Μετάβαση στο περιεχόμενο
Newsletter

ΟΡΘΟΠΑΙΔΙΚΗ · ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ

Παγωμένος ώμος: αιτίες, στάδια και πώς θεραπεύεται

Γυναίκα με γυρισμένη πλάτη πιάνει τον αυχένα και τον ώμο της

ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ

  • Ο παγωμένος ώμος (συμφυτική θυλακίτιδα) είναι πάχυνση και σφίξιμο του θυλάκου της άρθρωσης, με πόνο και μεγάλη δυσκαμψία.
  • Περνά από τρία στάδια, πάγωμα, παγωμένος, ξεπάγωμα, και η πλήρης ανάρρωση μπορεί να πάρει έως 3 χρόνια.
  • Είναι πιο συχνός από 40 έως 60 ετών, στις γυναίκες και στους ανθρώπους με διαβήτη.
  • Η βασική θεραπεία είναι οι ασκήσεις και η φυσικοθεραπεία, με παυσίπονα ή ένεση κορτιζόνης για τον πόνο.
  • Στη μελέτη UK FROST, φυσικοθεραπεία με ένεση, κινητοποίηση υπό νάρκωση και αρθροσκόπηση είχαν παρόμοιο αποτέλεσμα σε έναν χρόνο.
Περιεχόμενα (14)
  1. Τι είναι ο παγωμένος ώμος
  2. Συμπτώματα
  3. Τα στάδια του παγωμένου ώμου
  4. Η αιτία του παγωμένου ώμου
  5. Πώς γίνεται η διάγνωση
  6. Πώς θεραπεύεται ο παγωμένος ώμος
  7. Ασκήσεις για τον παγωμένο ώμο
  8. Χειρουργείο για τον παγωμένο ώμο
  9. Εναλλακτικές θεραπείες: βελονισμός
  10. Τι μπορείτε να κάνετε στο σπίτι
  11. Ξαναγίνεται ο παγωμένος ώμος;
  12. Πότε να δείτε γιατρό
  13. Συχνές ερωτήσεις
  14. Πηγές

Ο παγωμένος ώμος, ή συμφυτική θυλακίτιδα, είναι μια πάθηση όπου ο θύλακος της άρθρωσης του ώμου πυκνώνει και «σφίγγει», με αποτέλεσμα πόνο και μεγάλη δυσκαμψία. Ο ώμος δυσκολεύεται να κινηθεί, ακόμη κι όταν κάποιος άλλος προσπαθεί να τον κουνήσει. Συνήθως βελτιώνεται σταδιακά χωρίς χειρουργείο, αλλά η πλήρης ανάρρωση μπορεί να πάρει έως και 3 χρόνια.

Αν ο ώμος σας πονά εδώ και εβδομάδες και δυσκολεύεστε να χτενιστείτε, να ντυθείτε ή να βάλετε το χέρι πίσω από την πλάτη, εδώ θα βρείτε τι συμβαίνει, ποια είναι τα στάδια, ποιες θεραπείες έχουν στοιχεία και τι μπορείτε να κάνετε μόνοι σας.

Τι είναι ο παγωμένος ώμος

Ο ώμος είναι άρθρωση «μπάλα σε κοιλότητα»: η κεφαλή του βραχιονίου κάθεται σε μια ρηχή κοιλότητα της ωμοπλάτης. Γύρω από την άρθρωση υπάρχει ένα περίβλημα από ανθεκτικό συνδετικό ιστό, ο θύλακος. Μέσα του, λίγο αρθρικό υγρό (το «λάδι» της άρθρωσης) βοηθά την κίνηση.

Στον παγωμένο ώμο ο θύλακος γίνεται παχύς και σφιχτός. Σχηματίζονται συμφύσεις, δηλαδή χοντρές ταινίες ιστού μέσα στην άρθρωση, και συχνά λιγοστεύει το αρθρικό υγρό. Ο ώμος χάνει κίνηση προς όλες τις κατευθύνσεις.

Αυτό τον ξεχωρίζει από την τενοντίτιδα και τη ρήξη τένοντα. Σε εκείνες ο πόνος περιορίζει την κίνηση, αλλά ο γιατρός μπορεί συνήθως να κινήσει τον ώμο σας. Στον παγωμένο ώμο η κίνηση είναι περιορισμένη και όταν την κάνετε εσείς και όταν τη δοκιμάζει ο γιατρός. Για τη διαφορά τενοντίτιδας και ρήξης, δείτε τον οδηγό για τον πόνο στον ώμο και τη ρήξη στροφικού πετάλου.

