Χηλοειδή: γιατί δημιουργούνται και πώς αντιμετωπίζονται

Τα χηλοειδή είναι ουλές που συνεχίζουν να μεγαλώνουν αφού κλείσει ένα τραύμα και τελικά ξεπερνούν τα όρια της αρχικής πληγής. Είναι φουσκωμένα, σκληρά και γυαλιστερά, και μπορεί να φαγουρίζουν ή να πονούν όσο μεγαλώνουν. Δεν είναι καρκίνος και δεν μεταδίδονται, αλλά είναι δύσκολο να φύγουν: οι θεραπείες βελτιώνουν την εμφάνιση και τα συμπτώματα, συχνά όμως τα χηλοειδή ξαναβγαίνουν.

Μπορεί να εμφανιστούν μετά από οποιονδήποτε τραυματισμό του δέρματος, από ένα χειρουργείο ή ένα τρύπημα για σκουλαρίκι έως ακμή ή έγκαυμα. Το πιο σημαντικό είναι να αντιμετωπιστούν νωρίς και, αν έχετε τάση, να αποφεύγετε άσκοπους τραυματισμούς του δέρματος.

Τι είναι τα χηλοειδή

Ένα χηλοειδές σχηματίζεται όταν ο οργανισμός παράγει υπερβολικό κολλαγόνο στο σημείο που επουλώνεται. Αντί να σταματήσει όταν κλείσει η πληγή, η ουλή συνεχίζει να μεγαλώνει για μήνες ή χρόνια.

Σύμφωνα με το NHS, τα χηλοειδή:

• εμφανίζονται από λίγες εβδομάδες έως χρόνια μετά τον τραυματισμό
• είναι συνήθως φουσκωμένα, σκληρά, λεία και γυαλιστερά
• έχουν χρώμα δέρματος, ροζ, κόκκινο, μωβ, καφέ ή πιο σκούρο από το γύρω δέρμα
• φαγουρίζουν ή πονούν όσο μεγαλώνουν, κάτι που συνήθως σταματά όταν σταματήσει η ανάπτυξη
• αν βρίσκονται κοντά σε άρθρωση, μπορεί να δυσκολεύουν την κίνηση

Εμφανίζονται σε οποιοδήποτε σημείο, αλλά πιο συχνά στο στήθος, στους ώμους, στο πηγούνι, στον λαιμό, στις κνήμες και στα αυτιά. Στον λοβό του αυτιού συνήθως είναι ένα στρογγυλό, συμπαγές ογκίδιο. Στον ώμο ή στο στήθος απλώνονται, σαν υγρό που χύθηκε και σκλήρυνε, όπως τα περιγράφει η Αμερικανική Ακαδημία Δερματολογίας (AAD).

Χηλοειδές ή υπερτροφική ουλή;

Και τα δύο είναι φουσκωμένες ουλές, αλλά συμπεριφέρονται διαφορετικά. Η AAD τα ξεχωρίζει έτσι:

Η διάκριση έχει σημασία γιατί αλλάζει τη θεραπεία και τις προσδοκίες. Αν δεν είστε σίγουροι τι έχετε, δείξτε την ουλή σε δερματολόγο ή πλαστικό χειρουργό.

Ο γιατρός συνήθως αναγνωρίζει το χηλοειδές με την όψη. Αν μοιάζει με κάτι άλλο, για παράδειγμα με αλλεργική αντίδραση από σκουλαρίκι, μπορεί να πάρει μικρό δείγμα δέρματος (βιοψία) για εξέταση στο μικροσκόπιο.

Γιατί δημιουργούνται χηλοειδή

Χηλοειδές μπορεί να γίνει μετά από οποιονδήποτε τραυματισμό του δέρματος: κόψιμο, έγκαυμα, χειρουργείο, ακμή ή τρύπημα (piercing). Δεν παθαίνουν όλοι όσοι έχουν μια πληγή χηλοειδές· παίζει ρόλο η προδιάθεση.

