Κρεατάκια στα παιδιά: συμπτώματα και πότε αφαιρούνται

Τα κρεατάκια, ή αδενοειδείς εκβλαστήσεις, είναι λεμφικός ιστός στο πίσω μέρος της μύτης, εκεί που η μύτη συναντά τον λαιμό. Βοηθούν το μικρό παιδί να αμύνεται στα μικρόβια, μικραίνουν μόνα τους όσο μεγαλώνει, και αφαιρούνται μόνο όταν είναι τόσο μεγάλα που δυσκολεύουν την αναπνοή, τον ύπνο ή την ακοή.

Η επέμβαση λέγεται αδενοειδεκτομή. Είναι σύντομη, γίνεται από το στόμα ή τη μύτη χωρίς τομές στο δέρμα, και τα περισσότερα παιδιά γυρίζουν στο σχολείο μέσα σε μία εβδομάδα.

Τι είναι τα κρεατάκια στη μύτη

Τα κρεατάκια βρίσκονται στον ρινοφάρυγγα, τον χώρο πίσω από τη μύτη, και δεν φαίνονται αν ανοίξει το παιδί το στόμα. Μοιάζουν με τις αμυγδαλές και ανήκουν στο ίδιο αμυντικό σύστημα.

Φαίνεται ότι είναι χρήσιμα κυρίως τα πρώτα τρία χρόνια της ζωής. Μετά από αυτή την ηλικία ο οργανισμός αμύνεται κανονικά και χωρίς αυτά, και δεν υπάρχουν καλά στοιχεία ότι η αφαίρεσή τους αυξάνει τις λοιμώξεις.

Γιατί μεγαλώνουν και πότε μικραίνουν

Δεν είναι πάντα σαφές γιατί σε κάποια παιδιά τα κρεατάκια είναι μεγαλύτερα από ό,τι σε άλλα. Σε κάποια είναι τόσο μεγάλα που κλείνουν το πίσω μέρος της μύτης και τα στόμια που αερίζουν τα αυτιά.

Με την ηλικία μικραίνουν σταδιακά και στην εφηβεία συνήθως σχεδόν εξαφανίζονται. Γι' αυτό πολλά προβλήματα στη μύτη και τα αυτιά βελτιώνονται με τον χρόνο, χωρίς επέμβαση.

Κρεατάκια: συμπτώματα

Μεγάλα κρεατάκια προκαλούν συνήθως:

• μύτη μόνιμα βουλωμένη, ακόμη και χωρίς κρυολόγημα
• αναπνοή από το στόμα, μέρα και νύχτα
• ροχαλητό στον ύπνο
• παύσεις στην αναπνοή όσο κοιμάται το παιδί
• συχνά κρυολογήματα με καταρροή που κρατά πολύ
• βούλωμα στα αυτιά, συχνές ωτίτιδες ή μειωμένη ακοή

Όταν ο ύπνος του παιδιού διακόπτεται από παύσεις στην αναπνοή, μιλάμε για υπνική άπνοια. Τα παιδιά αυτά μπορεί να είναι κουρασμένα ή ευερέθιστα τη μέρα, να δυσκολεύονται στην προσοχή και στο σχολείο ή να βρέχουν ξανά το κρεβάτι. Περισσότερα για το ροχαλητό στα παιδιά θα βρείτε στον αντίστοιχο οδηγό.

Κρεατάκια, ωτίτιδες και ακοή

Τα κρεατάκια βρίσκονται δίπλα στα στόμια των ευσταχιανών σωλήνων, των λεπτών καναλιών που αερίζουν το αυτί. Όταν είναι μεγάλα, εμποδίζουν τη λειτουργία τους.

