Σκληροθεραπεία: για ποια φλεβάκια είναι και πώς γίνεται

Η σκληροθεραπεία είναι μια θεραπεία με ενέσεις για τα φλεβάκια και τους κιρσούς των ποδιών. Ο γιατρός εγχέει μέσα στη φλέβα μια σκληρυντική ουσία, σε υγρή μορφή ή σε μορφή αφρού, που ερεθίζει το τοίχωμά της, ώστε η φλέβα να κλείσει και σταδιακά να ατροφήσει. Είναι η θεραπεία πρώτης επιλογής για τα μικρά δικτυωτά φλεβίδια και μία από τις βασικές για τις ευρυαγγείες. Γίνεται στο ιατρείο, χωρίς αναισθησία, και συνήθως χρειάζεται περισσότερες από μία συνεδρίες.

Τι είναι η σκληροθεραπεία

Σύμφωνα με τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Αγγειοχειρουργικής (ESVS), η σκληροθεραπεία είναι μια χημική μέθοδος κλεισίματος της φλέβας από μέσα. Η ουσία προκαλεί βλάβη στην εσωτερική επιφάνεια της φλέβας, η οποία κλείνει και με τον καιρό μετατρέπεται σε ινώδη ιστό που απορροφάται. Το αίμα συνεχίζει να κυκλοφορεί από τις υγιείς φλέβες.

Η ουσία χρησιμοποιείται με δύο μορφές:

• Υγρή σκληροθεραπεία: η ουσία εγχέεται όπως είναι. Κατά την ESVS χρησιμοποιείται κυρίως για τις ευρυαγγείες και τα δικτυωτά φλεβίδια.
• Σκληροθεραπεία με αφρό: η ουσία αναμειγνύεται με αέρα και γίνεται αφρός. Η ESVS αναφέρει ότι ο αφρός είναι τουλάχιστον δύο φορές πιο αποτελεσματικός από το υγρό στις μεγαλύτερες φλέβες, με τέσσερις έως πέντε φορές λιγότερη ουσία.

Για ποια φλεβάκια είναι η σκληροθεραπεία

Η σκληροθεραπεία ταιριάζει κυρίως στις μικρές φλέβες. Για τους μεγάλους κιρσούς υπάρχουν συνήθως καλύτερες επιλογές. Με βάση τις οδηγίες της ESVS:

Η ESVS αναφέρει ότι στις ευρυαγγείες και στα δικτυωτά φλεβίδια η σκληροθεραπεία έχει ποσοστά επιτυχίας γύρω στο 91% έως 95%, ανάλογα με την ουσία. Σε μια μελέτη που παραθέτει, 86% έως 90% των ασθενών και των γιατρών δήλωσαν ικανοποιημένοι ή πολύ ικανοποιημένοι. Για το τι είναι οι ευρυαγγείες και γιατί εμφανίζονται, δείτε τον οδηγό για τις ευρυαγγείες.

Στους μεγάλους κιρσούς με παλινδρόμηση στη σαφηνή φλέβα, τόσο το βρετανικό NICE όσο και η ESVS προτείνουν πρώτα τη θερμική κατάλυση με laser ή ραδιοσυχνότητες. Η σκληροθεραπεία με αφρό υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση είναι η επόμενη επιλογή όταν η κατάλυση δεν ταιριάζει. Η ESVS σημειώνει ότι σε μακροχρόνιες μελέτες ο αφρός έκλεινε τη σαφηνή λιγότερο σταθερά από το laser, τις ραδιοσυχνότητες και το χειρουργείο. Η σύγκριση των μεθόδων υπάρχει στον οδηγό θεραπεία κιρσών.

Τι δείχνουν οι μελέτες για τον αφρό στους κιρσούς

Η ανασκόπηση Cochrane του 2021 συγκέντρωσε 28 τυχαιοποιημένες μελέτες με 4.278 ασθενείς. Σε σύγκριση με εικονικό φάρμακο, η σκληροθεραπεία με αφρό βελτίωσε την εμφάνιση των ποδιών, μείωσε τους κιρσούς που έμεναν, βελτίωσε την ποιότητα ζωής και τα συμπτώματα. Οι συγγραφείς σημειώνουν ότι η βεβαιότητα των στοιχείων ήταν χαμηλή έως πολύ χαμηλή και ότι δεν υπήρχαν δεδομένα για την υποτροπή.