Κατά το NHS, πιο πιθανό είναι να κάνετε χηλοειδές αν:

• είστε νοτιοασιατικής, κινεζικής, αφροκαραϊβικής ή αφρικανικής καταγωγής
• είστε 10 έως 30 ετών
• είστε έγκυος
• έχετε κάνει χηλοειδές στο παρελθόν

Η AAD αναφέρει ότι κληρονομικότητα υπάρχει: το 33% με 50% όσων κάνουν χηλοειδές έχουν τουλάχιστον έναν συγγενή εξ αίματος με χηλοειδή. Χηλοειδή κάνουν άνθρωποι κάθε καταγωγής, αλλά πιο συχνά όσοι έχουν πιο σκούρο δέρμα, καθώς και άνθρωποι μεσογειακής, ασιατικής ή λατινοαμερικανικής καταγωγής σε σύγκριση με όσους έχουν ανοιχτόχρωμο δέρμα.

Πώς αντιμετωπίζονται τα χηλοειδή

Δεν υπάρχει μία θεραπεία που να εξαφανίζει σταθερά ένα χηλοειδές. Ο στόχος είναι να μικρύνει, να μαλακώσει, να σταματήσει να φαγουρίζει και να μην ξαναβγεί. Η AAD εξηγεί ότι συνήθως ο συνδυασμός δύο ή περισσότερων θεραπειών δίνει καλύτερο αποτέλεσμα από μία μόνη. Το NHS σημειώνει ότι η έγκαιρη θεραπεία ίσως βοηθά να σταματήσει η ανάπτυξή του.

Ενέσεις μέσα στο χηλοειδές

Οι ενέσεις κορτικοστεροειδών (αντιφλεγμονωδών φαρμάκων) μέσα στην ουλή είναι συχνά η βάση της θεραπείας. Γίνονται σε σειρά συνεδριών, πάντα από γιατρό. Οι πρώτες ενέσεις συνήθως ανακουφίζουν από τα συμπτώματα και μαλακώνουν το χηλοειδές.

Κατά την AAD, το 50% με 80% των χηλοειδών μικραίνουν μετά τις ενέσεις, πολλά όμως ξαναμεγαλώνουν μέσα σε πέντε χρόνια. Σε πιο σκούρο δέρμα, οι ενέσεις μπορεί να αφήσουν ανοιχτόχρωμες κηλίδες· ο γιατρός μπορεί να χρησιμοποιήσει άλλα φάρμακα για να το αποφύγει.

Επιθέματα και τζελ σιλικόνης

Τα επιθέματα σιλικόνης ιατρικής ποιότητας μπορεί να βοηθήσουν να επιπεδωθεί και να μαλακώσει ένα χηλοειδές, και χρησιμοποιούνται και για πρόληψη σε νέα τραύματα. Δεν μπαίνουν ποτέ σε ανοιχτή πληγή ή κρούστα, μόνο αφού κλείσει το δέρμα.

Μια ανασκόπηση Cochrane του 2013, με 20 μελέτες και 873 ανθρώπους, βρήκε ότι η σιλικόνη βελτίωσε το πάχος και το χρώμα των φουσκωμένων ουλών. Οι μελέτες όμως ήταν χαμηλής ποιότητας, οπότε η βεβαιότητα για το όφελος είναι περιορισμένη.

Πίεση

Ειδικά ρούχα ή σκουλαρίκια πίεσης μειώνουν τη ροή αίματος στην ουλή και μπορεί να εμποδίσουν την επανεμφάνιση, κυρίως μετά από αφαίρεση. Για να αποδώσουν, κατά την AAD, πρέπει να φοριούνται 12 έως 20 ώρες την ημέρα για αρκετούς μήνες. Το σκουλαρίκι πίεσης για χηλοειδές στον λοβό είναι το πιο εύκολο στη χρήση.