Συμπτώματα

Τα δύο βασικά συμπτώματα είναι ο πόνος και η δυσκαμψία:

  • πόνος στον ώμο, συχνά χειρότερος τη νύχτα, που μπορεί να σας ξυπνά
  • δυσκολία να σηκώσετε το χέρι ψηλά ή στο πλάι
  • δυσκολία να στρίψετε το χέρι προς τα έξω ή να το φέρετε πίσω από την πλάτη
  • δυσκολία σε καθημερινές κινήσεις, όπως το ντύσιμο, το χτένισμα ή το κούμπωμα του σουτιέν

Συνήθως προσβάλλεται ο ένας ώμος. Ο πόνος και η δυσκαμψία κρατούν μήνες, μερικές φορές χρόνια.

Τα στάδια του παγωμένου ώμου

Ο παγωμένος ώμος περνά συνήθως από τρία στάδια. Η διάρκειά τους διαφέρει πολύ από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Στάδιο Τι συμβαίνει Διάρκεια (περίπου)
1. «Πάγωμα» Ο πόνος αυξάνεται σταδιακά και η κίνηση μειώνεται 6 εβδομάδες έως 9 μήνες
2. «Παγωμένος» Ο πόνος μπορεί να υποχωρεί, η δυσκαμψία μένει και οι καθημερινές δουλειές δυσκολεύουν 4 έως 6 μήνες
3. «Ξεπάγωμα» Η κίνηση επανέρχεται σιγά σιγά 6 μήνες έως 2 χρόνια

Το σημαντικό για εσάς είναι ότι, στους περισσότερους ανθρώπους, ο ώμος ξαναβρίσκει την κίνησή του, πλήρως ή σχεδόν πλήρως. Ορισμένοι κρατούν λίγη δυσκαμψία για χρόνια, συνήθως χωρίς μεγάλο περιορισμό.

Η αιτία του παγωμένου ώμου

Η ακριβής αιτία δεν είναι γνωστή. Σε πολλούς ανθρώπους ξεκινά χωρίς εμφανή λόγο. Υπάρχουν όμως παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο:

  • Ηλικία και φύλο: είναι πιο συχνός από 40 έως 60 ετών και στις γυναίκες.
  • Διαβήτης: είναι ο πιο γνωστός παράγοντας κινδύνου. Σε μια μετα-ανάλυση, περίπου 13 στους 100 ανθρώπους με διαβήτη είχαν παγωμένο ώμο, και ο κίνδυνος ήταν περίπου 5 φορές μεγαλύτερος από ό,τι σε άτομα χωρίς διαβήτη. Αντίστροφα, περίπου 3 στους 10 ανθρώπους με παγωμένο ώμο είχαν διαβήτη. Στον διαβήτη η δυσκαμψία είναι συχνά πιο έντονη και κρατά περισσότερο.
  • Ακινησία του ώμου: μετά από χειρουργείο, κάταγμα ή τραυματισμό που κράτησε το χέρι ακίνητο για καιρό. Γι’ αυτό οι γιατροί ενθαρρύνουν την πρώιμη κίνηση μετά από τέτοια προβλήματα.
  • Άλλες παθήσεις: υποθυρεοειδισμός, υπερθυρεοειδισμός, νόσος Πάρκινσον και καρδιοπάθειες.

Το αν το χέρι είναι το κυρίαρχο ή όχι και το επάγγελμα δεν φαίνεται να παίζουν ρόλο.

Παγωμένος ώμος και εμμηνόπαυση

Πολλές γυναίκες ρωτούν αν ο παγωμένος ώμος συνδέεται με την εμμηνόπαυση. Η ηλικία που εμφανίζεται πιο συχνά, 40 έως 60 ετών, συμπίπτει με τα χρόνια γύρω από την εμμηνόπαυση, και η πάθηση είναι πιο συχνή στις γυναίκες. Το αν η πτώση των οιστρογόνων παίζει ρόλο ερευνάται, αλλά δεν έχει αποδειχθεί. Η ορμονική θεραπεία δεν είναι θεραπεία για τον παγωμένο ώμο. Αν σκέφτεστε ορμονική θεραπεία για άλλους λόγους, το συζητάτε με τον γυναικολόγο σας.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται κυρίως με την κλινική εξέταση. Ο ορθοπαιδικός ελέγχει πόσο κινείτε εσείς τον ώμο (ενεργητική κίνηση) και πόσο κινείται όταν τον κουνά ο ίδιος (παθητική κίνηση). Στον παγωμένο ώμο και οι δύο είναι περιορισμένες.

