Βουητό στα αυτιά: τι σημαίνει και πότε να ανησυχήσετε

Το βουητό στα αυτιά, που οι γιατροί λένε εμβοές, είναι η αίσθηση ενός ήχου που δεν προέρχεται από το περιβάλλον: βούισμα, σφύριγμα, συριγμός ή κουδούνισμα. Είναι πολύ συχνό, σπάνια οφείλεται σε σοβαρή πάθηση και συχνά συνδέεται με κάποια απώλεια ακοής. Επείγον είναι όταν εμφανίζεται ξαφνικά μαζί με πέσιμο της ακοής, ίλιγγο ή αδυναμία στο πρόσωπο.

Περίπου ένας στους οκτώ ανθρώπους έχει κάποιου βαθμού βουητό, αλλά μόνο περίπου ένας στους διακόσιους επηρεάζεται σημαντικά στην καθημερινότητά του.

Τι σημαίνει το βουητό στα αυτιά

Ο ήχος μπορεί να ακούγεται στο ένα ή και στα δύο αυτιά, μέσα στο κεφάλι ή γύρω σας. Σε κάποιους είναι σταθερός, σε άλλους αλλάζει. Συνήθως τον ακούτε πιο έντονα όταν είναι ήσυχα, για παράδειγμα το βράδυ στο κρεβάτι.

Στις περισσότερες περιπτώσεις τον ακούει μόνο ο ίδιος ο άνθρωπος. Αυτό λέγεται υποκειμενικό βουητό. Σπανιότερα υπάρχει πραγματικός ήχος μέσα στο σώμα, από τη ροή του αίματος ή από σύσπαση μυών, που μπορεί να τον ακούσει και ο γιατρός. Αυτό λέγεται αντικειμενικό βουητό.

Μια χρήσιμη εξήγηση: σε ένα τελείως ηχομονωμένο δωμάτιο σχεδόν όλοι αρχίζουν να ακούν κάποιον ήχο. Ο εγκέφαλος «συντονίζεται» στη φυσιολογική ηλεκτρική δραστηριότητα των νεύρων της ακοής. Συνήθως την αγνοούμε, αλλά μερικές φορές ο εγκέφαλος την ερμηνεύει ως ήχο.

Βουητό στα αυτιά: αιτίες

Η ακριβής αιτία δεν είναι πάντα γνωστή. Οι πιο συχνοί παράγοντες είναι:

• Απώλεια ακοής: οι περισσότεροι άνθρωποι με βουητό έχουν κάποια μείωση της ακοής, συχνά χωρίς να το έχουν καταλάβει. Δεν είναι όμως απαραίτητη: πολλοί έχουν φυσιολογικό ακοόγραμμα.
• Έκθεση σε δυνατό θόρυβο: από δουλειά, συναυλίες ή ακουστικά σε μεγάλη ένταση.
• Προβλήματα στο μέσο αυτί: όπως υγρό πίσω από το τύμπανο μετά από ωτίτιδα ή κακή λειτουργία του ευσταχιανού σωλήνα, που δίνουν και αίσθημα βουλώματος.
• Ξαφνική απώλεια ακοής: εδώ το βουητό είναι συχνά το πρώτο σημάδι, και η κατάσταση είναι επείγουσα.
• Συναισθηματικό σοκ ή έντονο στρες: μπορεί να πυροδοτήσει το βουητό ή να το κάνει πιο ενοχλητικό.

Σε πολλούς ανθρώπους δεν βρίσκεται συγκεκριμένη αιτία. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάτι διέφυγε από τον γιατρό.

Βουητό στα αυτιά και άγχος

Το άγχος δεν είναι συνήθως η μόνη αιτία, αλλά επηρεάζει πολύ το πόσο ενοχλεί το βουητό. Όταν προσέχουμε τον ήχο, ενεργοποιούνται περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τα συναισθήματα. Ο ήχος μοιάζει πιο δυνατός, ανησυχούμε περισσότερο, και δημιουργείται φαύλος κύκλος.

