Πόνος στη γάμπα: πότε φταίνε οι φλέβες ή οι αρτηρίες

Ο πόνος στη γάμπα οφείλεται τις περισσότερες φορές στους μύες, όπως σε μια κράμπα ή ένα τράβηγμα. Μερικές φορές όμως η αιτία είναι στα αγγεία: θρόμβος σε βαθιά φλέβα (εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση), στένωση των αρτηριών (περιφερική αρτηριοπάθεια) ή κιρσοί. Το πότε πονάτε, αν υπάρχει πρήξιμο και τι ανακουφίζει τον πόνο δίνουν τις πιο χρήσιμες πληροφορίες. Ένας καινούριος πόνος με πρήξιμο στη μία γάμπα θέλει εκτίμηση την ίδια μέρα, γιατί μπορεί να είναι θρόμβωση.

Πόνος στη γάμπα: οι πιο συχνές αιτίες με μια ματιά

Ο πίνακας δείχνει πώς εκδηλώνεται συνήθως κάθε αιτία. Δεν αντικαθιστά την εξέταση από γιατρό, γιατί τα συμπτώματα συχνά μοιάζουν.

Όταν φταίνε οι φλέβες

Εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση

Η θρόμβωση είναι θρόμβος σε μια βαθιά φλέβα του ποδιού, συνήθως στη γάμπα ή στον μηρό. Είναι η πιο σοβαρή αιτία πόνου στη γάμπα, γιατί ο θρόμβος μπορεί να ταξιδέψει στους πνεύμονες (πνευμονική εμβολή).

Σύμφωνα με το NHS, τα συμπτώματα είναι:

• πόνος που «πάλλει» στο ένα πόδι, σπάνια και στα δύο, συνήθως στη γάμπα ή στον μηρό
• πρήξιμο στο ίδιο πόδι
• κόκκινο, μελανό ή σκούρο δέρμα γύρω από το σημείο που πονά
• φλέβες που φαίνονται διογκωμένες

Η θρόμβωση είναι πιο πιθανή, σύμφωνα με το NHS, σε όσους είναι πάνω από 60 ετών, έχουν παραπάνω κιλά, καπνίζουν, έχουν κάνει ξανά θρόμβωση, παίρνουν ορμονική θεραπεία ή αντισύλληψη με οιστρογόνα, έχουν καρκίνο, ή έχουν πρόσφατα χειρουργηθεί, μείνει στο κρεβάτι 3 ημέρες ή περισσότερο ή κάνει ταξίδι πάνω από 4 ώρες. Ο κίνδυνος είναι αυξημένος και στην εγκυμοσύνη και τις 6 εβδομάδες μετά τον τοκετό.

Ο γιατρός υπολογίζει πόσο πιθανή είναι η θρόμβωση με ένα σύστημα βαθμολογίας. Οι οδηγίες της NICE μετρούν, μεταξύ άλλων, αν η γάμπα είναι τουλάχιστον 3 εκατοστά πιο φαρδιά από την άλλη, αν όλο το πόδι είναι πρησμένο και αν υπάρχει πρόσφατη ακινητοποίηση ή χειρουργείο. Αν η θρόμβωση είναι πιθανή, η NICE συστήνει υπερηχογράφημα των φλεβών, ιδανικά με αποτέλεσμα μέσα σε 4 ώρες, δηλαδή τρίπλεξ φλεβών. Αν είναι λιγότερο πιθανή, γίνεται πρώτα η εξέταση αίματος D-dimers. Όλα για τη διάγνωση και τη θεραπεία θα τα βρείτε στον οδηγό για τη θρόμβωση στο πόδι.

Επιφανειακή θρομβοφλεβίτιδα

Όταν θρόμβος και φλεγμονή εμφανίζονται σε μια φλέβα κοντά στο δέρμα, νιώθετε μια σκληρή, κόκκινη και ευαίσθητη «χορδή» κάτω από το δέρμα, συχνά πάνω σε κιρσό. Θέλει κι αυτή εκτίμηση από γιατρό, που θα κρίνει αν χρειάζεται τρίπλεξ για να ελεγχθούν και οι βαθιές φλέβες.