Το μέγεθος της φλέβας μετρά. Σε μελέτη που παραθέτει η ESVS, όταν η σαφηνής στον μηρό ήταν πάνω από 6 mm, η πιθανότητα να ξαναεμφανιστεί παλινδρόμηση σε δύο χρόνια ήταν 62,6%, έναντι 42% στις στενότερες φλέβες. Γι' αυτό ο αφρός προτιμάται για λεπτότερους κορμούς, για ελικοειδείς κιρσούς που ξαναβγήκαν και για κλάδους.

Πριν από τη σκληροθεραπεία

Πριν από τη θεραπεία, ακόμη και για μικρά φλεβάκια, η ESVS συστήνει τρίπλεξ φλεβών. Ο λόγος είναι ότι οι ευρυαγγείες συνδέονται συχνά με ανεπάρκεια σε μεγαλύτερες φλέβες, που δεν φαίνεται με το μάτι. Αν βρεθεί τέτοια ανεπάρκεια, αντιμετωπίζεται πρώτα, γιατί αλλιώς τα φλεβάκια ξαναγεμίζουν. Η θεραπεία ξεκινά συνήθως από τις μεγαλύτερες φλέβες και τελειώνει στις μικρότερες.

Ο γιατρός θα ρωτήσει για:

• εγκυμοσύνη ή σχέδια για εγκυμοσύνη
• προηγούμενη θρόμβωση
• αλλεργίες
• προηγούμενο εγκεφαλικό ή γνωστή επικοινωνία στην καρδιά
• φάρμακα που παίρνετε, ιδίως αντιπηκτικά

Η ESVS αναφέρει ότι τα αντιπηκτικά δεν αποκλείουν τη σκληροθεραπεία, αλλά η επιτυχία μπορεί να είναι μικρότερη ή να χρειαστούν περισσότερες συνεδρίες. Μη διακόψετε κανένα φάρμακο χωρίς οδηγία του γιατρού που σας το έδωσε.

Σκληροθεραπεία: πώς γίνεται

Η σκληροθεραπεία γίνεται στο ιατρείο και δεν χρειάζεται αναισθησία. Η ESVS τη χαρακτηρίζει καλά ανεκτή θεραπεία, που γίνεται χωρίς νοσηλεία και μπορεί να επαναληφθεί.

• Ξαπλώνετε και ο γιατρός καθαρίζει το δέρμα.
• Με πολύ λεπτή βελόνα εγχέει μικρή ποσότητα της ουσίας μέσα στη φλέβα. Μπορεί να νιώσετε τσίμπημα ή ελαφρύ κάψιμο.
• Για φλέβες που δεν φαίνονται στο δέρμα, η ESVS συστήνει η ένεση να γίνεται με καθοδήγηση υπερήχου σε όλη τη διάρκεια.
• Στο τέλος ο γιατρός μπορεί να σας ζητήσει να φορέσετε κάλτσα συμπίεσης.

Πόσες συνεδρίες χρειάζονται

Σπάνια αρκεί μία. Οι οδηγίες του NICE ζητούν από τους γιατρούς να ενημερώνουν ότι μπορεί να χρειαστούν περισσότερες συνεδρίες. Η ESVS περιγράφει μια σταδιακή προσέγγιση, με επανεκτίμηση και νέες ενέσεις στις φλέβες που απομένουν. Ο αριθμός εξαρτάται από την έκταση και το μέγεθος των φλεβών.

Μετά τη σκληροθεραπεία

Συνήθως γυρίζετε στις δραστηριότητές σας την ίδια μέρα. Η υπηρεσία υγείας της Βρετανίας (NHS) αναφέρει, για τη σκληροθεραπεία με αφρό στους κιρσούς, ότι μπορεί να έχετε λίγο πόνο και μελάνιασμα, αλλά επιστρέφετε στις περισσότερες συνήθειες αμέσως, και ότι ίσως χρειαστεί κάλτσα συμπίεσης για περίπου μία εβδομάδα.

Για τη διάρκεια της συμπίεσης δεν υπάρχει ενιαίος κανόνας. Η ESVS προτείνει να αποφασίζεται για τον κάθε ασθενή. Το NICE, για τις επεμβάσεις στους κιρσούς, συστήνει οι κάλτσες ή οι επίδεσμοι μετά τη θεραπεία να μη φοριούνται περισσότερο από 7 ημέρες. Στις ευρυαγγείες, μια τυχαιοποιημένη μελέτη σε 100 γυναίκες βρήκε ότι η ελαστική κάλτσα συμπίεσης για 3 εβδομάδες μετά τη συνεδρία βελτίωσε την εξαφάνιση των φλεβακίων, χωρίς διαφορά στις χρωματικές αλλαγές. Ακολουθήστε τις οδηγίες του γιατρού σας.

