Ευρυαγγείες στα πόδια: γιατί εμφανίζονται και πώς φεύγουν

Οι ευρυαγγείες είναι πολύ λεπτά, διατεταμένα αγγειάκια ακριβώς κάτω από την επιφάνεια του δέρματος, που φαίνονται σαν κόκκινες, μωβ ή μπλε γραμμές ή σαν «ιστός αράχνης», συνήθως στους μηρούς και στις γάμπες. Είναι η πιο συχνή μορφή φλεβικής νόσου και τις περισσότερες φορές είναι κυρίως αισθητικό θέμα. Δεν φεύγουν μόνες τους, αλλά αντιμετωπίζονται με σκληροθεραπεία ή laser. Πριν από τη θεραπεία καλό είναι να ελεγχθούν οι μεγαλύτερες φλέβες, γιατί μερικές φορές οι ευρυαγγείες συνοδεύουν μια φλεβική ανεπάρκεια που δεν φαίνεται.

Τι είναι οι ευρυαγγείες

Ο ιατρικός όρος είναι τελαγγειεκτασίες. Οι γιατροί ξεχωρίζουν δύο ομάδες μικρών φλεβών, που στις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Αγγειοχειρουργικής (ESVS) ορίζονται με βάση το μέγεθος:

• Ευρυαγγείες: διάμετρος έως 1 mm, κόκκινες ή μωβ, συχνά σε σχήμα αστεριού ή αράχνης.
• Δικτυωτές φλέβες: διάμετρος 1 έως 3 mm, γαλαζωπές, λίγο βαθύτερα στο δέρμα. Συχνά «τροφοδοτούν» μια ομάδα ευρυαγγειών.

Στη διεθνή ταξινόμηση της φλεβικής νόσου (CEAP), οι ευρυαγγείες και οι δικτυωτές φλέβες ανήκουν στο πρώτο στάδιο, το C1. Οι κιρσοί είναι κάτι διαφορετικό: μεγαλύτερες, διογκωμένες φλέβες που συχνά εξέχουν από το δέρμα.

Είναι πολύ συχνές. Η ESVS αναφέρει μια συστηματική ανασκόπηση με περισσότερους από 300.000 ενήλικες, όπου το στάδιο C1 βρέθηκε στο 26%, συχνότερα από κάθε άλλο στάδιο της φλεβικής νόσου.

Γιατί εμφανίζονται οι ευρυαγγείες

Δεν υπάρχει μία αιτία. Οι ευρυαγγείες είναι μέρος της χρόνιας φλεβικής νόσου, και στην ανασκόπηση που παραθέτει η ESVS οι συχνότεροι παράγοντες κινδύνου για τη νόσο ήταν:

• το γυναικείο φύλο
• η ηλικία
• η παχυσαρκία
• η πολύωρη ορθοστασία
• το οικογενειακό ιστορικό
• οι εγκυμοσύνες

Η ESVS σημειώνει ότι η εγκυμοσύνη αυξάνει τη συχνότητα των ευρυαγγειών, των δικτυωτών φλεβών και των κιρσών. Επίσης ότι, όταν η πίεση στις φλέβες είναι αυξημένη, για παράδειγμα από κιρσούς που δεν έχουν θεραπευτεί, η πίεση μεταφέρεται και στα μικρά φλεβάκια, που διατείνονται.

Είναι επικίνδυνες οι ευρυαγγείες;

Συνήθως όχι. Η ESVS τις χαρακτηρίζει φλεβάκια που προκαλούν κυρίως αισθητική ενόχληση και σημειώνει ότι ο κίνδυνος σοβαρών επιπλοκών είναι μικρός. Υπάρχουν όμως τρεις περιπτώσεις που αξίζουν προσοχή.

Όταν συνοδεύουν φλεβική ανεπάρκεια

Οι ευρυαγγείες μπορεί να είναι το ορατό σημάδι ενός προβλήματος σε μεγαλύτερες φλέβες. Η ESVS αναφέρει ότι όσο πιο εκτεταμένες είναι, τόσο συχνότερα βρίσκεται ανεπάρκεια στις επιφανειακές ή στις εν τω βάθει φλέβες. Γι' αυτό συστήνει τρίπλεξ φλεβών πριν από κάθε θεραπεία.

Ένα ειδικό σημάδι είναι τα πολλά μικρά φλεβάκια σε σχήμα βεντάλιας γύρω από τον αστράγαλο ή στο πέλμα (corona phlebectatica). Στην αναθεώρηση της ταξινόμησης CEAP το 2020 κατατάχθηκε στο στάδιο C4c, δηλαδή στις αλλαγές του δέρματος από φλεβική ανεπάρκεια, και όχι στις απλές ευρυαγγείες.

