Τριγλυκερίδια: φυσιολογικές τιμές και πώς μειώνονται

Τα τριγλυκερίδια είναι το πιο συχνό είδος λίπους στον οργανισμό και μετριούνται με μια απλή εξέταση αίματος. Σε ενήλικες, τιμή κάτω από 150 mg/dL θεωρείται φυσιολογική, ενώ οι υψηλότερες τιμές αυξάνουν τον κίνδυνο για καρδιαγγειακά νοσήματα. Στους περισσότερους ανθρώπους πέφτουν με αλλαγές στη διατροφή, την κίνηση, το βάρος και το αλκοόλ.

Η μέτρηση γίνεται σχεδόν πάντα μαζί με τη χοληστερίνη, στο λεγόμενο λιπιδαιμικό προφίλ, δηλαδή την ομάδα εξετάσεων για τα λίπη του αίματος.

Τι είναι τα τριγλυκερίδια στο αίμα

Τα τριγλυκερίδια προέρχονται από τα λίπη της τροφής, όπως το βούτυρο και τα λάδια, αλλά και από τις θερμίδες που τρώτε και ο οργανισμός δεν χρειάζεται αμέσως. Αυτές τις θερμίδες τις μετατρέπει σε τριγλυκερίδια και τις αποθηκεύει στα λιποκύτταρα. Όταν χρειάζεται ενέργεια, τα απελευθερώνει.

Στο αίμα τα τριγλυκερίδια δεν κυκλοφορούν ελεύθερα. Τα μεταφέρουν σωματίδια που λέγονται λιποπρωτεΐνες, κυρίως η VLDL. Γι' αυτό η τιμή τους διαβάζεται πάντα μαζί με τη χοληστερίνη: ο γιατρός κοιτάζει την εικόνα συνολικά και όχι έναν αριθμό μόνο του.

Τριγλυκερίδια: φυσιολογικές τιμές σε ενήλικες

Για τους ενήλικες, οι κατηγορίες που χρησιμοποιούνται συνήθως, σύμφωνα με την αμερικανική Εθνική Βιβλιοθήκη Ιατρικής (MedlinePlus), είναι:

• Φυσιολογικά: κάτω από 150 mg/dL
• Οριακά αυξημένα: 150 έως 199 mg/dL
• Υψηλά: 200 έως 499 mg/dL
• Πολύ υψηλά: 500 mg/dL και πάνω

Τα ελληνικά εργαστήρια δίνουν συνήθως το αποτέλεσμα σε mg/dL. Αν το δείτε σε mmol/L, τα 150 mg/dL αντιστοιχούν σε περίπου 1,7 mmol/L.

Τα όρια διαφέρουν λίγο από εργαστήριο σε εργαστήριο. Ισχύει το εύρος αναφοράς που γράφει το δικό σας φύλλο αποτελεσμάτων, και την ερμηνεία την κάνει ο γιατρός σας, με βάση και τις υπόλοιπες εξετάσεις και το ιστορικό σας.

Τι σημαίνει μια τιμή 300 mg/dL

Μια τιμή γύρω στα 300 mg/dL ανήκει στην κατηγορία «υψηλά». Δεν είναι επείγουσα κατάσταση, αλλά είναι λόγος να συζητήσετε με τον γιατρό σας τις πιθανές αιτίες και τις αλλαγές που χρειάζονται. Συχνά ο γιατρός ζητά επανάληψη της εξέτασης, γιατί τα τριγλυκερίδια αλλάζουν αρκετά από μέρα σε μέρα, ανάλογα με το φαγητό και το αλκοόλ.

Τι είναι ο λόγος τριγλυκερίδια δια HDL

Ορισμένα εργαστήρια ή γιατροί υπολογίζουν τον λόγο των τριγλυκεριδίων προς την HDL, την «καλή» χοληστερίνη. Δεν είναι ξεχωριστή εξέταση, αλλά διαίρεση δύο τιμών που ήδη έχετε. Οι κατευθυντήριες οδηγίες που αναφέρουμε σε αυτό τον οδηγό δεν τον χρησιμοποιούν ως κριτήριο, γι' αυτό είναι προτιμότερο να ρωτήσετε τον γιατρό σας τι σημαίνει για εσάς.

