Περιτομή: πότε χρειάζεται και πώς γίνεται

Η περιτομή είναι η χειρουργική αφαίρεση της ακροποσθίας, του δέρματος που καλύπτει τη βάλανο, δηλαδή την άκρη του πέους. Γίνεται για ιατρικούς λόγους, κυρίως όταν η ακροποσθία είναι στενή και προκαλεί προβλήματα (φίμωση) ή όταν υπάρχουν επαναλαμβανόμενες φλεγμονές, αλλά και για θρησκευτικούς ή πολιτισμικούς λόγους. Είναι σύντομη επέμβαση, συνήθως χωρίς διανυκτέρευση, και η πλήρης επούλωση διαρκεί 4 έως 6 εβδομάδες.

Τι είναι η περιτομή

Στην περιτομή ο χειρουργός αφαιρεί την ακροποσθία με μια κυκλική τομή λίγο κάτω από τη βάλανο. Μετά ράβει το δέρμα με ράμματα που απορροφώνται μόνα τους. Η βάλανος μένει μόνιμα ακάλυπτη.

Η επέμβαση είναι ίδια σε παιδιά και ενήλικες και κρατά περίπου 30 λεπτά. Υπάρχει και μια εναλλακτική που διατηρεί την ακροποσθία, η πλαστική της ακροποσθίας: ο χειρουργός διευρύνει μόνο τον στενό δακτύλιο. Το μειονέκτημά της είναι ότι η στένωση μπορεί να ξαναεμφανιστεί.

Φίμωση στα παιδιά: τι είναι φυσιολογικό

Σε ένα νεογέννητο η ακροποσθία δεν τραβιέται προς τα πίσω, και αυτό είναι φυσιολογικό. Σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές οδηγίες της EAU, στο τέλος του πρώτου έτους η ακροποσθία τραβιέται πίσω από τη βάλανο σε περίπου 50% των αγοριών και στα τρία χρόνια σε 89%.

Πολλά αγόρια έχουν για χρόνια συμφύσεις, δηλαδή «κολλήματα» της ακροποσθίας στη βάλανο. Υπάρχουν σε 63% των παιδιών 6 έως 7 ετών και ξεκολλούν σταδιακά μόνα τους. Μικρά λευκά «σβολάκια» κάτω από το δέρμα (σμήγμα) και το φούσκωμα της ακροποσθίας την ώρα της ούρησης είναι επίσης συνήθως φυσιολογικά.

Η ακροποσθία που δεν τραβιέται, χωρίς συμπτώματα, δεν χρειάζεται θεραπεία. Μην την τραβάτε με δύναμη: μπορεί να προκαλέσει πόνο ή παραφίμωση, όπου η ακροποσθία μένει πίσω από τη βάλανο και δεν επιστρέφει. Η εκτίμηση και η παρακολούθηση της φίμωσης στα παιδιά γίνεται από παιδοχειρουργό ή ουρολόγο.

Περιτομή: πότε χρειάζεται

Ιατρικοί λόγοι για περιτομή είναι κυρίως:

• Φίμωση με συμπτώματα που δεν βελτιώνεται με θεραπεία: πόνος στη στύση, δυσκολία στην ούρηση ή αδυναμία να καθαριστεί η περιοχή.
• Επαναλαμβανόμενες φλεγμονές της βαλάνου και της ακροποσθίας (βαλανοποσθίτιδα), με πρήξιμο, κοκκίνισμα, φαγούρα ή πύον.
• Σκληρυντικός λειχήνας (ξηρωτική αποφρακτική βαλανίτιδα): χρόνια φλεγμονή που αφήνει λευκές, σκληρές ουλές και στενεύει την ακροποσθία.
• Παραφίμωση που δεν διορθώνεται με το χέρι.
• Ορισμένες ουρολογικές ανωμαλίες σε βρέφη, όπως η κυστεοουρητηρική παλινδρόμηση, όπου η αντιμετώπιση της φίμωσης μειώνει τον κίνδυνο για ουρολοιμώξεις.

