Γαστροσκόπηση: πότε χρειάζεται και πώς γίνεται

Η γαστροσκόπηση είναι η εξέταση του οισοφάγου, του στομάχου και του πρώτου τμήματος του λεπτού εντέρου, του δωδεκαδακτύλου, με έναν λεπτό εύκαμπτο σωλήνα με κάμερα που μπαίνει από το στόμα. Διαρκεί συνήθως 5 έως 20 λεπτά, γίνεται με τοπικό αναισθητικό σπρέι στον λαιμό ή με μέθη και δεν πρέπει να πονάει.

Ο γιατρός τη ζητά κυρίως όταν υπάρχουν συμπτώματα από το πάνω μέρος του πεπτικού που δεν εξηγούνται ή δεν υποχωρούν με θεραπεία. Στη διάρκειά της μπορεί να πάρει βιοψία ή να κάνει μικρές θεραπευτικές πράξεις.

Τι είναι η γαστροσκόπηση

Το πλήρες ιατρικό όνομα είναι οισοφαγογαστροδωδεκαδακτυλοσκόπηση, και πολλοί τη λένε απλώς ενδοσκόπηση στομάχου. Την κάνει γαστρεντερολόγος, σε νοσοκομείο ή σε ενδοσκοπικό τμήμα διαγνωστικού κέντρου.

Το όργανο λέγεται ενδοσκόπιο. Έχει φως και κάμερα στην άκρη και ένα κανάλι από το οποίο περνούν μικρά εργαλεία. Έτσι ο γιατρός, εκτός από το να δει, μπορεί να πάρει βιοψία (μικρό κομμάτι ιστού για εξέταση στο μικροσκόπιο), να σταματήσει μια αιμορραγία, να αφαιρέσει μικρούς όγκους ή να διευρύνει ένα στενωμένο σημείο του οισοφάγου.

Το παχύ έντερο εξετάζεται με άλλη εξέταση, που περιγράφουμε στον οδηγό για την κολονοσκόπηση και την προετοιμασία της.

Πότε χρειάζεται γαστροσκόπηση

Η γαστροσκόπηση χρειάζεται όταν τα συμπτώματα από τον οισοφάγο ή το στομάχι είναι καινούρια και ανεξήγητα, επίμονα ή συνοδεύονται από σημάδια που ανησυχούν τον γιατρό. Οι πιο συχνοί λόγοι είναι:

• δυσκολία ή πόνος στην κατάποση, αίσθηση ότι η τροφή κολλάει πίσω από το στέρνο
• κάψιμο στο στήθος (καούρα) ή παλινδρόμηση που δεν υποχωρεί με θεραπεία
• πόνος ή δυσφορία στο πάνω μέρος της κοιλιάς
• αίσθημα πληρότητας νωρίτερα από το συνηθισμένο
• ναυτία ή εμετοί που δεν περνούν
• εμετός με αίμα ή μαύρα κόπρανα σαν πίσσα
• απώλεια βάρους χωρίς εξήγηση
• αναιμία χωρίς εξήγηση, που φαίνεται στη γενική αίματος και τους δείκτες της

Ο γιατρός μπορεί επίσης να τη ζητήσει για παρακολούθηση μιας γνωστής πάθησης, για παράδειγμα σε κίρρωση του ήπατος, για να ελέγξει αν υπάρχουν διογκωμένες φλέβες στον οισοφάγο.

Χρειάζεται γαστροσκόπηση για κάθε δυσπεψία;

Όχι. Η δυσπεψία, δηλαδή ο επαναλαμβανόμενος πόνος στο πάνω μέρος της κοιλιάς, η καούρα ή οι ξινίλες, αντιμετωπίζεται συνήθως πρώτα χωρίς ενδοσκόπηση. Οι βρετανικές οδηγίες του NICE προτείνουν αλλαγές στον τρόπο ζωής, θεραπεία για τη μείωση των οξέων για 4 εβδομάδες και έλεγχο για ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού, ένα μικρόβιο του στομάχου που θεραπεύεται.

Γαστροσκόπηση χρειάζεται νωρίτερα όταν υπάρχουν σημάδια συναγερμού. Κατά τις οδηγίες του NICE για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου, παραπομπή χωρίς καθυστέρηση χρειάζεται όταν υπάρχει δυσκολία στην κατάποση, ή σε άτομα 55 ετών και άνω με απώλεια βάρους μαζί με πόνο στο πάνω μέρος της κοιλιάς, παλινδρόμηση ή δυσπεψία. Αυτά τα συμπτώματα έχουν συνήθως πιο απλές αιτίες, αλλά θέλουν έλεγχο.