Αποτέλεσμα είναι οι συχνές ωτίτιδες και η εκκριτική ωτίτιδα, δηλαδή υγρό που μένει πίσω από το τύμπανο. Το υγρό μειώνει την ακοή, συχνά χωρίς πόνο. Οι γονείς ή οι δάσκαλοι παρατηρούν ότι το παιδί δεν ακούει καλά σε ομάδα, δεν φαίνεται να προσέχει ή καθυστερεί στην ομιλία.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο ωτορινολαρυγγολόγος ρωτά για τα συμπτώματα, τον ύπνο και τις λοιμώξεις και εξετάζει τη μύτη, τον λαιμό και τα αυτιά. Τα κρεατάκια φαίνονται με ρινοενδοσκόπηση: μια λεπτή εύκαμπτη κάμερα μπαίνει για λίγα δευτερόλεπτα στη μύτη.

Αν υπάρχουν προβλήματα στα αυτιά, γίνονται ακοόγραμμα και τυμπανόγραμμα, μια σύντομη εξέταση που δείχνει αν υπάρχει υγρό πίσω από το τύμπανο. Αν υπάρχει υποψία υπνικής άπνοιας και η απόφαση για επέμβαση δεν είναι ξεκάθαρη, μπορεί να ζητηθεί μελέτη ύπνου.

Κρεατάκια: πότε πρέπει να βγουν

Η αφαίρεση δεν γίνεται «για σιγουριά». Συζητείται για συγκεκριμένους λόγους:

• Δυσκολία στην αναπνοή και στον ύπνο: δυνατό ροχαλητό, παύσεις στην αναπνοή ή υπνική άπνοια. Σε αυτή την περίπτωση συχνά αφαιρούνται μαζί και οι αμυγδαλές.
• Εκκριτική ωτίτιδα που δεν περνά: όταν το υγρό μένει πάνω από 3 μήνες και μειώνει την ακοή, και το παιδί χρειάζεται σωληνάκια αερισμού στα τύμπανα. Οι βρετανικές οδηγίες του NICE προτείνουν να εξετάζεται η αφαίρεση των κρεατακίων μαζί με τα σωληνάκια. Οι αμερικανικές οδηγίες την προτείνουν σε παιδιά από 4 ετών ή όταν τα κρεατάκια προκαλούν και άλλα συμπτώματα.
• Μόνιμα βουλωμένη μύτη και συχνές λοιμώξεις μύτης και κόλπων, που δεν βελτιώνονται με άλλη θεραπεία.

Πριν από την επέμβαση, ο ΩΡΛ μπορεί να προτείνει αναμονή, γιατί τα κρεατάκια μικραίνουν με τον χρόνο, ή ένα σπρέι κορτιζόνης για τη μύτη, που σε κάποια παιδιά μειώνει το βούλωμα. Οι αντιβιώσεις συνήθως δεν βοηθούν ή βοηθούν μόνο για λίγο, και δεν υπάρχουν στοιχεία ότι βοηθούν εναλλακτικές θεραπείες όπως η ομοιοπαθητική.

Η απόφαση για επέμβαση παίρνεται από κοινού. Ο γιατρός εξηγεί τα οφέλη και τους κινδύνους, όπως την αιμορραγία, και οι γονείς αποφασίζουν μαζί του. Μπορείτε να αλλάξετε γνώμη ακόμη και αφού έχετε υπογράψει τη συγκατάθεση, ή να ζητήσετε δεύτερη γνώμη από άλλον ΩΡΛ.

Πώς γίνεται η επέμβαση

Η αδενοειδεκτομή γίνεται με γενική αναισθησία, οπότε το παιδί κοιμάται. Ο χειρουργός αφαιρεί τα κρεατάκια από το στόμα ή από τη μύτη, χωρίς τομές στο πρόσωπο. Η επέμβαση κρατά περίπου 10 έως 15 λεπτά.

Τα περισσότερα παιδιά πάνε σπίτι την ίδια μέρα, αφού παρακολουθηθούν για 4 έως 6 ώρες και φάνε και πιουν κανονικά. Σε πολύ μικρά παιδιά η επέμβαση αποφεύγεται, λόγω του κινδύνου αιμορραγίας.

Ενημερώστε τον χειρουργό αν το παιδί έχει πονόλαιμο ή κρυολόγημα την εβδομάδα πριν, και αν το ίδιο ή κάποιος στην οικογένεια έχει πρόβλημα με αιμορραγίες ή μελανιές.