Κρυοθεραπεία, laser και ακτινοβολία

• Κρυοθεραπεία: παγώνει το χηλοειδές από μέσα και μειώνει τη σκληρότητα και το μέγεθός του. Δουλεύει καλύτερα σε μικρά χηλοειδή, και τα καλύτερα αποτελέσματα φαίνονται συνήθως με τρεις ή περισσότερες συνεδρίες. Σε καφέ ή μαύρο δέρμα μπορεί να αφήσει μόνιμη ανοιχτόχρωμη κηλίδα.
• Laser: μειώνει το ύψος και το χρώμα, συνήθως σε συνδυασμό με ενέσεις ή πίεση.
• Ακτινοθεραπεία: χρησιμοποιείται κυρίως μετά από αφαίρεση, για να μην ξαναβγεί το χηλοειδές. Μπορεί να ερεθίσει το δέρμα και να αλλάξει μόνιμα το χρώμα του, και γίνεται μόνο με μέτρα προστασίας ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος.

Χειρουργική αφαίρεση χηλοειδούς: πότε έχει νόημα

Η αφαίρεση με χειρουργείο μοιάζει με οριστική λύση, αλλά συνήθως δεν είναι. Η AAD αναφέρει ότι σχεδόν όλα τα χηλοειδή ξαναβγαίνουν όταν αφαιρούνται μόνο με χειρουργείο. Το NHS σημειώνει ότι η αφαίρεση συνήθως δεν συστήνεται, γιατί το χηλοειδές είναι πιθανό να ξαναβγεί μεγαλύτερο.

Γι' αυτό, όταν γίνεται, η αφαίρεση συνδυάζεται με άλλες θεραπείες πριν ή μετά, όπως:

• σειρά ενέσεων κορτικοστεροειδών πριν και μετά την επέμβαση
• ρούχο ή σκουλαρίκι πίεσης
• κρυοθεραπεία, περίπου δύο εβδομάδες μετά την αφαίρεση των ραμμάτων
• επιθέματα σιλικόνης
• σε επιλεγμένες περιπτώσεις, επιφανειακή ακτινοθεραπεία

Ο πλαστικός χειρουργός μπορεί να βοηθήσει κυρίως σε μεγάλα χηλοειδή, σε χηλοειδή του αυτιού ή όταν η ουλή περιορίζει την κίνηση. Στη συζήτηση, σκεφτείτε τι θέλετε περισσότερο: να φύγει η φαγούρα, να επιπεδωθεί η ουλή ή, για χηλοειδές στον λοβό, να μπορείτε να φοράτε ξανά σκουλαρίκια. Ρεαλιστικοί στόχοι βοηθούν τον γιατρό να προτείνει το σωστό πλάνο.

Πρόληψη, αν έχετε τάση για χηλοειδή

Το NHS εξηγεί ότι τα χηλοειδή δεν προλαμβάνονται πάντα, αλλά αν είστε επιρρεπείς μπορείτε να μειώσετε τον κίνδυνο:

• αποφύγετε τατουάζ και piercing
• αντιμετωπίστε νωρίς την ακμή, για να μη μείνουν ουλές
• πριν από οποιοδήποτε χειρουργείο, ακόμη και μικρό, όπως μια αφαίρεση σπίλων, πείτε στον γιατρό ότι έχετε κάνει χηλοειδή
• ζητήστε από τον χειρουργό σχέδιο πρόληψης μετά την επέμβαση, για παράδειγμα σιλικόνη από τη στιγμή που θα κλείσει το τραύμα

Η τάση για χηλοειδή αφορά και τις αισθητικές θεραπείες. Ο αμερικανικός FDA αναφέρει την τάση για χηλοειδή ανάμεσα στις καταστάσεις όπου η ασφάλεια των ενέσεων υαλουρονικού δεν είναι γνωστή. Σε επεμβάσεις στα αυτιά, όπως η ωτοπλαστική, το ιστορικό χηλοειδούς πρέπει επίσης να συζητηθεί πριν.

Τα χηλοειδή δεν μετατρέπονται σε καρκίνο. Κάθε ογκίδιο που αλλάζει γρήγορα ή ματώνει πρέπει όμως να το δει γιατρός, γιατί μπορεί να είναι κάτι άλλο. Περισσότερα για την ειδικότητα θα βρείτε στη σελίδα της πλαστικής χειρουργικής.