Αμυγδαλεκτομή: πότε χρειάζεται και πόσο διαρκεί η ανάρρωση

Η αμυγδαλεκτομή είναι η χειρουργική αφαίρεση των αμυγδαλών, των δύο αδένων στο πίσω μέρος του λαιμού. Συστήνεται κυρίως για πολύ συχνές και σοβαρές αμυγδαλίτιδες ή για υπνική άπνοια από μεγάλες αμυγδαλές. Η ανάρρωση κρατά περίπου δύο εβδομάδες, με τον πόνο να χειροτερεύει συνήθως τις πρώτες 5 έως 7 ημέρες.

Είναι από τις πιο συχνές επεμβάσεις, σε παιδιά και ενήλικες. Γίνεται με γενική αναισθησία και συνήθως ο ασθενής πηγαίνει σπίτι την ίδια μέρα.

Πότε χρειάζεται αμυγδαλεκτομή

Οι δύο βασικοί λόγοι είναι οι επαναλαμβανόμενες αμυγδαλίτιδες και η δυσκολία στην αναπνοή στον ύπνο.

Συχνές αμυγδαλίτιδες

Η επέμβαση εξετάζεται όταν τα επεισόδια αμυγδαλίτιδας είναι τουλάχιστον:

• 7 τον τελευταίο χρόνο, ή
• 5 τον χρόνο για 2 συνεχόμενα χρόνια, ή
• 3 τον χρόνο για 3 συνεχόμενα χρόνια

Κάθε επεισόδιο πρέπει να έχει καταγραφεί από γιατρό, με πυρετό πάνω από 38,3 °C, πρησμένους αδένες στον λαιμό, πύον στις αμυγδαλές ή θετικό τεστ για στρεπτόκοκκο. Κρατήστε σημειώσεις για κάθε πονόλαιμο, με ημερομηνίες και τι σας είπε ο γιατρός.

Λιγότερα επεισόδια συνήθως δεν δικαιολογούν επέμβαση. Ο γιατρός μπορεί να την εξετάσει και σε ειδικές περιπτώσεις, όπως αλλεργίες σε πολλά αντιβιοτικά ή περισσότερα από ένα περιαμυγδαλικά αποστήματα.

Υπνική άπνοια και δυσκολία στην αναπνοή

Στα παιδιά, οι μεγάλες αμυγδαλές, συχνά μαζί με τα κρεατάκια, μπορεί να κλείνουν τον αεραγωγό στον ύπνο. Οι αμερικανικές οδηγίες συστήνουν αμυγδαλεκτομή για παιδιά με υπνική άπνοια που έχει επιβεβαιωθεί με μελέτη ύπνου.

Στους ενήλικες με υπνική άπνοια, το βρετανικό NICE προτείνει να εξετάζεται η αμυγδαλεκτομή όταν οι αμυγδαλές είναι μεγάλες και κλείνουν τον λαιμό και ο δείκτης μάζας σώματος είναι κάτω από 35.

Πότε δεν χρειάζεται

Η αμυγδαλεκτομή δεν σταματά κάθε πονόλαιμο. Οι ήπιοι πονόλαιμοι από ιούς συνεχίζουν να εμφανίζονται και μετά, αν και οι σοβαρές μικροβιακές αμυγδαλίτιδες γίνονται λιγότερες.

Αν τα επεισόδια είναι λιγότερα από τα όρια, η σύσταση είναι αναμονή με παρακολούθηση. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν έχουν πολλά σοβαρά επεισόδια κάθε χρόνο, και οι αμυγδαλές συνήθως μικραίνουν με την ηλικία.

Στα παιδιά, οι αμυγδαλές είναι πιο σημαντικές για την άμυνα του οργανισμού τα πρώτα χρόνια. Ο οργανισμός όμως αμύνεται κανονικά και χωρίς αυτές.

Πώς γίνεται η αμυγδαλεκτομή

Η επέμβαση γίνεται από το στόμα, με γενική αναισθησία, χωρίς τομές στο δέρμα. Ο χειρουργός αφαιρεί ολόκληρες τις αμυγδαλές μαζί με την κάψα τους.