Ανάρρωση μετά την αφαίρεση

Η ανάρρωση είναι συνήθως γρήγορη:

• Η μύτη μπορεί να είναι βουλωμένη για περίπου μία εβδομάδα και ξεβουλώνει μόνη της.
• Ο λαιμός πονά λίγο. Δίνετε παυσίπονα τις πρώτες ημέρες, όπως σας πει ο γιατρός, και ποτέ ασπιρίνη.
• Πόνος στα αυτιά είναι συχνός και φυσιολογικός, γιατί λαιμός και αυτιά έχουν κοινά νεύρα. Συνήθως δεν σημαίνει ωτίτιδα.
• Κακοσμία του στόματος είναι συχνή όσο επουλώνεται η περιοχή.
• Το παιδί τρώει κανονικό φαγητό, που βοηθά την επούλωση.

Τα περισσότερα παιδιά χρειάζονται έως μία εβδομάδα στο σπίτι. Καλό είναι να αποφεύγουν τον συνωστισμό και ανθρώπους με κρυολόγημα.

Οι επιπλοκές είναι σπάνιες. Η πιο σοβαρή είναι η αιμορραγία, περίπου σε 1 στις 200 επεμβάσεις. Κάποια παιδιά έχουν για λίγες εβδομάδες πιο ένρινη φωνή ή υγρά που βγαίνουν από τη μύτη όταν πίνουν, κάτι που συνήθως υποχωρεί μόνο του.

Τι κάνετε μέχρι να αποφασιστεί η θεραπεία

Συχνά ο ΩΡΛ προτείνει πρώτα παρακολούθηση για περίπου 3 μήνες, ειδικά όταν το πρόβλημα είναι το υγρό στα αυτιά, γιατί σε πολλά παιδιά φεύγει μόνο του. Μετά τους 3 μήνες ξαναελέγχεται η ακοή.

Στο μεταξύ μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί:

• μιλάτε του από κοντά, πρόσωπο με πρόσωπο, χωρίς θόρυβο από τηλεόραση ή μουσική
• ενημερώστε τον δάσκαλο ή τον παιδικό σταθμό, ώστε το παιδί να κάθεται κοντά σε αυτόν που μιλά
• μην καπνίζει κανείς μέσα στο σπίτι ή στο αυτοκίνητο, γιατί τα παιδιά σε οικογένειες καπνιστών παθαίνουν πιο συχνά εκκριτική ωτίτιδα

Αν η ακοή δεν βελτιωθεί, εκτός από την επέμβαση υπάρχει και η επιλογή ενός ακουστικού βαρηκοΐας για όσο διάστημα χρειαστεί.

Κρεατάκια στους ενήλικες

Στους ενήλικες τα κρεατάκια έχουν συνήθως μικρύνει σχεδόν τελείως. Αν ένας ενήλικας έχει υγρό πίσω από το τύμπανο, ειδικά μόνο στο ένα αυτί, ή μόνιμο βούλωμα στη μία πλευρά της μύτης, χρειάζεται έλεγχο από ΩΡΛ χωρίς καθυστέρηση, για να βρεθεί η αιτία.

Κρεατάκια και αμυγδαλές μαζί

Τα κρεατάκια και οι αμυγδαλές συχνά μεγαλώνουν μαζί. Όταν το παιδί έχει πολλές αμυγδαλίτιδες ή υπνική άπνοια, ο ΩΡΛ μπορεί να προτείνει να αφαιρεθούν και τα δύο στην ίδια επέμβαση. Για τα παιδιά με υπνική άπνοια που επιβεβαιώνεται με μελέτη ύπνου, οι αμερικανικές οδηγίες συστήνουν αμυγδαλεκτομή.

Αν αφαιρεθούν μόνο τα κρεατάκια, οι αμυγδαλές μένουν στη θέση τους. Η απόφαση παίρνεται για κάθε παιδί χωριστά.