Χρειάζεται νηστεία για την εξέταση;

Όχι πάντα. Παραδοσιακά η εξέταση γινόταν μετά από νηστεία 9 έως 12 ωρών, και κάποιοι γιατροί τη ζητούν ακόμα. Η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Αθηροσκλήρωσης και η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Κλινικής Χημείας συστήνουν πλέον να γίνεται το λιπιδαιμικό προφίλ συνήθως χωρίς νηστεία.

Ο λόγος είναι ότι μετά από ένα συνηθισμένο γεύμα τα τριγλυκερίδια ανεβαίνουν κατά μέσο όρο μόνο περίπου 26 mg/dL, κάτι που δεν αλλάζει την εκτίμηση του κινδύνου. Όταν το δείγμα έχει παρθεί χωρίς νηστεία, το εργαστήριο σημειώνει ως αυξημένη μια τιμή από 175 mg/dL και πάνω, ενώ με νηστεία το όριο είναι τα 150 mg/dL.

Αν τα τριγλυκερίδια χωρίς νηστεία βγουν πάνω από 440 mg/dL, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει νέα μέτρηση με νηστεία. Ακολουθήστε πάντα την οδηγία του γιατρού ή του εργαστηρίου. Περισσότερα για τη νηστεία, το νερό και τα φάρμακα πριν από την αιμοληψία θα βρείτε στον οδηγό μας για το πώς να προετοιμαστείτε για τις εξετάσεις αίματος.

Γιατί ανεβαίνουν τα τριγλυκερίδια

Τα υψηλά τριγλυκερίδια είναι πολύ συχνά και συνήθως οφείλονται σε συνδυασμό παραγόντων:

• περισσότερες θερμίδες από όσες καίτε, ιδίως από ζάχαρη και απλούς υδατάνθρακες, όπως το λευκό αλεύρι
• πολλά λιπαρά τρόφιμα
• λίγη σωματική άσκηση
• αυξημένο βάρος ή παχυσαρκία
• αλκοόλ σε μεγάλη ποσότητα
• κάπνισμα
• διαβήτης που δεν είναι καλά ρυθμισμένος
• παθήσεις του θυρεοειδούς, των νεφρών ή του ήπατος
• κληρονομικές διαταραχές του μεταβολισμού των λιπιδίων
• ορισμένα φάρμακα, όπως κάποια διουρητικά και φάρμακα για τον καρκίνο του μαστού ή τον HIV

Αν σας βρουν υψηλά τριγλυκερίδια και παίρνετε φάρμακα, μην τα σταματήσετε μόνοι σας. Συζητήστε το με τον γιατρό που σας τα έχει γράψει.

Τι συμπτώματα προκαλούν τα υψηλά τριγλυκερίδια

Συνήθως κανένα. Γι' αυτό τα υψηλά τριγλυκερίδια βρίσκονται κυρίως σε εξετάσεις ρουτίνας. Με τον χρόνο, η αύξησή τους μαζί με τη χοληστερίνη επιβαρύνει τις αρτηρίες και ανεβάζει τον κίνδυνο για στεφανιαία νόσο, έμφραγμα και εγκεφαλικό. Τιμή 150 mg/dL ή υψηλότερη είναι επίσης ένας από τους παράγοντες του μεταβολικού συνδρόμου.

Οι πολύ υψηλές τιμές, πάνω από 500 mg/dL, αυξάνουν τον κίνδυνο για οξεία παγκρεατίτιδα, δηλαδή ξαφνική φλεγμονή του παγκρέατος με έντονο πόνο στην κοιλιά. Σε πολύ υψηλά επίπεδα μπορεί να εμφανιστούν και αλλαγές στο δέρμα ή στα αγγεία του ματιού, που τις βλέπει ο γιατρός στην εξέταση.

Πώς πέφτουν τα τριγλυκερίδια

Τα τριγλυκερίδια μειώνονται κυρίως με αλλαγές στον τρόπο ζωής, και αυτό είναι το πρώτο βήμα για τους περισσότερους ανθρώπους. Ο γιατρός θα ελέγξει επίσης αν υπάρχει κάποια αιτία που χρειάζεται θεραπεία, όπως αρρύθμιστος διαβήτης ή πρόβλημα στον θυρεοειδή.