Γι' αυτό η αντιμετώπιση του στρες και οι ψυχολογικές θεραπείες βοηθούν πολλούς ανθρώπους, ακόμη κι όταν ο ήχος δεν αλλάζει. Το βουητό μπορεί επίσης να χαλάσει τον ύπνο και τη διάθεση. Αν νιώθετε ότι σας καταβάλλει, πείτε το στον γιατρό σας.

Παλλόμενο βουητό και πίεση

Παλλόμενο λέγεται το βουητό που ακούγεται ρυθμικά, στον ρυθμό της καρδιάς σας. Είναι πιο σπάνιο και μπορεί να σχετίζεται με τη ροή του αίματος στα αγγεία κοντά στο αυτί.

Το παλλόμενο βουητό που επιμένει χρειάζεται εκτίμηση από ΩΡΛ. Οι βρετανικές οδηγίες του NICE συστήνουν απεικονιστικό έλεγχο σε όσους το έχουν, συνήθως με μαγνητική τομογραφία ή μαγνητική αγγειογραφία. Αν έχετε υπέρταση, αναφέρετέ το στον γιατρό, αλλά μη θεωρήσετε μόνοι σας ότι η πίεση είναι η αιτία.

Βουητό στα αυτιά και ζάλη

Βουητό μαζί με ζάλη ή ίλιγγο, δηλαδή αίσθηση ότι γυρίζει το δωμάτιο, χρειάζεται εξέταση. Αν ο ίλιγγος είναι έντονος, ξαφνικός και δεν υποχωρεί, οι οδηγίες του NICE συστήνουν άμεση παραπομπή, μέσα σε λίγες ώρες.

Πότε το βουητό είναι επείγον

Τα περισσότερα βουητά δεν είναι επείγοντα. Χρειάζεστε όμως άμεση βοήθεια, την ίδια μέρα, αν μαζί με το βουητό:

• χάσατε ξαφνικά την ακοή, μέσα σε έως 3 ημέρες, από το ένα ή και τα δύο αυτιά
• εμφανίστηκε αδυναμία ή στράβωμα στο πρόσωπο, ή άλλο ξαφνικό νευρολογικό σύμπτωμα
• έχετε έντονο ίλιγγο που δεν ελέγχεται
• έχετε συμπτώματα εγκεφαλικού, όπως δυσκολία στην ομιλία ή αδυναμία στο χέρι ή στο πόδι
• νιώθετε ότι το βουητό σας οδηγεί σε σκέψεις να βλάψετε τον εαυτό σας

Η ξαφνική απώλεια ακοής πρέπει να εξεταστεί μέσα σε 24 ώρες, γιατί η έγκαιρη αντιμετώπιση έχει σημασία.

Διάγνωση: ακοόγραμμα και άλλες εξετάσεις

Δεν υπάρχει ειδικό «τεστ για το βουητό». Ο ωτορινολαρυγγολόγος ρωτά για τον ήχο, τον ύπνο, τη συγκέντρωση και τη διάθεσή σας και εξετάζει τα αυτιά, και συχνά τη μύτη, τον λαιμό και τις κροταφογναθικές αρθρώσεις.

Η βασική εξέταση είναι το ακοόγραμμα, που μετρά την ακοή σας. Αν υπάρχει αίσθημα βουλώματος, γίνεται και τυμπανόγραμμα, που μετρά την πίεση στο μέσο αυτί. Μαγνητική τομογραφία ζητείται όταν το βουητό είναι μόνο στο ένα αυτί, όταν η ακοή διαφέρει πολύ ανάμεσα στα δύο αυτιά, όταν υπάρχουν νευρολογικά συμπτώματα ή όταν το βουητό είναι παλλόμενο. Για βουητό και στα δύο αυτιά χωρίς άλλα ευρήματα, απεικονιστικές εξετάσεις δεν χρειάζονται.

Βουητό στα αυτιά: θεραπεία και πώς φεύγει

Για τις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχει χάπι ή επέμβαση που να σταματά το βουητό. Υπάρχουν όμως τρόποι να ενοχλεί πολύ λιγότερο, και πολλοί άνθρωποι αναφέρουν ότι με τον χρόνο μειώνεται ή εξαφανίζεται.