  • Ακτινογραφία: δεν δείχνει τον παγωμένο ώμο, αλλά αποκλείει άλλες αιτίες, όπως η αρθρίτιδα.
  • Υπερηχογράφημα ή μαγνητική τομογραφία: δείχνουν καλύτερα τους μαλακούς ιστούς και βοηθούν να βρεθούν άλλα προβλήματα, όπως μια ρήξη τένοντα. Δεν χρειάζονται για να γίνει η διάγνωση.

Αν έχετε παγωμένο ώμο και δεν γνωρίζετε αν έχετε διαβήτη, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει εξέταση σακχάρου.

Πώς θεραπεύεται ο παγωμένος ώμος

Ο παγωμένος ώμος θεραπεύεται στις περισσότερες περιπτώσεις χωρίς χειρουργείο. Ο στόχος είναι να ελεγχθεί ο πόνος και να διατηρηθεί όσο γίνεται η κίνηση, μέχρι να «ξεπαγώσει» ο ώμος. Αν έχετε διαβήτη, η καλή ρύθμιση του σακχάρου μπορεί να βοηθήσει την ανάρρωση.

Φάρμακα για τον πόνο

Παυσίπονα ή αντιφλεγμονώδη βοηθούν στον πόνο, πάντα με οδηγία γιατρού ή φαρμακοποιού. Αν δεν βοηθούν, σταματάτε και ξαναμιλάτε με τον γιατρό.

Ένεση κορτιζόνης

Η ένεση κορτιζόνης μέσα στην άρθρωση μπορεί να μειώσει τον πόνο και να σας επιτρέψει να κάνετε τις ασκήσεις. Χρησιμοποιείται για περιορισμένο διάστημα, λόγω των παρενεργειών. Αν έχετε διαβήτη, ενημερώστε τον γιατρό, γιατί η κορτιζόνη μπορεί να ανεβάσει προσωρινά το σάκχαρο.

Φυσικοθεραπεία

Η φυσικοθεραπεία είναι η βασική θεραπεία. Περιλαμβάνει διατάσεις, ασκήσεις κινητικότητας, οδηγίες για τη στάση του σώματος και αντιμετώπιση του πόνου. Ένα πρόγραμμα κρατά συνήθως τουλάχιστον 6 εβδομάδες, και ο αριθμός των συνεδριών εξαρτάται από το πόσο γρήγορα βελτιώνεται ο ώμος. Μερικές φορές πριν από τις ασκήσεις βοηθά λίγη θερμότητα.

Υδροδιάταση

Αν οι παραπάνω θεραπείες δεν βοηθούν, μια επιλογή είναι η υδροδιάταση: ο γιατρός εγχέει στην άρθρωση μεγάλη ποσότητα στείρου υγρού, με καθοδήγηση από απεικόνιση, για να «τεντώσει» τον θύλακο.

Ασκήσεις για τον παγωμένο ώμο

Οι ασκήσεις γίνονται ήπια, ως το σημείο που νιώθετε τέντωμα και όχι έντονο πόνο. Τις επαναλήψεις και τη συχνότητα τις ορίζει ο γιατρός ή ο φυσικοθεραπευτής σας. Τρεις απλές διατάσεις:

  1. Στροφή προς τα έξω: σταθείτε σε ένα άνοιγμα πόρτας, με τον αγκώνα λυγισμένο σε ορθή γωνία και την παλάμη στο κάσωμα. Γυρίστε αργά το σώμα μακριά από το χέρι, ώσπου να νιώσετε τέντωμα. Κρατήστε 30 δευτερόλεπτα.
  2. Σήκωμα του χεριού ξαπλωμένοι: ξαπλώστε ανάσκελα. Με το υγιές χέρι, σηκώστε το χέρι που πονά πάνω από το κεφάλι, ώσπου να νιώσετε ήπιο τέντωμα. Κρατήστε 15 δευτερόλεπτα.
  3. Χέρι μπροστά από το στήθος: τραβήξτε απαλά το χέρι οριζόντια μπροστά από το στήθος, κάτω από το πηγούνι, χωρίς πόνο. Κρατήστε 30 δευτερόλεπτα.

Μην φτιάχνετε μόνοι σας έντονες ασκήσεις και μην χρησιμοποιείτε βαριά όργανα γυμναστηρίου, γιατί μπορεί να χειροτερέψουν τον πόνο.