Διατροφή

• Λιγότερη ζάχαρη, γλυκά, αναψυκτικά και χυμοί με πρόσθετη ζάχαρη.
• Λιγότερα προϊόντα από λευκό αλεύρι, με προτίμηση στα δημητριακά ολικής άλεσης.
• Αντικατάσταση των κορεσμένων λιπαρών, όπως το βούτυρο και τα λιπαρά κρέατα, με πιο υγιεινά λιπαρά, όπως το ελαιόλαδο και το ψάρι.
• Μερίδες που ταιριάζουν στις ανάγκες σας, γιατί οι επιπλέον θερμίδες γίνονται τριγλυκερίδια.

Κίνηση, βάρος, αλκοόλ και κάπνισμα

Η τακτική σωματική δραστηριότητα και η απώλεια βάρους, αν είναι αυξημένο, βοηθούν να πέσουν τα τριγλυκερίδια. Ρωτήστε τον γιατρό σας τι είδος και ένταση άσκησης σας ταιριάζει, ιδίως αν έχετε καρδιολογικό πρόβλημα.

Περιορίστε το αλκοόλ. Αν τα τριγλυκερίδια είναι πολύ υψηλά, ο γιατρός μπορεί να σας συστήσει να το σταματήσετε εντελώς. Η διακοπή του καπνίσματος, ο επαρκής ύπνος και η διαχείριση του στρες συμπληρώνουν τις αλλαγές.

Φάρμακα

Όταν οι αλλαγές στον τρόπο ζωής δεν αρκούν ή ο συνολικός καρδιαγγειακός κίνδυνος είναι υψηλός, ο γιατρός μπορεί να προτείνει φάρμακα. Υπάρχουν διάφορες κατηγορίες, όπως οι στατίνες, οι φιμπράτες και τα συμπυκνωμένα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα που δίνονται με συνταγή. Το αν χρειάζεστε φάρμακο, ποιο και για πόσο το αποφασίζει ο γιατρός.

Τα συμπληρώματα ωμέγα-3 του εμπορίου δεν είναι το ίδιο με τα φάρμακα που δίνονται με συνταγή και δεν έχουν εγκριθεί για τη θεραπεία των υψηλών τριγλυκεριδίων. Μην τα χρησιμοποιείτε ως υποκατάστατο της θεραπείας που σας έχει προτείνει ο γιατρός.

Κάθε πότε μετριούνται τα τριγλυκερίδια

Για υγιείς ενήλικες, το αμερικανικό Εθνικό Ινστιτούτο Καρδιάς, Πνευμόνων και Αίματος (NHLBI) συστήνει λιπιδαιμικό προφίλ κάθε 5 χρόνια. Πιο συχνά το χρειάζονται οι μεγαλύτεροι σε ηλικία, όσοι έχουν διαβήτη και όσοι έχουν οικογενειακό ιστορικό υψηλής χοληστερίνης ή καρδιοπάθειας.

Αν ήδη κάνετε αλλαγές ή παίρνετε θεραπεία, ο γιατρός θα σας πει πότε να επαναλάβετε την εξέταση. Το λιπιδαιμικό προφίλ είναι μέρος των βασικών εξετάσεων ρουτίνας, που περιγράφουμε αναλυτικά στον οδηγό μας για το check up ανάλογα με την ηλικία.

Τριγλυκερίδια σε παιδιά και στην εγκυμοσύνη

Στα παιδιά και στους εφήβους τα όρια είναι διαφορετικά από τους ενήλικες. Τα αποτελέσματα ενός παιδιού τα εξηγεί ο παιδίατρος, που κρίνει και αν χρειάζεται περαιτέρω έλεγχος. Αν σε μια οικογένεια υπάρχουν πολύ υψηλά τριγλυκερίδια ή παγκρεατίτιδα σε στενό συγγενή, ο γιατρός μπορεί να προτείνει έλεγχο και σε άλλα μέλη, ακόμη και γενετικό έλεγχο.

Στην εγκυμοσύνη τα λιπίδια του αίματος αλλάζουν, γι' αυτό μια μέτρηση σε αυτή την περίοδο ερμηνεύεται μόνο από τον γιατρό που παρακολουθεί την κύηση. Μην ξεκινάτε δίαιτες με μεγάλο περιορισμό ή συμπληρώματα χωρίς να τον ρωτήσετε.

Για όλες τις εξετάσεις αίματος και απεικόνισης που ζητούνται συχνά, δείτε τη σελίδα των διαγνωστικών εξετάσεων.