Τι δείχνει η γαστροσκόπηση

Σε φυσιολογική γαστροσκόπηση ο βλεννογόνος, δηλαδή η εσωτερική επιφάνεια του οισοφάγου, του στομάχου και του δωδεκαδακτύλου, είναι λείος, με φυσιολογικό χρώμα, χωρίς αιμορραγία, έλκη ή φλεγμονή.

Τα πιο συχνά ευρήματα είναι:

• οισοφαγίτιδα: φλεγμονή του οισοφάγου, συχνά από παλινδρόμηση
• γαστρίτιδα: φλεγμονή του στομάχου
• έλκος στο στομάχι ή στο δωδεκαδάκτυλο
• διαφραγματοκήλη: μέρος του στομάχου ανεβαίνει προς τον θώρακα
• στένωση του οισοφάγου
• κοιλιοκάκη: βλάβη στο λεπτό έντερο από αντίδραση στη γλουτένη, που επιβεβαιώνεται με βιοψία
• κιρσοί οισοφάγου: διογκωμένες φλέβες σε άτομα με κίρρωση
• σπανιότερα, όγκοι του οισοφάγου ή του στομάχου

Το τι σημαίνει κάθε εύρημα για εσάς και τι θεραπεία χρειάζεται το εξηγεί ο γιατρός που έκανε την εξέταση.

Προετοιμασία για γαστροσκόπηση

Η προετοιμασία για γαστροσκόπηση είναι απλή: το στομάχι πρέπει να είναι άδειο. Συνήθως δεν τρώτε τίποτα για τουλάχιστον 6 ώρες πριν, και πολλά κέντρα ζητούν νηστεία από τα μεσάνυχτα για πρωινή εξέταση. Μικρές γουλιές νερό επιτρέπονται συχνά για λίγες ακόμη ώρες. Ακολουθήστε τις γραπτές οδηγίες του κέντρου.

Πείτε στον γιατρό από πριν:

• όλα τα φάρμακα που παίρνετε, ιδίως αντιπηκτικά, ασπιρίνη και φάρμακα για τον διαβήτη, και μην τα σταματήσετε μόνοι σας
• αν έχετε αλλεργίες ή είχατε αντίδραση σε φάρμακο μέθης
• αν είστε ή μπορεί να είστε έγκυος
• αν έχετε προβλήματα στην καρδιά ή στους πνεύμονες

Αν θα γίνει έλεγχος για ελικοβακτηρίδιο, ρωτήστε αν πρέπει να διακόψετε από πριν τα φάρμακα που μειώνουν τα οξέα, γιατί μπορεί να επηρεάσουν το αποτέλεσμα. Για το τεστ αναπνοής ή κοπράνων, οι οδηγίες του NICE προβλέπουν διακοπή 2 εβδομάδες πριν.

Αν πρόκειται να πάρετε μέθη, κανονίστε συνοδό για την επιστροφή.

Πώς γίνεται η γαστροσκόπηση

Στο κέντρο μιλάτε πρώτα με νοσηλευτή ή τον γιατρό, που σας εξηγεί τη διαδικασία και τους κινδύνους και υπογράφετε έντυπο συναίνεσης. Αν φοράτε τεχνητή οδοντοστοιχία, τη βγάζετε.

Έχετε δύο επιλογές, ανάλογα με το κέντρο και την περίπτωσή σας:

• Τοπικό αναισθητικό σπρέι: μουδιάζει το πίσω μέρος του στόματος και τον λαιμό. Μένετε ξύπνιοι και φεύγετε πιο γρήγορα.
• Μέθη: φάρμακο από φλεβοκαθετήρα στο χέρι, που σας χαλαρώνει. Οι περισσότεροι δεν νιώθουν δυσφορία και δεν θυμούνται την εξέταση.

Ξαπλώνετε στο αριστερό πλευρό και ένα πλαστικό προστατευτικό μπαίνει ανάμεσα στα δόντια. Το ενδοσκόπιο περνά από το στόμα, σπανιότερα από τη μύτη, και κατεβαίνει στον οισοφάγο και στο στομάχι. Ο γιατρός φουσκώνει λίγο το στομάχι με αέρα για να βλέπει καλύτερα. Σε όλη τη διάρκεια παρακολουθούνται ο σφυγμός, η πίεση και το οξυγόνο σας.