Στους ενήλικες, οι οδηγίες του βρετανικού συστήματος υγείας NHS αναφέρουν ως λόγους τη στενή ακροποσθία που δημιουργεί προβλήματα, τις συχνές φλεγμονές, τις ουλές από σκληρυντικό λειχήνα και την αδυναμία να τραβηχτεί η ακροποσθία. Συνήθως η περιτομή προτείνεται όταν άλλες θεραπείες δεν βοήθησαν.

Η περιτομή ρουτίνας στα νεογνά, για να προληφθεί ο καρκίνος του πέους, δεν συστήνεται από την EAU. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προτείνει την εθελοντική περιτομή για πρόληψη του HIV, γιατί μειώνει περίπου κατά 60% τον κίνδυνο μόλυνσης του άνδρα από ετεροφυλοφιλική επαφή. Η σύσταση αφορά χώρες της Αφρικής με πολλά κρούσματα HIV. Σε κάθε περίπτωση, η περιτομή δεν αντικαθιστά το προφυλακτικό.

Πριν από την περιτομή: υπάρχει θεραπεία χωρίς χειρουργείο;

Για τη φίμωση με συμπτώματα, η πρώτη θεραπεία που συστήνει η EAU είναι μια κρέμα ή αλοιφή κορτιζόνης στον στενό δακτύλιο, για μερικές εβδομάδες. Πετυχαίνει σε πάνω από 8 στα 10 παιδιά, αν και η φίμωση μπορεί να επανέλθει σε έως 17%. Η κρέμα μπαίνει μόνο με οδηγία γιατρού, που θα σας δείξει πώς να την απλώνετε σωστά.

Οι συμφύσεις δεν ανταποκρίνονται στην κορτιζόνη και συνήθως δεν χρειάζονται τίποτα. Η EAU συστήνει να περιμένουμε να υποχωρήσουν μόνες τους πριν από την εφηβεία.

Η περιτομή δεν γίνεται όταν υπάρχει ενεργή φλεγμονή ή ορισμένες συγγενείς ανωμαλίες του πέους, όπως ο υποσπαδίας, γιατί το δέρμα της ακροποσθίας μπορεί να χρειαστεί για μελλοντική πλαστική αποκατάσταση.

Βαλανίτιδα στους ενήλικες: τι ελέγχεται πριν από την περιτομή

Η βαλανίτιδα είναι φλεγμονή της βαλάνου: πρήξιμο, φαγούρα, πόνος και κοκκίνισμα, μερικές φορές με παχύ έκκριμα κάτω από την ακροποσθία, δυσοσμία ή πόνο στην ούρηση. Συνήθως δεν είναι σοβαρή, αλλά χρειάζεται γιατρό για να βρεθεί η αιτία. Σύμφωνα με το NHS, συχνές αιτίες είναι:

• ο ελλιπής καθαρισμός κάτω από την ακροποσθία
• η μυκητίαση (καντιντίαση)
• σεξουαλικά μεταδιδόμενες λοιμώξεις, όπως ο γονόκοκκος και τα χλαμύδια
• ο ερεθισμός από σαπούνια, αφρόλουτρα ή προφυλακτικά
• ο διαβήτης, γιατί το σάκχαρο στα ούρα ευνοεί τους μύκητες

Η θεραπεία εξαρτάται από την αιτία: ήπια κρέμα κορτιζόνης, αντιμυκητιασική κρέμα ή αντιβίωση, πάντα με οδηγία γιατρού. Αν τα συμπτώματα είναι έντονα, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει εξέταση σακχάρου. Ο πόνος στην ούρηση μπορεί να οφείλεται και σε λοίμωξη της ουρήθρας ή του ουροποιητικού, που περιγράφουμε στον οδηγό για την ουρολοίμωξη στους άνδρες.

Η περιτομή εξετάζεται όταν οι φλεγμονές επανέρχονται παρά τη σωστή θεραπεία και αντιμετώπιση της αιτίας.

