Κερί στα αυτιά: πώς καθαρίζεται με ασφάλεια

Το κερί στα αυτιά, που οι γιατροί λένε κυψελίδα, είναι μια φυσιολογική ουσία που παράγει ο ακουστικός πόρος για να προστατεύει και να καθαρίζει το αυτί. Συνήθως βγαίνει μόνο του και δεν χρειάζεται καθάρισμα. Όταν μαζευτεί και φράξει το αυτί, προκαλώντας βαρηκοΐα ή αίσθημα βουλώματος, μαλακώνει με σταγόνες και, αν χρειαστεί, αφαιρείται από επαγγελματία υγείας με πλύση ή αναρρόφηση.

Αυτό που δεν πρέπει να κάνετε είναι να το βγάζετε με μπατονέτες ή άλλα αντικείμενα. Σπρώχνουν το κερί πιο βαθιά και μπορεί να τραυματίσουν τον πόρο και το τύμπανο.

Γιατί έχουμε κερί στα αυτιά

Το κερί παράγεται μέσα στον ακουστικό πόρο και προστατεύει το δέρμα του.

Ο ακουστικός πόρος λειτουργεί σαν «κυλιόμενος διάδρομος»: το δέρμα κινείται σιγά σιγά από το τύμπανο προς τα έξω και παίρνει μαζί του το κερί και τα νεκρά κύτταρα, που πέφτουν μόνα τους. Γι' αυτό τα αυτιά καθαρίζουν συνήθως μόνα τους και χρειάζεται να καθαρίζετε μόνο το εξωτερικό μέρος του αυτιού.

Πότε το κερί γίνεται πρόβλημα

Κερί υπάρχει σε όλους. Πρόβλημα, ή βύσμα κυψελίδας, υπάρχει μόνο όταν το κερί προκαλεί συμπτώματα ή εμποδίζει τον γιατρό να εξετάσει το αυτί. Αν δεν έχετε συμπτώματα και ο γιατρός βλέπει καλά το τύμπανο, το κερί δεν χρειάζεται αφαίρεση.

Τα συμπτώματα του βύσματος κυψελίδας είναι:

• μειωμένη ακοή στο αυτί
• αίσθημα βουλώματος ή πόνος στο αυτί
• βουητό ή άλλοι θόρυβοι στο αυτί
• ίλιγγος, δηλαδή ζάλη με ναυτία

Τα ίδια συμπτώματα μπορεί να έχουν και άλλες αιτίες, όπως η ωτίτιδα, το υγρό πίσω από το τύμπανο ή η ωτοσκλήρυνση. Αν η ακοή δεν επανέλθει μετά την αφαίρεση του κεριού, ο γιατρός θα ψάξει για άλλη αιτία.

Γιατί κάποιοι μαζεύουν περισσότερο κερί

Το κερί μαζεύεται πιο εύκολα όταν:

• ο ακουστικός πόρος είναι στενός ή έχει τραυματιστεί
• υπάρχουν πολλές τρίχες στον πόρο
• υπάρχει δερματοπάθεια στο τριχωτό ή γύρω από το αυτί, όπως έκζεμα ή ψωρίαση
• έχει γίνει επέμβαση στο αυτί
• φοράτε ακουστικά βαρηκοΐας ή ωτοασπίδες, που εμποδίζουν το κερί να βγει
• χρησιμοποιείτε μπατονέτες, που το σπρώχνουν προς τα μέσα

Γιατί όχι μπατονέτες

Οι βρετανικές κατευθυντήριες οδηγίες του NICE και οι αμερικανικές οδηγίες για το κερί είναι σαφείς: μην καθαρίζετε τα αυτιά βάζοντας μέσα μπατονέτες ή άλλα μικρά αντικείμενα. Το κερί σπρώχνεται βαθύτερα, ενώ ο πόρος και το τύμπανο μπορεί να τραυματιστούν. Από τις μικρές αμυχές στο δέρμα του πόρου μπορεί να μπουν μικρόβια και να προκληθεί λοίμωξη.

Η μπατονέτα είναι χρήσιμη μόνο για το εξωτερικό μέρος του αυτιού, το πτερύγιο, όχι για μέσα στον πόρο. Αν τα αυτιά σας φαγουρίζουν, μην τα ξύνετε: η φαγούρα έχει συχνά άλλες αιτίες και αν επιμένει θέλει εξέταση.