Τι βοηθά

• Ενημέρωση και καθησύχαση: για όσους έχουν ήπιο βουητό, η εξήγηση ότι είναι συχνό και σπάνια σοβαρό είναι συχνά αρκετή.
• Ακουστικά βαρηκοΐας: αν έχετε απώλεια ακοής, η διόρθωσή της συχνά μειώνει και την ενόχληση από το βουητό. Αν η ακοή σας είναι φυσιολογική, τα ακουστικά δεν βοηθούν.
• Θεραπεία με ήχο: απαλός ήχος στο περιβάλλον, όπως ραδιόφωνο σε χαμηλή ένταση, ανεμιστήρας ή εφαρμογές με ήχους της φύσης, κάνει το βουητό λιγότερο αισθητό, ειδικά το βράδυ. Υπάρχουν και μικρές συσκευές που μοιάζουν με ακουστικά και παράγουν απαλό θόρυβο.
• Γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία: μια μορφή ψυχοθεραπείας που βοηθά να αλλάξει ο τρόπος που αντιδράτε στον ήχο. Το NICE προτείνει να ξεκινά κανείς από ψηφιακά προγράμματα και, αν δεν αρκούν, να συνεχίζει με ομαδική ή ατομική θεραπεία.
• Χαλάρωση και διαχείριση του στρες.

Τι δεν έχει αποδειχθεί

Οι αμερικανικές οδηγίες της Ακαδημίας Ωτορινολαρυγγολογίας δεν συστήνουν συμπληρώματα όπως το τζίνγκο μπιλόμπα, τη μελατονίνη ή τον ψευδάργυρο για το βουητό. Δεν συστήνουν επίσης αντικαταθλιπτικά, αντιεπιληπτικά ή αγχολυτικά ως συνηθισμένη θεραπεία, ούτε ενέσεις φαρμάκων στο αυτί. Το NICE συστήνει να μη δίνεται βηταϊστίνη για το βουητό.

Για τις δίαιτες αποκλεισμού τροφών δεν υπάρχουν σοβαρά στοιχεία ότι βοηθούν.

Ύπνος με βουητό

Το βουητό ενοχλεί συνήθως περισσότερο το βράδυ, όταν το δωμάτιο είναι ήσυχο. Ένας απαλός ήχος στην κρεβατοκάμαρα βοηθά πολλούς: ένα ρολόι που χτυπά, ένας ανεμιστήρας ή ένα μισάνοιχτο παράθυρο. Αν ο ήχος ενοχλεί τον σύντροφό σας, υπάρχουν μαξιλάρια με ενσωματωμένο ηχείο ή μαλακές κορδέλες με ακουστικά για τον ύπνο.

Αν το βουητό σας κρατά ξύπνιους τα περισσότερα βράδια, πείτε το στον γιατρό. Η αϋπνία αξιολογείται ξεχωριστά και μπορεί να αντιμετωπιστεί.

Βουητό στα παιδιά

Και τα παιδιά μπορεί να έχουν βουητό, αλλά δεν το περιγράφουν πάντα. Αν το παιδί σας λέει ότι ακούει θόρυβο στα αυτιά, δυσκολεύεται να κοιμηθεί ή φαίνεται ανήσυχο ή στενοχωρημένο, ζητήστε έλεγχο ακοής από ΩΡΛ. Οι οδηγίες του NICE ζητούν από τους γιατρούς να προσέχουν ιδιαίτερα πώς νιώθει το παιδί.

Πρόληψη

Ο δυνατός θόρυβος είναι ο παράγοντας που μπορείτε να ελέγξετε περισσότερο:

• φοράτε ωτοασπίδες σε θορυβώδη δουλειά, συναυλίες και κλαμπ
• κρατάτε τα ακουστικά κινητού σε λογική ένταση και κάνετε διαλείμματα
• κάντε έλεγχο ακοής αν δυσκολεύεστε να ακούτε ή αν το βουητό επιμένει