Κιρσοί και φλεβική ανεπάρκεια

Όταν οι βαλβίδες των φλεβών δεν κλείνουν καλά, το αίμα λιμνάζει στα πόδια. Σύμφωνα με το NHS, οι κιρσοί μπορεί να προκαλούν πόνο, βάρος, φαγούρα και πρήξιμο στους αστραγάλους. Τα συμπτώματα χειροτερεύουν μετά από πολλή ορθοστασία και βελτιώνονται όταν ξεκουράζετε τα πόδια ψηλά. Περισσότερα στον οδηγό για τη φλεβική ανεπάρκεια.

Όταν φταίνε οι αρτηρίες

Πόνος στη γάμπα όταν περπατάτε

Ο πόνος που εμφανίζεται κάθε φορά μετά από ορισμένη απόσταση περπατήματος και περνά μέσα σε λίγα λεπτά όταν σταματήσετε λέγεται διαλείπουσα χωλότητα. Είναι το χαρακτηριστικό σύμπτωμα της περιφερικής αρτηριοπάθειας, της στένωσης των αρτηριών των ποδιών. Το NHS τονίζει ότι ο επαναλαμβανόμενος πόνος στο περπάτημα δεν είναι φυσιολογικό κομμάτι της ηλικίας και θέλει γιατρό.

Η πρώτη εξέταση είναι ο σφυροβραχιόνιος δείκτης, που συγκρίνει την πίεση στον αστράγαλο με την πίεση στο χέρι. Οι οδηγίες της NICE τον περιλαμβάνουν στον βασικό έλεγχο, μαζί με την ψηλάφηση των σφυγμών. Η αρτηριοπάθεια είναι σημαντικό εύρημα και για την καρδιά, γιατί συνοδεύεται από μεγαλύτερο κίνδυνο για έμφραγμα και εγκεφαλικό. Δείτε τον οδηγό για την περιφερική αρτηριοπάθεια.

Πόνος στη γάμπα όταν ξαπλώνετε

Ο πόνος τη νύχτα στο κρεβάτι είναι συνήθως κράμπα. Υπάρχει όμως και ο πόνος ηρεμίας της σοβαρής αρτηριοπάθειας. Σύμφωνα με το NHS, στην κρίσιμη ισχαιμία ο πόνος είναι καυστικός, στο πέλμα ή στα δάχτυλα, συνεχίζεται στην ξεκούραση και συνοδεύεται από χλωμό, γυαλιστερό δέρμα ή πληγές που δεν κλείνουν. Συχνά ανακουφίζεται όταν κρεμάτε το πόδι από το κρεβάτι. Αυτός ο πόνος θέλει γρήγορη εκτίμηση από αγγειοχειρουργό.

Ξαφνικός πόνος με κρύο, χλωμό πόδι

Αν η ροή σε μια αρτηρία σταματήσει απότομα, από θρόμβο ή έμβολο, το πόδι γίνεται ξαφνικά πολύ επώδυνο, κρύο και χλωμό, και μπορεί να μουδιάσει ή να μην κινείται. Το NHS σημειώνει ότι συμπτώματα αρτηρίας που εμφανίζονται ή χειροτερεύουν απότομα μπορεί να σημαίνουν σοβαρό πρόβλημα που θέλει άμεση θεραπεία. Καλέστε το 166.

Όταν φταίνε οι μύες

Κράμπες

Οι κράμπες είναι η πιο συχνή αιτία πόνου στη γάμπα. Σύμφωνα με το NHS, ο μυς σφίγγει απότομα για λίγα δευτερόλεπτα έως 10 λεπτά, συνήθως τη νύχτα ή στην ξεκούραση, και μπορεί να μείνει πιασμένος έως 24 ώρες. Πιο συχνές είναι με την ηλικία, μετά από έντονη άσκηση, στην αφυδάτωση, στα τελευταία στάδια της εγκυμοσύνης και με ορισμένα φάρμακα, όπως στατίνες ή διουρητικά.

Στη διάρκεια της κράμπας βοηθά να τεντώσετε και να κάνετε μασάζ στον μυ ή να σηκωθείτε και να πατήσετε στο πόδι. Το NHS προτείνει τακτικές διατάσεις της γάμπας για πρόληψη. Αν παίρνετε φάρμακα και οι κράμπες ξεκίνησαν μετά από αυτά, συζητήστε το με τον γιατρό σας. Μη σταματήσετε μόνοι σας κανένα φάρμακο.