Χειρουργείο για τον παγωμένο ώμο

Επέμβαση συζητιέται όταν η φυσικοθεραπεία και οι άλλες θεραπείες δεν ανακουφίζουν τα συμπτώματα. Προτείνεται συνήθως στο δεύτερο στάδιο, όταν ο ώμος είναι «παγωμένος». Ο στόχος είναι να «λυθεί» ο σφιχτός θύλακος. Οι δύο συνηθισμένες επιλογές είναι:

  • Κινητοποίηση υπό νάρκωση: ενώ κοιμάστε, ο γιατρός κινεί δυναμικά τον ώμο, ώστε να τεντωθεί ή να σχιστεί ο θύλακος και οι συμφύσεις.
  • Αρθροσκοπική απελευθέρωση του θυλάκου: με μικρές τομές και κάμερα, ο χειρουργός κόβει τα σφιχτά τμήματα του θυλάκου.

Συχνά οι δύο γίνονται μαζί. Ακολουθεί φυσικοθεραπεία για να μη χαθεί η κίνηση που κερδήθηκε. Η αποκατάσταση παίρνει περίπου 6 εβδομάδες έως 3 μήνες.

Τι δείχνουν οι μελέτες

Μια μεγάλη βρετανική μελέτη, η UK FROST, δημοσιεύθηκε στο Lancet το 2020. Σύγκρινε σε 503 ενήλικες, από 35 νοσοκομεία, τρεις επιλογές: κινητοποίηση υπό νάρκωση, αρθροσκοπική απελευθέρωση, και πρώιμη οργανωμένη φυσικοθεραπεία με ένεση κορτιζόνης. Σε έναν χρόνο, όλοι βελτιώθηκαν σημαντικά και καμία επιλογή δεν ήταν ουσιαστικά καλύτερη από τις άλλες. Η αρθροσκοπική απελευθέρωση είχε περισσότερες σοβαρές επιπλοκές (8 έναντι 2 στην κινητοποίηση) και μεγαλύτερο κόστος.

Αυτό σημαίνει ότι η επέμβαση δεν είναι «γρήγορος δρόμος» για όλους. Η απόφαση παίρνεται μαζί με τον γιατρό, ανάλογα με τον πόνο, τον περιορισμό και το πόσο καιρό κρατά το πρόβλημα.

Εναλλακτικές θεραπείες: βελονισμός

Για τον βελονισμό στον πόνο του ώμου τα στοιχεία είναι λίγα. Μια ανασκόπηση Cochrane κατέληξε ότι δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία ούτε για να υποστηριχθεί ούτε για να απορριφθεί, με πιθανό βραχυπρόθεσμο όφελος στον πόνο και στη λειτουργία. Αν θέλετε να τον δοκιμάσετε, συζητήστε το με τον γιατρό σας και μην σταματήσετε τις ασκήσεις.

Τι μπορείτε να κάνετε στο σπίτι

  • Συνεχίστε να κινείτε τον ώμο ήπια, χωρίς να πιέζετε τις κινήσεις που πονούν πολύ.
  • Κάνετε τις ασκήσεις σας τακτικά.
  • Ζεστό επίθεμα ή θερμοφόρα τυλιγμένη σε πετσέτα, έως 20 λεπτά τη φορά.
  • Τη νύχτα, αποφύγετε να ξαπλώνετε πάνω στον ώμο που πονά. Ένα μαξιλάρι κάτω από το χέρι μπορεί να βοηθήσει.

Αν ο πόνος στον ώμο συνοδεύεται από πόνο στον αυχένα και μούδιασμα στο χέρι, μπορεί να υπάρχει και πρόβλημα στον αυχένα. Δείτε τον οδηγό για το αυχενικό σύνδρομο.

Ξαναγίνεται ο παγωμένος ώμος;

Η επανεμφάνιση στον ίδιο ώμο είναι ασυνήθιστη, αλλά μπορεί να συμβεί, ιδίως αν συνεχίζει να υπάρχει ένας παράγοντας κινδύνου, όπως ο διαβήτης. Για πόνο στον ώμο που δεν περνά, το επόμενο βήμα είναι η εκτίμηση από ορθοπαιδικό. Αν ο πόνος χειροτερεύει με τη χρήση και όχι με την ακινησία, δείτε και τον οδηγό για την τενοντίτιδα ώμου.