Η ίδια η εξέταση κρατά συνήθως 5 έως 20 λεπτά, λίγο περισσότερο αν γίνει θεραπευτική πράξη. Μαζί με την υποδοχή και την ανάνηψη, υπολογίστε μερικές ώρες στο κέντρο.

Πονάει η γαστροσκόπηση;

Η γαστροσκόπηση δεν πρέπει να πονάει. Όταν το όργανο περνά από τον λαιμό μπορεί να νιώσετε τάση για εμετό, που συνήθως περνά όταν φτάσει στο στομάχι. Η μέθη βοηθά σε αυτό. Ο αέρας προκαλεί φούσκωμα και ρεψίματα, ενώ η βιοψία δεν γίνεται αισθητή. Μπορείτε να ζητήσετε να σταματήσει η εξέταση οποιαδήποτε στιγμή.

Μετά τη γαστροσκόπηση

Αν πήρατε μόνο σπρέι, περιμένετε περίπου μία ώρα πριν φάτε ή πιείτε, μέχρι να φύγει το μούδιασμα και να καταπίνετε κανονικά. Πονόλαιμος και ήπιο φούσκωμα για λίγες ώρες είναι φυσιολογικά.

Αν πήρατε μέθη, χρειάζεστε συνοδό. Για 24 ώρες δεν οδηγείτε, δεν χειρίζεστε μηχανήματα, δεν πίνετε αλκοόλ και δεν υπογράφετε σημαντικά έγγραφα.

Πότε βγαίνουν τα αποτελέσματα

Ο γιατρός συνήθως σας λέει τι είδε πριν φύγετε. Αν πήρε βιοψία, η απάντηση από το εργαστήριο έρχεται αργότερα, σε λίγες ημέρες έως μερικές εβδομάδες, και τη συζητάτε μαζί του.

Είναι ασφαλής η γαστροσκόπηση;

Η γαστροσκόπηση είναι συνηθισμένη και ασφαλής εξέταση, με σπάνιες επιπλοκές:

• αντίδραση στο φάρμακο της μέθης, με πτώση της πίεσης, αργό σφυγμό ή δυσκολία στην αναπνοή
• αιμορραγία από το σημείο της βιοψίας
• διάτρηση, δηλαδή μικρή τρύπα στον οισοφάγο, στο στομάχι ή στο δωδεκαδάκτυλο
• λοίμωξη

Γαστροσκόπηση και κολονοσκόπηση μαζί

Όταν χρειάζονται και οι δύο εξετάσεις, για παράδειγμα για να βρεθεί η αιτία μιας αναιμίας από έλλειψη σιδήρου με χαμηλή φερριτίνη, συχνά γίνονται την ίδια ημέρα, με την ίδια μέθη. Σε αυτή την περίπτωση ακολουθείτε την προετοιμασία της κολονοσκόπησης, που είναι πιο απαιτητική.

Πόσο κοστίζει η γαστροσκόπηση και τι καλύπτει ο ΕΟΠΥΥ

Η τιμή διαφέρει από κέντρο σε κέντρο. Επηρεάζεται από το αν γίνεται με σπρέι, με μέθη ή με αναισθησιολόγο και από το αν χρειαστεί βιοψία ή άλλη πράξη. Ζητήστε από πριν αναλυτικό κόστος.

Με παραπεμπτικό από γιατρό η εξέταση μπορεί να γίνει σε δημόσιο νοσοκομείο ή σε πάροχο συμβεβλημένο με τον ΕΟΠΥΥ. Πριν κλείσετε ραντεβού, ρωτήστε αν το κέντρο είναι συμβεβλημένο, αν υπάρχει ποσό συμμετοχής και τι επιπλέον χρεώνεται, για παράδειγμα η μέθη ή η ιστολογική εξέταση.

Εγκυμοσύνη, παιδιά και ηλικιωμένοι

• Εγκυμοσύνη: ενημερώστε το κέντρο από πριν. Ο γιατρός θα κρίνει αν η εξέταση μπορεί να περιμένει και, αν όχι, θα προσαρμόσει τη μέθη.
• Παιδιά: η εξέταση γίνεται από παιδογαστρεντερολόγο, συνήθως με μέθη ή γενική αναισθησία.
• Ηλικιωμένοι και άτομα με καρδιακή ή αναπνευστική νόσο: η μέθη προσαρμόζεται και η παρακολούθηση είναι πιο στενή. Πείτε στον γιατρό όλα τα προβλήματα υγείας σας.

Περισσότερους οδηγούς για εξετάσεις θα βρείτε στην ενότητα εξετάσεις και ενδοσκοπήσεις.