Υπάρχει και η αμυγδαλοτομή, όπου αφαιρείται μέρος του ιστού. Μπορεί να προκαλέσει λιγότερο πόνο και αιμορραγία, αλλά επειδή μένει ιστός, υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα να ξαναμεγαλώσει. Χρησιμοποιείται συνήθως όταν ο λόγος της επέμβασης δεν είναι οι λοιμώξεις.

Οι περισσότεροι ασθενείς πηγαίνουν σπίτι την ίδια μέρα, αφού περάσουν τουλάχιστον 6 ώρες, φάνε, πιουν και σηκωθούν. Παιδιά κάτω των 3 ετών και παιδιά με σοβαρή υπνική άπνοια μένουν στο νοσοκομείο το βράδυ για παρακολούθηση.

Αμυγδαλεκτομή σε παιδιά και ενήλικες

Στα παιδιά, η επέμβαση γίνεται συνήθως ως ημερήσια. Το παιδί χρειάζεται 10 έως 14 ημέρες στο σπίτι, μακριά από το σχολείο, και παυσίπονα σε σταθερό πρόγραμμα.

Στους ενήλικες, ο πόνος είναι συνήθως μέτριος έως έντονος, πάνω από τους μισούς πονούν και στα αυτιά, και χρειάζονται περίπου 14 ημέρες άδεια από τη δουλειά. Ο κίνδυνος αιμορραγίας είναι επίσης μεγαλύτερος από ό,τι στα παιδιά.

Αμυγδαλεκτομή μετεγχειρητικά: η ανάρρωση μέρα με τη μέρα

Κάθε άνθρωπος αναρρώνει διαφορετικά. Το παρακάτω χρονολόγιο δείχνει τι είναι συνηθισμένο.

Ημέρα επέμβασης και 1η έως 2η μέρα

Ο λαιμός πονά και μπορεί να φτύνετε λίγο σάλιο με ίχνη αίματος την πρώτη μέρα, κάτι φυσιολογικό. Πυρετός τις πρώτες 24 έως 48 ώρες είναι συχνός, σε έως τους μισούς ασθενείς, και αν πέφτει γρήγορα δεν χρειάζεται αντιβίωση. Η σταφυλή, το μικρό κομμάτι που κρέμεται στο πίσω μέρος του ουρανίσκου, μπορεί να πρηστεί και να σας δίνει την αίσθηση ότι κάτι έχει κολλήσει στον λαιμό.

3η έως 7η μέρα

Ο πόνος συνήθως χειροτερεύει τις πρώτες 5 έως 7 ημέρες. Αν ψάχνετε αν είναι φυσιολογικό να πονάτε περισσότερο την 5η ή την 6η μέρα, η απάντηση είναι ναι. Πόνος στα αυτιά είναι συχνός, γιατί ο λαιμός και τα αυτιά έχουν κοινά νεύρα, και συνήθως δεν σημαίνει ωτίτιδα.

Στο σημείο των αμυγδαλών σχηματίζεται λευκό επίχρισμα. Είναι μέρος της επούλωσης, όχι πύον, και δεν χρειάζεται αντιβίωση. Κακοσμία του στόματος είναι επίσης πολύ συχνή.

8η έως 14η μέρα

Μετά την πρώτη εβδομάδα ο πόνος υποχωρεί σταδιακά και μπορείτε να μειώνετε τα παυσίπονα. Τα ράμματα, αν υπάρχουν, μοιάζουν με μαύρες κλωστές και λιώνουν μόνα τους σε περίπου δύο εβδομάδες. Δεν πειράζει αν τα καταπιείτε.

Αιμορραγία μπορεί να συμβεί οποιαδήποτε μέρα μέσα στις δύο εβδομάδες μετά την επέμβαση, και στην 10η ή 12η μέρα. Γι' αυτό η προσοχή συνεχίζεται μέχρι το τέλος της δεύτερης εβδομάδας.