Όταν πονούν ή βαραίνουν τα πόδια

Οι ευρυαγγείες συνήθως δεν πονούν, αλλά κάποιοι άνθρωποι με ευρυαγγείες έχουν βάρος, κάψιμο ή φαγούρα στα πόδια. Η ESVS σημειώνει ότι τα φλεβικά συμπτώματα δεν συμβαδίζουν πάντα με το πόσο φαίνονται οι φλέβες. Σύμφωνα με τις ίδιες οδηγίες, οι κάλτσες διαβαθμισμένης συμπίεσης με πίεση 15 έως 32 mmHg στον αστράγαλο βοηθούν στον πόνο, στο βάρος και στις κράμπες, ακόμη και στο στάδιο C1.

Όταν αιμορραγούν

Σπάνια, σε ηλικιωμένους με λεπτό δέρμα και αυξημένη πίεση στις φλέβες, ένα φλεβάκι μπορεί να σπάσει και να αιμορραγήσει έντονα, συχνά στο ζεστό ντους ή στον ύπνο. Η ESVS συστήνει επείγουσα εκτίμηση μετά από τέτοια αιμορραγία και σκληροθεραπεία για να μην επαναληφθεί.

Πώς γίνεται ο έλεγχος

Ο γιατρός ρωτά για τα ενοχλήματα, για εγκυμοσύνες, για προηγούμενη θρόμβωση και για τα φάρμακά σας, και εξετάζει τα πόδια σας. Η ESVS συστήνει η εξέταση να γίνεται, όπου είναι δυνατό, με τον ασθενή όρθιο, γιατί τότε οι φλέβες γεμίζουν και φαίνονται καλύτερα. Το τρίπλεξ είναι ανώδυνο υπερηχογράφημα χωρίς ακτινοβολία και δείχνει αν σε κάποια μεγαλύτερη φλέβα το αίμα γυρίζει προς τα πίσω. Από αυτό εξαρτάται με ποια σειρά θα γίνει η θεραπεία.

Ευρυαγγείες: πώς φεύγουν

Οι ευρυαγγείες δεν εξαφανίζονται μόνες τους. Εξαίρεση είναι όσες εμφανίστηκαν στην εγκυμοσύνη, που συχνά υποχωρούν εν μέρει μετά τον τοκετό. Η θεραπεία δεν είναι ιατρικά απαραίτητη. Η ESVS συστήνει, πριν από κάθε θεραπεία, ενημέρωση για τον μικρό κίνδυνο της ίδιας της πάθησης, για τους κινδύνους και το κόστος κάθε μεθόδου, και κοινή απόφαση με τον γιατρό.

Πρώτα οι μεγαλύτερες φλέβες

Αν το τρίπλεξ δείξει ανεπάρκεια σε μεγαλύτερη φλέβα, η ESVS συστήνει να αντιμετωπιστεί πρώτα αυτή. Αλλιώς η πίεση συνεχίζει να γεμίζει τα φλεβάκια και το αποτέλεσμα δεν κρατά. Η θεραπεία ξεκινά από τις μεγαλύτερες φλέβες και τελειώνει στις ευρυαγγείες.

Σκληροθεραπεία

Η σκληροθεραπεία είναι, κατά την ESVS, η καθιερωμένη θεραπεία για τις ευρυαγγείες και τις δικτυωτές φλέβες. Ο γιατρός εγχέει με πολύ λεπτή βελόνα μια ουσία που κλείνει το φλεβάκι, το οποίο σταδιακά ξεθωριάζει. Η ESVS αναφέρει ποσοστά επιτυχίας 91% έως 95%, ανάλογα με την ουσία. Σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη σε 93 γυναίκες με δικτυωτές φλέβες, η σκληροθεραπεία εξαφάνισε το 85% έως 95% των φλεβών της περιοχής σε 2 μήνες, ανάλογα με την ουσία, χωρίς σοβαρές επιπλοκές.

Οι συχνότερες παρενέργειες, σύμφωνα με την ESVS, είναι παροδικές καφετιές κηλίδες, νέα πολύ λεπτά αγγειάκια γύρω από το σημείο και μικρές ουλές στο σημείο της ένεσης.