Περιτομή: πώς γίνεται

Η περιτομή γίνεται συνήθως σε νοσοκομείο ή κλινική, και επιστρέφετε σπίτι την ίδια ημέρα. Στα παιδιά γίνεται με γενική αναισθησία. Στους ενήλικες γίνεται συχνά με γενική αναισθησία, αλλά μπορεί να γίνει και με τοπική ή με επισκληρίδιο.

Πριν από την επέμβαση θα σας πουν πόσες ώρες πρέπει να μείνετε νηστικοί. Μετά τη γενική αναισθησία δεν οδηγείτε για τουλάχιστον 24 ώρες και χρειάζεστε κάποιον να σας πάει σπίτι.

Περιτομή με laser

Με τον όρο «περιτομή με laser» συνήθως εννοείται ότι η τομή γίνεται με δέσμη laser αντί για νυστέρι. Η επέμβαση και η ανάρρωση είναι στην ουσία οι ίδιες. Ρωτήστε τον χειρουργό σας τι ακριβώς θα γίνει και ποια τεχνική προτείνει στη δική σας περίπτωση.

Ανάρρωση: πόσο διαρκεί και πότε πέφτουν τα ράμματα

Σύμφωνα με το NHS, η πλήρης επούλωση διαρκεί 4 έως 6 εβδομάδες και μερικές φορές περισσότερο. Τι να περιμένετε:

• πρήξιμο, μελανιές και λίγο αίμα για 1 έως 2 εβδομάδες
• πολύ ευαίσθητη βάλανο για μερικές εβδομάδες
• σφίξιμο ή ενόχληση στη στύση, που συνήθως περνά μέσα σε λίγους μήνες
• τα ράμματα απορροφώνται μόνα τους σε 2 έως 6 εβδομάδες

Τι βοηθά:

• φαρδιά, άνετα εσώρουχα
• παυσίπονα, όπως παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη, σύμφωνα με το φύλλο οδηγιών
• καθαριότητα της περιοχής και απαλό στέγνωμα
• περίπου μία εβδομάδα άδεια από τη δουλειά ή το σχολείο

Για τουλάχιστον 2 εβδομάδες αποφύγετε κολύμπι, ποδήλατο, αθλήματα και βάρη. Για τουλάχιστον 4 εβδομάδες, ή μέχρι να επουλωθεί πλήρως η πληγή, όχι σεξουαλική επαφή ή αυνανισμό. Στα παιδιά κάτω των 16 μη δίνετε ασπιρίνη.

Επιπλοκές και αλλαγές μετά την περιτομή

Οι επιπλοκές είναι συνήθως μικρές, όπως λίγη αιμορραγία. Στη βιβλιογραφία που αναφέρει η EAU οι επιπλοκές κυμαίνονται από 0% έως 30%, ανάλογα με τη μελέτη. Σε μια μελέτη παιδιών μεγαλύτερων από νεογνά, επιπλοκές είχε το 2,9% μέσα σε πέντε χρόνια.

Πιθανές επιπλοκές είναι:

• αιμορραγία ή λοίμωξη του τραύματος
• στένωση του στομίου της ουρήθρας, πιο συχνή όταν υπάρχει σκληρυντικός λειχήνας
• αισθητικό αποτέλεσμα που δεν ικανοποιεί ή περίσσευμα δέρματος
• ανάγκη για δεύτερη επέμβαση

Η βάλανος συνήθως χάνει λίγη από την ευαισθησία της και το δέρμα του πέους δεν κινείται όπως πριν. Σύμφωνα με το NHS, αυτό μπορεί να αλλάξει λίγο την αίσθηση στο σεξ, αλλά δεν αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά τη σεξουαλική ζωή μακροπρόθεσμα. Μετά από κάθε επέμβαση στην ακροποσθία, η EAU συστήνει επανέλεγχο 4 έως 6 εβδομάδες μετά.