Πώς καθαρίζεται το κερί με ασφάλεια στο σπίτι

Αν το κερί έχει φράξει το αυτί, το πρώτο βήμα είναι να μαλακώσει:

• Σταγόνες ελαιόλαδου ή αμυγδαλέλαιου: ξαπλώνετε στο πλάι με το βουλωμένο αυτί προς τα πάνω, βάζετε μερικές σταγόνες και μένετε έτσι λίγα λεπτά. Επαναλαμβάνετε για λίγες ημέρες, όπως σας πει ο φαρμακοποιός. Μέσα σε περίπου 2 εβδομάδες κομμάτια κεριού συνήθως βγαίνουν μόνα τους. Μη χρησιμοποιείτε αμυγδαλέλαιο αν έχετε αλλεργία στα αμύγδαλα.
• Σταγόνες που διαλύουν το κερί από το φαρμακείο, για παράδειγμα με διττανθρακικό νάτριο, για πιο σκληρό κερί. Χρησιμοποιούνται για περιορισμένο διάστημα, σύμφωνα με τον φαρμακοποιό.

Μια ανασκόπηση Cochrane έδειξε ότι οι σταγόνες για λίγες ημέρες μάλλον βοηθούν να καθαρίσει το κερί σε σχέση με το να μη γίνει τίποτα. Δεν βρήκε όμως ότι κάποιο είδος σταγόνας είναι καλύτερο από τα άλλα.

Μη βάζετε σταγόνες αν έχετε ή είχατε τρύπα στο τύμπανο, σωληνάκια στα αυτιά ή επέμβαση στο αυτί, χωρίς να ρωτήσετε τον γιατρό.

Κεριά για τα αυτιά: όχι

Τα «κεριά» ή «χωνιά» που ανάβουν στο αυτί δεν αφαιρούν το κερί. Οι αμερικανικές οδηγίες συστήνουν ρητά να μη χρησιμοποιούνται, και δεν υπάρχουν στοιχεία ότι δουλεύουν, ούτε αυτά ούτε οι συσκευές αναρρόφησης για το σπίτι.

Πώς αφαιρεί το κερί ο γιατρός

Αν τα συμπτώματα δεν περάσουν μετά από περίπου 5 ημέρες σταγόνων, ή αν το αυτί είναι εντελώς βουλωμένο, χρειάζεται αφαίρεση από επαγγελματία υγείας, συνήθως ωτορινολαρυγγολόγο. Οι μέθοδοι είναι:

Οι οδηγίες του NICE συστήνουν να μη γίνεται πλύση με τη χειροκίνητη σύριγγα, την παλιά μεγάλη μεταλλική σύριγγα. Αν η πλύση δεν πετύχει μετά από δεύτερη προσπάθεια, η αφαίρεση γίνεται σε εξειδικευμένο ιατρείο ή από ΩΡΛ.

Πείτε στον γιατρό αν παίρνετε αντιπηκτικά, αν έχετε διαβήτη ή εξασθενημένο ανοσοποιητικό, αν έχετε κάνει ακτινοθεραπεία στο κεφάλι ή στον λαιμό ή αν είχατε τρύπα στο τύμπανο ή επέμβαση στο αυτί. Αυτά επηρεάζουν το ποια μέθοδος είναι ασφαλής για εσάς.

Κερί στα αυτιά των παιδιών

Στα παιδιά το κερί βγαίνει επίσης μόνο του και δεν χρειάζεται καθάρισμα μέσα στον πόρο. Καθαρίζετε μόνο το εξωτερικό μέρος του αυτιού με ένα πανάκι. Τα μικρά παιδιά δεν μπορούν πάντα να πουν ότι δεν ακούν καλά, γι' αυτό αν ένα παιδί δεν αντιδρά στους ήχους όπως πριν ή έχει πόνο στο αυτί, δείτε τον παιδίατρο. Σταγόνες στα παιδιά μόνο με οδηγία του παιδιάτρου.

Κερί και ακουστικά βαρηκοΐας

Τα ακουστικά βαρηκοΐας εμποδίζουν το κερί να βγει και το κερί μπορεί να χαλάσει τη λειτουργία του ακουστικού. Οι αμερικανικές οδηγίες συστήνουν έλεγχο των αυτιών για κερί σε κάθε επίσκεψη όσων φορούν ακουστικά. Αν χρειάζεστε σταγόνες, ρωτήστε τον φαρμακοποιό: τα λάδια μπορεί να φράξουν το ακουστικό, οπότε συχνά προτιμώνται άλλες σταγόνες.

Πρόληψη

• Μη βάζετε μπατονέτες ή άλλα αντικείμενα μέσα στον πόρο. Καθαρίζετε μόνο το εξωτερικό αυτί.
• Αν μαζεύετε συχνά κερί, η ENT UK προτείνει λίγες σταγόνες ελαιόλαδου σε θερμοκρασία σώματος περίπου μία φορά την εβδομάδα, ώστε το κερί να μένει μαλακό και να βγαίνει μόνο του.
• Αν φοράτε ακουστικά βαρηκοΐας, ζητήστε έλεγχο των αυτιών για κερί στις επισκέψεις σας.
• Κρατήστε τα αυτιά στεγνά στο ντους, ιδίως αν το δέρμα του πόρου ερεθίζεται εύκολα.