Μυϊκή θλάση

Ένα απότομο «τσίμπημα» ή «τράβηγμα» στη γάμπα την ώρα της άσκησης, συχνά στο τρέξιμο ή στο τένις, είναι συνήθως θλάση. Ο πόνος συνδέεται με μια συγκεκριμένη κίνηση και μπορεί να εμφανιστεί μελανιά. Δείτε τον οδηγό για τη μυϊκή θλάση.

Άλλες αιτίες

• Κύστη Baker. Μαλακό πρήξιμο πίσω από το γόνατο. Αν σπάσει, το υγρό κατεβαίνει στη γάμπα και προκαλεί πόνο, πρήξιμο και κοκκίνισμα. Το NHS σημειώνει ότι τα συμπτώματα αυτά μοιάζουν με θρόμβωση, γι' αυτό θέλουν επείγουσα εκτίμηση.
• Ισχιαλγία και οσφυϊκή στένωση. Ο πόνος ξεκινά από τη μέση ή τον γλουτό και κατεβαίνει στη γάμπα, συχνά με μούδιασμα. Στην οσφυϊκή στένωση ο πόνος στο περπάτημα περνά όταν κάθεστε ή σκύβετε, όχι με απλή στάση όρθιοι. Δείτε τον οδηγό για την οσφυϊκή στένωση.
• Σύνδρομο διαμερίσματος. Αύξηση της πίεσης μέσα σε έναν μυ. Σύμφωνα με το NHS, η χρόνια μορφή δίνει πόνο και σφίξιμο στη γάμπα στην άσκηση που περνά με την ξεκούραση. Η οξεία μορφή, μετά από τραυματισμό ή πολύ σφιχτό γύψο, είναι επείγουσα.

Πόνος στη γάμπα στην εγκυμοσύνη

Στην εγκυμοσύνη ο πόνος στη γάμπα είναι συχνός και συνήθως οφείλεται σε κράμπες. Σύμφωνα με το NHS, οι κράμπες είναι πιο συχνές στα τελευταία στάδια της κύησης και βοηθούν οι διατάσεις της γάμπας.

Η εγκυμοσύνη όμως αυξάνει και τον κίνδυνο θρόμβωσης, που παραμένει αυξημένος και τις 6 πρώτες εβδομάδες μετά τον τοκετό. Το NHS σημειώνει ότι ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος σε όσες έχουν κάνει θρόμβωση στο παρελθόν. Αν είστε έγκυος ή γεννήσατε πρόσφατα και η μία γάμπα πονά και πρήζεται, μην το αποδώσετε σε κράμπα. Επικοινωνήστε την ίδια μέρα με τον γυναικολόγο σας ή το μαιευτήριο. Η διάγνωση στην εγκυμοσύνη γίνεται με υπερηχογράφημα των φλεβών, που δεν χρησιμοποιεί ακτινοβολία.

Πώς βρίσκει ο γιατρός την αιτία

Ο γιατρός θα ρωτήσει πότε ξεκίνησε ο πόνος, τι τον προκαλεί και τι τον ανακουφίζει, και θα εξετάσει και τα δύο πόδια: πρήξιμο, χρώμα, θερμοκρασία, σφυγμούς, κιρσούς. Ανάλογα με την υποψία μπορεί να ζητήσει:

• τρίπλεξ φλεβών, αν υποψιάζεται θρόμβωση ή φλεβική ανεπάρκεια
• D-dimers, εξέταση αίματος που, όταν είναι αρνητική και η θρόμβωση απίθανη, βοηθά να αποκλειστεί
• σφυροβραχιόνιο δείκτη και τρίπλεξ αρτηριών, αν υποψιάζεται αρτηριοπάθεια
• υπερηχογράφημα ή μαγνητική τομογραφία, αν υποψιάζεται πρόβλημα στον μυ ή στο γόνατο

Για τις παθήσεις των φλεβών και των αρτηριών, δείτε την ενότητα Αγγειοχειρουργική.