Ουρολοίμωξη στους άνδρες: αιτίες και θεραπεία

Η ουρολοίμωξη στους άνδρες είναι λιγότερο συχνή από ό,τι στις γυναίκες, αλλά θεωρείται πιο σύνθετη, γιατί συχνά υπάρχει κάποια αιτία που τη διευκολύνει ή αφορά και τον προστάτη. Γι' αυτό κάθε άνδρας με συμπτώματα ουρολοίμωξης χρειάζεται εξέταση από γιατρό, καλλιέργεια ούρων πριν από την αντιβίωση και θεραπεία μεγαλύτερης διάρκειας από ό,τι στις γυναίκες.

Τα γενικά για τα συμπτώματα, την πορεία και την πρόληψη θα τα βρείτε στον βασικό οδηγό για την ουρολοίμωξη. Εδώ εστιάζουμε σε ό,τι αλλάζει όταν πρόκειται για άνδρα.

Γιατί η ουρολοίμωξη στους άνδρες είναι διαφορετική

Η ουρήθρα του άνδρα είναι μακρύτερη και βρίσκεται μακριά από τον πρωκτό, οπότε τα μικρόβια δύσκολα φτάνουν στην κύστη. Όταν λοιπόν ένας άνδρας κάνει ουρολοίμωξη, ο γιατρός αναζητά τον λόγο.

Επιπλέον, ο προστάτης βρίσκεται ακριβώς κάτω από την κύστη και περιβάλλει την ουρήθρα. Τα μικρόβια μπορούν να περάσουν από τα ούρα στον προστάτη και να προκαλέσουν οξεία προστατίτιδα, μια λοίμωξη που θέλει μεγαλύτερη θεραπεία. Γι' αυτό η ουρολοίμωξη στους άνδρες δεν αντιμετωπίζεται με τα σύντομα σχήματα που χρησιμοποιούνται στις γυναίκες.

Ουρολοίμωξη στους άνδρες: αιτίες

Συνήθως ευθύνονται μικρόβια του εντέρου, όπως το κολοβακτηρίδιο (E. coli). Αυτό που διαφέρει είναι οι συνθήκες που το βοηθούν να εγκατασταθεί:

• Διόγκωση του προστάτη: η κύστη δεν αδειάζει εντελώς και τα ούρα που μένουν είναι έδαφος για μικρόβια.
• Πέτρες: μια πέτρα στα νεφρά ή στην κύστη μπορεί να κρατά μικρόβια.
• Στένωση της ουρήθρας από παλιό τραυματισμό ή φλεγμονή.
• Ουροκαθετήρας ή πρόσφατη ουρολογική πράξη, όπως η βιοψία προστάτη.
• Διαβήτης ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό.
• Σεξουαλικά μεταδιδόμενα μικρόβια: στους νεότερους άνδρες, το κάψιμο στην ούρηση οφείλεται συχνά σε ουρηθρίτιδα από χλαμύδια ή γονόκοκκο και όχι σε λοίμωξη της κύστης.

Συμπτώματα: πότε σκεφτόμαστε προστατίτιδα

Τα συμπτώματα μιας απλής λοίμωξης της κύστης είναι τα ίδια με των γυναικών: κάψιμο στην ούρηση, συχνή και επείγουσα ανάγκη για ούρηση, θολά ή δύσοσμα ούρα, μερικές φορές αίμα.

Η οξεία προστατίτιδα συνήθως ξεκινά απότομα και είναι πιο θορυβώδης:

• πυρετός, ρίγη και αίσθημα αδιαθεσίας
• πόνος που δεν εντοπίζεται εύκολα: στο περίνεο (την περιοχή ανάμεσα στο όσχεο και τον πρωκτό), χαμηλά στην κοιλιά, στη μέση ή στο πέος
• δυσκολία στην ούρηση, αδύναμη ροή ή αίσθηση ότι η κύστη δεν αδειάζει
• πόνος στην εκσπερμάτιση ή στην αφόδευση

Πόνος και πρήξιμο στο όσχεο μπορεί να είναι επιδιδυμίτιδα, λοίμωξη του σωληνίσκου πίσω από τον όρχι. Ξαφνικός, πολύ έντονος πόνος στον όρχι, ειδικά σε νέο άνδρα, είναι επείγον, γιατί μπορεί να είναι συστροφή όρχεως.