Τα αποτελέσματα δεν φαίνονται αμέσως. Στις μελέτες που αναφέρθηκαν, το αποτέλεσμα αξιολογήθηκε περίπου 2 μήνες μετά τη συνεδρία.

Παρενέργειες και κίνδυνοι της σκληροθεραπείας

Οι περισσότερες παρενέργειες είναι ήπιες και περνούν. Σύμφωνα με την ESVS, μετά από σκληροθεραπεία με αφρό:

• Καφετιές κηλίδες (υπέρχρωση) κατά μήκος της φλέβας, στο 10% έως 15%, συνήθως παροδικές.
• Νέα λεπτά αγγειάκια γύρω από το σημείο (matting), σε λιγότερους από 10%.
• Επιφανειακή θρομβοφλεβίτιδα, δηλαδή σκληρή και ευαίσθητη φλέβα, στο 5,9% έως 13,7%.
• Νευρολογικά συμπτώματα, όπως παροδική διαταραχή της όρασης, ημικρανία ή μούδιασμα, σε λιγότερους από 1%.

Παροδικά ισχαιμικά επεισόδια και εγκεφαλικά έχουν περιγραφεί μόνο ως μεμονωμένες περιπτώσεις. Στις ευρυαγγείες και τα δικτυωτά φλεβίδια, η ESVS αναφέρει ως συχνότερες τις παροδικές κηλίδες, τα νέα αγγειάκια και μικρές ουλές στο σημείο της ένεσης.

Σε ένα γαλλικό μητρώο με 12.173 συνεδρίες, ανεπιθύμητο συμβάν καταγράφηκε στο 0,4%. Τα συχνότερα ήταν 20 περιπτώσεις διαταραχής της όρασης, που υποχώρησαν όλες γρήγορα. Το μόνο σοβαρό ήταν μία θρόμβωση σε εν τω βάθει φλέβα. Μια ανασκόπηση Cochrane του 2021 για τους κιρσούς βρήκε ότι η εν τω βάθει θρόμβωση μπορεί να είναι λίγο συχνότερη μετά τον αφρό σε σύγκριση με εικονικό φάρμακο, με στοιχεία πολύ χαμηλής βεβαιότητας.

Πότε δεν γίνεται σκληροθεραπεία

• Στην εγκυμοσύνη. Το NICE συστήνει να μη γίνονται επεμβάσεις για κιρσούς στην εγκυμοσύνη εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις. Η ESVS προτείνει να περιμένετε 3 έως 6 μήνες μετά τον τοκετό, γιατί πολλά φλεβάκια υποχωρούν μόνα τους.
• Όταν υπάρχει γνωστή επικοινωνία στην καρδιά με συμπτώματα (δεξιά προς αριστερά), που κατά την ESVS αποκλείει απόλυτα τον αφρό. Η ESVS σημειώνει ότι το ανοιχτό ωοειδές τρήμα, μια μικρή επικοινωνία που έχει το 25% έως 30% των ανθρώπων, δεν χρειάζεται να αναζητείται σε όλους πριν από τη θεραπεία.
• Όταν υπάρχει αλλεργία στη σκληρυντική ουσία. Σε αυτή την περίπτωση, όπως και όταν φοβάστε πολύ τις βελόνες, η ESVS αναφέρει ως εναλλακτική το laser.

Σκληροθεραπεία ή laser για τις ευρυαγγείες;

Και οι δύο μέθοδοι λειτουργούν. Σύμφωνα με την ESVS, το laser Nd:YAG είχε σε συγκριτικές μελέτες παρόμοια αποτελέσματα με τη σκληροθεραπεία και παρόμοια ικανοποίηση, αλλά πονάει περισσότερο. Γι' αυτό προτιμάται σε ειδικές περιπτώσεις: φόβο για βελόνες, αλλεργία στην ουσία, αποτυχία της σκληροθεραπείας ή πολύ λεπτά αγγειάκια. Μια συστηματική ανασκόπηση του 2025 κατέληξε στο ίδιο: παρόμοια αποτελέσματα, με τη σκληροθεραπεία λιγότερο επώδυνη και ταχύτερη στη βελτίωση. Για όλες τις θεραπείες των φλεβών, δείτε την ενότητα Αγγειοχειρουργική.