκόνη
• πολύ καφεΐνη και αλκοόλ, που αφυδατώνουν

Για τον πόνο και τον πυρετό χρησιμοποιούνται παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη, και για τον βήχα σιρόπι, πάντα με οδηγία γιατρού ή φαρμακοποιού. Αν είστε έγκυος, ρωτήστε τον φαρμακοποιό πριν πάρετε οτιδήποτε.

Χρειάζεται αντιβίωση ή κορτιζόνη;

Αντιβίωση: συνήθως όχι. Η λαρυγγίτιδα είναι κατά κανόνα ιογενής. Μια ανασκόπηση Cochrane βρήκε ότι στους ενήλικες η αντιβίωση δεν βελτιώνει την αντικειμενική εικόνα της φωνής. Κάποια μικρά οφέλη στο πώς νιώθουν οι ασθενείς δεν φαίνεται να αντισταθμίζουν τις παρενέργειες και την αντοχή των μικροβίων. Οι κατευθυντήριες οδηγίες για τη βραχνάδα συστήνουν να μη δίνεται αντιβίωση ως ρουτίνα. Ο γιατρός μπορεί να τη χρειαστεί μόνο αν βρει μικροβιακή λοίμωξη.

Κορτιζόνη: οι ίδιες οδηγίες συστήνουν να μη δίνεται κορτιζόνη για βραχνάδα ως ρουτίνα, πριν ο γιατρός δει τον λάρυγγα. Η κορτιζόνη έχει θέση στο κρούπ των παιδιών, όπου τη δίνει ο γιατρός, όπως εξηγείται πιο κάτω.

Λαρυγγίτιδα στα παιδιά και κρούπ

Στα μεγαλύτερα παιδιά η λαρυγγίτιδα μοιάζει με των ενηλίκων: βραχνή φωνή, βήχας, συχνά πυρετός. Αντιμετωπίζεται με υγρά, ξεκούραση και φάρμακα για τον πυρετό μόνο με οδηγία του παιδιάτρου.

Στα βρέφη και στα μικρά παιδιά, η ίωση μπορεί να στενέψει τον αεραγωγό κάτω από τις φωνητικές χορδές. Αυτό λέγεται κρούπ ή ψευδοκρούπ, και στην Ελλάδα συχνά «αποφρακτική λαρυγγίτιδα». Τα συμπτώματα είναι:

• γαβγιστός βήχας, σαν φώκια
• βραχνή φωνή
• οξύς, τραχύς ήχος όταν το παιδί παίρνει ανάσα
• δυσκολία στην αναπνοή

Συνήθως ξεκινά σαν κρυολόγημα και τα συμπτώματα του κρούπ έρχονται μετά από λίγες ημέρες, πιο έντονα τη νύχτα. Το ήπιο κρούπ περνά συνήθως μέσα σε 48 ώρες.

Αν υποψιάζεστε κρούπ, επικοινωνήστε την ίδια μέρα με τον παιδίατρο. Η κορτιζόνη που δίνει ο γιατρός βελτιώνει τα συμπτώματα μέσα σε λίγες ώρες και μειώνει τις επανεπισκέψεις και τις εισαγωγές στο νοσοκομείο. Στο σπίτι:

• κρατήστε το παιδί όρθιο και ήρεμο, γιατί το κλάμα χειροτερεύει τα συμπτώματα
• δίνετε αρκετά υγρά και ελέγχετέ το συχνά, και τη νύχτα
• μη βάζετε το παιδί σε δωμάτιο με ατμό και μην του δίνετε εισπνοές ατμού

Χρόνια λαρυγγίτιδα: τι την προκαλεί

Όταν η φωνή ενοχλεί για εβδομάδες ή η λαρυγγίτιδα επανέρχεται συχνά, η αιτία είναι συνήθως ένας συνεχής ερεθισμός:

• κάπνισμα και χώροι με καπνό ή αναθυμιάσεις
• αλλεργίες, για παράδειγμα σε σκόνη ή αναθυμιάσεις, συχνά μαζί με αλλεργική ρινίτιδα
• οξέα από το στομάχι που ανεβαίνουν στον λαιμό. Δείτε τον οδηγό μας για τη λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση
• βήχας που κρατά πολύ καιρό
• συνεχές «καθάρισμα» του λαιμού
• υπερβολική ή λανθασμένη χρήση της φωνής, για παράδειγμα σε όσους μιλούν ή τραγουδούν πολύ στη δουλειά τους

Η χρόνια λαρυγγίτιδα χρειάζεται εξέταση από ωτορινολαρυγγολόγο, για να βρεθεί η αιτία και να αποκλειστούν άλλα προβλήματα των χορδών. Αν χρειαστεί, η φωνοθεραπεία με λογοθεραπευτή βοηθά να χρησιμοποιείτε τη φωνή χωρίς να την κουράζετε.