Διάγνωση: ποιες εξετάσεις χρειάζονται

Σε κάθε άνδρα με πιθανή ουρολοίμωξη, οι οδηγίες του NICE συστήνουν δείγμα από τα μέσα ούρα για καλλιέργεια πριν ξεκινήσει η αντιβίωση. Η καλλιέργεια δείχνει το μικρόβιο και τα αντιβιοτικά στα οποία ανταποκρίνεται. Μέχρι να βγει το αποτέλεσμα, ο γιατρός ξεκινά την αντιβίωση με βάση τα συμπτώματα και τις τοπικές αντοχές. Όταν έρθει η καλλιέργεια, την ξανακοιτάζει και την αλλάζει αν το μικρόβιο είναι ανθεκτικό και δεν έχετε ήδη βελτιωθεί. Γι' αυτό είναι σημαντικό να δώσετε το δείγμα πριν πάρετε το πρώτο χάπι.

Επιπλέον, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει:

• γενική ούρων ή έλεγχο με ταινία
• εξετάσεις αίματος, αν υπάρχει πυρετός
• υπερηχογράφημα νεφρών, κύστης και προστάτη, για υπόλειμμα ούρων, πέτρες ή απόστημα
• έλεγχο για σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα, όταν ταιριάζει

Όταν υπάρχει υποψία οξείας προστατίτιδας, ο γιατρός εξετάζει τον προστάτη με προσοχή, χωρίς μάλαξη, όπως συστήνουν οι ευρωπαϊκές οδηγίες. Επίσης δεν έχει νόημα να μετρηθεί το PSA εκείνη την περίοδο: η φλεγμονή το ανεβάζει και η τιμή δεν δίνει χρήσιμη πληροφορία. Αν χρειάζεται, η μέτρηση γίνεται αρκετές εβδομάδες μετά.

Αντιβίωση για ουρολοίμωξη στους άνδρες: πόσες ημέρες

Η θεραπεία είναι αντιβίωση με συνταγή γιατρού, και η διάρκεια εξαρτάται από το πού βρίσκεται η λοίμωξη:

• Λοίμωξη της κύστης χωρίς πυρετό: οι οδηγίες του NICE προβλέπουν αντιβίωση για 7 ημέρες. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες της EAU προτείνουν επίσης σχήμα 7 ημερών.
• Ουρολοίμωξη με πυρετό: στους άνδρες με συστηματική λοίμωξη, οι μελέτες έδειξαν ότι οι 7 ημέρες θεραπείας είναι λιγότερο αποτελεσματικές από τις 14, γι' αυτό η θεραπεία διαρκεί συνήθως περισσότερο.
• Οξεία προστατίτιδα: η αντιβίωση επανεκτιμάται στις 14 ημέρες και, ανάλογα με την πορεία, σταματά ή συνεχίζεται για άλλες 14 ημέρες.

Το φάρμακο το επιλέγει ο γιατρός με βάση την καλλιέργεια, τις τοπικές αντοχές και το ιστορικό σας. Ολοκληρώστε τη θεραπεία ακόμη κι αν νιώσετε καλά νωρίτερα.

Για τον πόνο βοηθούν η παρακεταμόλη ή, αν σας ταιριάζει, η ιβουπροφαίνη, σύμφωνα με το φύλλο οδηγιών, και αρκετά υγρά ώστε να μην αφυδατωθείτε.

Πόσο κρατάει η οξεία προστατίτιδα

Η οξεία προστατίτιδα μπορεί να κρατήσει αρκετές εβδομάδες, ακόμη και με σωστή θεραπεία. Αν τα συμπτώματα δεν βελτιωθούν 48 ώρες μετά την έναρξη της αντιβίωσης, χρειάζεται νέα εκτίμηση, ίσως και στο νοσοκομείο.

Νοσηλεία χρειάζεται όταν υπάρχουν σημάδια σήψης, όταν δεν μπορείτε να ουρήσετε (επίσχεση ούρων) ή όταν υπάρχει υποψία αποστήματος στον προστάτη. Σε αυτές τις περιπτώσεις η αντιβίωση ξεκινά από τη φλέβα.