Μετά τις δύο εβδομάδες

Οι περισσότεροι έχουν σταματήσει τα παυσίπονα, τρώνε κανονικά και επιστρέφουν στη δουλειά, στο σχολείο και στην άσκηση. Η γεύση μπορεί να είναι λίγο διαφορετική για κάποιο διάστημα, και συνήθως επανέρχεται χωρίς θεραπεία.

Πόνος μετά την αμυγδαλεκτομή: τι βοηθά

• Παυσίπονα σε σταθερά διαστήματα, όχι μόνο όταν πονάτε. Οι αμερικανικές οδηγίες συστήνουν ιβουπροφαίνη, παρακεταμόλη ή και τα δύο. Τη δόση και το πρόγραμμα τα ορίζει ο γιατρός.
• Παυσίπονο περίπου μισή ώρα πριν από το φαγητό, για να τρώτε πιο άνετα.
• Καμία ασπιρίνη σε παιδιά και εφήβους κάτω των 16 ετών, γιατί αυξάνει την αιμορραγία. Σε παιδιά κάτω των 12 ετών δεν δίνεται κωδεΐνη.
• Μη συνδυάζετε φάρμακα που περιέχουν παρακεταμόλη και μην ξεπερνάτε τη δόση της ημέρας.
• Τσίχλα, που μπορεί να ανακουφίσει τον πόνο.

Τι τρώμε μετά την αμυγδαλεκτομή

Κανονικό φαγητό, όσο το δυνατόν νωρίτερα. Η μάσηση και η κατάποση καθαρίζουν το σημείο της επέμβασης και μειώνουν την πιθανότητα λοίμωξης και αιμορραγίας.

Πίνετε πολλά υγρά, με κάθε γεύμα. Τα δροσερά ροφήματα και τρόφιμα συχνά ανακουφίζουν, αλλά δεν χρειάζεται να τρώτε μόνο μαλακά ή κρύα. Αν το παιδί αρνείται φαγητό και νερό, μπορεί να αφυδατωθεί και να χρειαστεί να ξαναπάει στο νοσοκομείο.

Βουρτσίζετε κανονικά τα δόντια. Αποφύγετε τα στοματικά διαλύματα με οινόπνευμα, που τσούζουν.

Κίνδυνοι: κυρίως η αιμορραγία

Η πιο σοβαρή επιπλοκή είναι η αιμορραγία. Στα παιδιά, περίπου 6 στα 100 ξαναπηγαίνουν στο νοσοκομείο για αιμορραγία και περίπου 1 στα 100 χρειάζεται δεύτερη επέμβαση για να σταματήσει. Στους ενήλικες η αιμορραγία είναι πιο συχνή, περίπου ένας στους πέντε, και περίπου 1 στους 100 χρειάζεται δεύτερη επέμβαση.

Άλλοι κίνδυνοι είναι η λοίμωξη, η αφυδάτωση, η ζημιά σε δόντια ή χείλη από το εργαλείο που κρατά το στόμα ανοιχτό, και οι κίνδυνοι της γενικής αναισθησίας. Πείτε στον χειρουργό αν έχετε δόντια που κουνιούνται ή θήκες, και αν εσείς ή κάποιος στην οικογένεια έχει πρόβλημα με αιμορραγίες.

Επιστροφή στο σχολείο και στη δουλειά

Τα παιδιά μένουν σπίτι 10 έως 14 ημέρες και οι ενήλικες περίπου 14 ημέρες. Σε αυτό το διάστημα αποφύγετε τον συνωστισμό, ανθρώπους με κρυολόγημα, χώρους με καπνό ή σκόνη, την έντονη άσκηση και τις πτήσεις. Ο καπνός του τσιγάρου ερεθίζει τον λαιμό όσο επουλώνεται.

Για να αποφασίσετε αν η επέμβαση σας ταιριάζει, συζητήστε τα υπέρ και τα κατά με τον ωτορινολαρυγγολόγο.