Πότε να δείτε γιατρό

  • Δείτε γιατρό αν ο πόνος και η δυσκαμψία στον ώμο δεν περνούν, αν ο πόνος είναι τόσο έντονος που δυσκολεύεστε να κινήσετε το χέρι, ή αν σας ξυπνά συχνά τη νύχτα. Αν έχετε διαβήτη και ο ώμος σας αρχίζει να «κλειδώνει», ενημερώστε τον γιατρό σας νωρίς.
  • Ζητήστε επείγουσα εξέταση αν ο πόνος ξεκίνησε μετά από πτώση ή χτύπημα, αν ο ώμος άλλαξε σχήμα ή πρήστηκε πολύ, αν δεν μπορείτε καθόλου να κινήσετε το χέρι, αν το χέρι είναι μουδιασμένο, κρύο ή ζεστό στην αφή, ή αν έχετε πυρετό. Αν ο πόνος στον ώμο συνοδεύεται από πόνο ή σφίξιμο στο στήθος, δύσπνοια ή εφίδρωση, καλέστε αμέσως το 166.

Συχνές ερωτήσεις

Πόσο κρατάει ο παγωμένος ώμος;

Συνήθως μήνες, μερικές φορές χρόνια. Τα τρία στάδια μαζί μπορεί να κρατήσουν έως και 3 χρόνια, αλλά οι περισσότεροι ξαναβρίσκουν πλήρη ή σχεδόν πλήρη κίνηση.

Ποια είναι η αιτία του παγωμένου ώμου;

Η ακριβής αιτία δεν είναι γνωστή. Είναι πιο συχνός από 40 έως 60 ετών, στις γυναίκες, στον διαβήτη, σε παθήσεις του θυρεοειδούς και μετά από ακινησία του ώμου λόγω τραυματισμού ή χειρουργείου.

Βοηθάει η φυσικοθεραπεία στον παγωμένο ώμο;

Ναι, είναι η βασική θεραπεία. Οι διατάσεις και οι ασκήσεις κινητικότητας βοηθούν να διατηρηθεί η κίνηση, και ένα πρόγραμμα κρατά συνήθως τουλάχιστον 6 εβδομάδες.

Χρειάζεται χειρουργείο ο παγωμένος ώμος;

Σπάνια. Επέμβαση συζητιέται όταν οι ασκήσεις και οι άλλες θεραπείες δεν βοηθούν. Σε μεγάλη μελέτη, η φυσικοθεραπεία με ένεση κορτιζόνης είχε παρόμοιο αποτέλεσμα σε έναν χρόνο με την κινητοποίηση υπό νάρκωση και την αρθροσκόπηση.

Έχει σχέση ο παγωμένος ώμος με την εμμηνόπαυση;

Είναι πιο συχνός στις γυναίκες από 40 έως 60 ετών, ηλικίες που συμπίπτουν με την εμμηνόπαυση. Το αν παίζουν ρόλο οι ορμόνες ερευνάται, αλλά δεν έχει αποδειχθεί.

Βοηθάει ο βελονισμός;

Τα στοιχεία είναι λίγα. Μια ανασκόπηση Cochrane δεν βρήκε αρκετά στοιχεία ούτε υπέρ ούτε κατά, με πιθανό βραχυπρόθεσμο όφελος. Δεν αντικαθιστά τις ασκήσεις.

Πηγές

  1. Frozen shoulder. NHS.
  2. Frozen Shoulder. OrthoInfo, American Academy of Orthopaedic Surgeons.
  3. Rangan A et al. Management of adults with primary frozen shoulder in secondary care (UK FROST): a multicentre, pragmatic, three-arm, superiority randomised clinical trial. Lancet (2020);396:977-989.
  4. Zreik NH, Malik RA, Charalambous CP. Adhesive capsulitis of the shoulder and diabetes: a meta-analysis of prevalence. Muscles Ligaments Tendons Journal (2016);6(1):26-34.
  5. Green S, Buchbinder R, Hetrick S. Acupuncture for shoulder pain. Cochrane Database of Systematic Reviews (2005).

Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξέταση από γιατρό. Σε επείγουσα περίπτωση καλέστε το 166 ή το 112.

ΓΡΑΦΕΙ Ιωάννης Πολυζώης Διευθυντής Ορθοπαιδικός Χειρουργός, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών και Διαβαλκανικό Κέντρο Θεσσαλονίκης, Αθήνα (Μαρούσι), Θεσσαλονίκη Ο Ιωάννης Πολυζώης είναι ορθοπαιδικός χειρουργός με εξειδίκευση στη χειρουργική του ώμου και του άνω άκρου. Σπούδασε Ιατρική στο Πανεπιστήμιο του Liverpool και ολοκλήρωσε την ειδικότητα και τη… Προφίλ γιατρού

Ένα email την εβδομάδα, μόνο ό,τι αξίζει

Νέοι οδηγοί υγείας και οι ειδήσεις που αξίζουν.