Laser δέρματος

Το laser θερμαίνει το αγγειάκι μέσα από το δέρμα, χωρίς βελόνα, και το καταστρέφει. Σύμφωνα με την ESVS, το είδος του laser διαλέγεται με βάση το μέγεθος του αγγείου: για τις πολύ λεπτές ευρυαγγείες χρησιμοποιούνται laser μικρότερου μήκους κύματος, ενώ για τις δικτυωτές φλέβες το laser Nd:YAG.

Μια συστηματική ανασκόπηση του 2025 για το laser Nd:YAG κατέληξε ότι είναι ασφαλής επιλογή για φλεβάκια έως 3 mm, με αποτελέσματα παρόμοια με τη σκληροθεραπεία, αλλά σχεδόν πάντα με μέτριο πόνο. Μια τυχαιοποιημένη μελέτη σε 285 γυναίκες βρήκε το laser καλύτερο για ευρυαγγείες κάτω από 1 mm και τη σκληροθεραπεία πιο αποτελεσματική όσο μεγαλώνει η διάμετρος.

Τι δεν βοηθά

Οι οδηγίες της ESVS δεν περιλαμβάνουν κρέμες, συμπληρώματα ή βότανα στις θεραπείες για τις ευρυαγγείες. Οι κάλτσες συμπίεσης ανακουφίζουν τα συμπτώματα, αλλά δεν κάνουν τα φλεβάκια να φύγουν.

Μετά τη θεραπεία

Μετά τη σκληροθεραπεία ο γιατρός μπορεί να σας ζητήσει να φοράτε ελαστική κάλτσα για ένα διάστημα. Σε μια τυχαιοποιημένη μελέτη σε 100 γυναίκες με ευρυαγγείες, η κάλτσα συμπίεσης για 3 εβδομάδες μετά τη συνεδρία βελτίωσε την εξαφάνιση των φλεβακίων, χωρίς να αλλάξει τη συχνότητα των κηλίδων. Η ESVS προτείνει η διάρκεια της συμπίεσης να αποφασίζεται για τον κάθε ασθενή, γι' αυτό ακολουθήστε τις οδηγίες του γιατρού σας.

Τα αντιπηκτικά δεν αποκλείουν τη σκληροθεραπεία. Η ESVS σημειώνει όμως ότι η επιτυχία μπορεί να είναι μικρότερη ή να χρειαστούν περισσότερες συνεδρίες. Μη διακόψετε ποτέ αντιπηκτικό χωρίς οδηγία του γιατρού που σας το έδωσε.

Ρεαλιστικές προσδοκίες

Συνήθως χρειάζονται περισσότερες από μία συνεδρίες. Τα φλεβάκια που έκλεισαν δεν επιστρέφουν συνήθως, αλλά με τα χρόνια μπορεί να εμφανιστούν νέα, γιατί η τάση παραμένει. Οι οδηγίες του βρετανικού NICE ζητούν από τους γιατρούς να ενημερώνουν ότι μετά τη θεραπεία μπορεί να εμφανιστούν νέες φλέβες.

Μπορούν να προληφθούν οι ευρυαγγείες;

Δεν μπορούν να προληφθούν πλήρως, γιατί ρόλο παίζουν η ηλικία, το φύλο και η κληρονομικότητα. Μπορείτε όμως να μειώσετε την πίεση στις φλέβες των ποδιών. Στις συμβουλές της ESVS για όσους έχουν φλεβική νόσο περιλαμβάνονται:

• συχνό περπάτημα, που ενεργοποιεί τους μύες της γάμπας
• αποφυγή της πολύωρης ορθοστασίας
• ξεκούραση με τα πόδια λίγο ψηλά
• αποφυγή της έντονης ζέστης στα πόδια
• απώλεια βάρους, αν υπάρχει παχυσαρκία

Τα ίδια μέτρα βοηθούν και μετά τη θεραπεία, γιατί η τάση για νέα φλεβάκια δεν φεύγει με τη σκληροθεραπεία ή το laser.

Ευρυαγγείες στην εγκυμοσύνη

Η ESVS αναφέρει ότι στις περισσότερες γυναίκες οι ευρυαγγείες, οι δικτυωτές φλέβες και οι κιρσοί της εγκυμοσύνης υποχωρούν τουλάχιστον εν μέρει τους πρώτους μήνες μετά τον τοκετό. Γι' αυτό προτείνει κάθε θεραπεία να περιμένει 3 έως 6 μήνες μετά τη γέννα. Το NICE συστήνει να μη γίνονται επεμβάσεις στις φλέβες στην εγκυμοσύνη, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις. Για όλες τις παθήσεις των φλεβών, δείτε την ενότητα Αγγειοχειρουργική.