Χρόνια προστατίτιδα και χρόνιος πυελικός πόνος

Μερικοί άνδρες έχουν ενοχλήσεις από τον προστάτη που κρατούν μήνες. Οι γιατροί ξεχωρίζουν δύο πολύ διαφορετικές καταστάσεις.

• Χρόνια μικροβιακή προστατίτιδα: το μικρόβιο παραμένει στον προστάτη και προκαλεί ουρολοιμώξεις με το ίδιο μικρόβιο ξανά και ξανά. Η αντιβίωση εδώ δίνεται για εβδομάδες, με βάση ειδικές καλλιέργειες.
• Σύνδρομο χρόνιου πυελικού πόνου: πόνος στο περίνεο, στη βουβωνική χώρα ή στο πέος, με ενοχλήσεις στην ούρηση, αλλά χωρίς μικρόβιο. Επειδή δεν υπάρχει μικρόβιο, οι επαναλαμβανόμενες αντιβιώσεις δεν είναι η λύση.

Αν έχετε τέτοιες ενοχλήσεις για καιρό, ζητήστε εκτίμηση από ουρολόγο αντί να επαναλαμβάνετε αντιβιοτικά.

Ηλικιωμένοι άνδρες και ουροκαθετήρας

Στους ηλικιωμένους, μικρόβια στα ούρα χωρίς συμπτώματα είναι συχνό εύρημα. Λέγεται ασυμπτωματική βακτηριουρία και οι ευρωπαϊκές οδηγίες συστήνουν να μη θεραπεύεται, εκτός πριν από ουρολογική επέμβαση. Η άσκοπη αντιβίωση δεν προλαμβάνει λοιμώξεις και αυξάνει την αντοχή των μικροβίων.

Ο άνδρας με μόνιμο καθετήρα παίρνει αντιβίωση μόνο όταν έχει συμπτώματα λοίμωξης, όπως πυρετό, ρίγη ή πόνο. Πριν ξεκινήσει η αντιβίωση, ο καθετήρας αλλάζεται ή αφαιρείται και στέλνεται καλλιέργεια ούρων, όπως συστήνουν οι ευρωπαϊκές οδηγίες. Στους ηλικιωμένους, σύγχυση που εμφανίστηκε ξαφνικά, ειδικά με πυρετό ή ρίγη, μπορεί να είναι σημάδι σοβαρής λοίμωξης και χρειάζεται γιατρό αμέσως.

Μετά τη θεραπεία: χρειάζεται έλεγχος από ουρολόγο;

Συχνά ναι. Σύμφωνα με τις οδηγίες του NICE, ο άνδρας με υποτροπιάζουσες ουρολοιμώξεις, δηλαδή δύο σε 6 μήνες ή τρεις σε ένα χρόνο, πρέπει να εκτιμηθεί από ειδικό. Ο ουρολόγος αναζητά την αιτία: μετρά πόσα ούρα μένουν στην κύστη μετά την ούρηση, ελέγχει τον προστάτη και τη ροή των ούρων και ψάχνει για πέτρες ή στένωση.

Αν η λοίμωξη συνδέεται με διόγκωση του προστάτη, η αντιμετώπιση της διόγκωσης είναι μέρος της θεραπείας. Αν εμφανίστηκε συχνουρία ή αδύναμη ροή πριν από τη λοίμωξη, αναφέρετέ το στον γιατρό.

Όταν η αιτία ήταν σεξουαλικά μεταδιδόμενο μικρόβιο, χρειάζεται εξέταση και θεραπεία και η σύντροφος ή ο σύντροφος, ώστε να μην ξαναμολυνθείτε.

Μπορεί να προληφθεί;

Δεν υπάρχει μέτρο που να εμποδίζει κάθε ουρολοίμωξη στους άνδρες, αλλά κάποια βοηθούν:

• αρκετά υγρά μέσα στη μέρα
• να μην καθυστερείτε την ούρηση
• καλή ρύθμιση του διαβήτη
• έγκαιρη εκτίμηση των ενοχλήσεων από τον προστάτη
• προφυλακτικό με νέους ή περιστασιακούς συντρόφους