
ΑΓΓΕΙΟΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ · ΙΑΤΡΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ
Θεραπεία κιρσών: laser, ραδιοσυχνότητες, κόλλα ή χειρουργείο;
ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ
- Για τους περισσότερους ασθενείς, πρώτη επιλογή είναι η θερμική κατάλυση με laser ή ραδιοσυχνότητες, με τοπική αναισθησία.
- Η ιατρική κόλλα είναι εναλλακτική χωρίς θερμότητα, με παρόμοια αποτελέσματα αλλά πιθανές αντιδράσεις στο υλικό.
- Ο αφρός είναι απλούστερος αλλά λιγότερο μόνιμος στις μεγάλες, φαρδιές φλέβες.
- Το κλασικό χειρουργείο έχει περισσότερα αιματώματα και λοιμώξεις και κρατιέται για όταν οι άλλες μέθοδοι δεν ταιριάζουν.
- Η επιλογή στηρίζεται στο τρίπλεξ και αποφασίζεται μαζί με τον αγγειοχειρουργό.
Περιεχόμενα (8)
Η θεραπεία κιρσών σήμερα γίνεται κυρίως με ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους που κλείνουν τη φλέβα από μέσα: θερμική κατάλυση με laser ή ραδιοσυχνότητες, ιατρική κόλλα και σκληροθεραπεία με αφρό. Η κλασική χειρουργική αφαίρεση της φλέβας χρησιμοποιείται λιγότερο. Οι ευρωπαϊκές οδηγίες προτείνουν ως πρώτη επιλογή, για τους περισσότερους ασθενείς, τη θερμική κατάλυση με laser. Η τελική επιλογή εξαρτάται από το ποια φλέβα έχει πρόβλημα, το μέγεθός της, την υγεία σας και τις προτιμήσεις σας, και αποφασίζεται μαζί με τον αγγειοχειρουργό.
Πριν από την επιλογή: τι δείχνει το triplex
Η μέθοδος δε διαλέγεται από τη μορφή των κιρσών στο δέρμα, αλλά από το τι συμβαίνει στις φλέβες από κάτω. Οι οδηγίες του βρετανικού Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας και Κλινικής Αριστείας (NICE) ορίζουν ότι το triplex φλεβών γίνεται για να επιβεβαιωθεί η διάγνωση, να φανεί η έκταση της παλινδρόμησης στους κεντρικούς κορμούς (μείζων και ελάσσων σαφηνείς φλέβες) και να σχεδιαστεί η θεραπεία.
Το τρίπλεξ απαντά σε τρία ερωτήματα:
- Ποια φλέβα ανεπαρκεί. Συνήθως η μεγάλη σαφηνής (στο εσωτερικό του ποδιού), λιγότερο συχνά η μικρή σαφηνής (στο πίσω μέρος της γάμπας) ή μια βοηθητική φλέβα.
- Πόσο φαρδιά είναι. Η διάμετρος επηρεάζει την επιτυχία ορισμένων μεθόδων.
- Πόσο κοντά στο δέρμα και πόσο ελικοειδής είναι. Μια πολύ στριφογυριστή φλέβα δύσκολα δέχεται καθετήρα.
Αν δεν έχετε κάνει ακόμη εκτίμηση για τους κιρσούς, ξεκινήστε από τον οδηγό για τους κιρσούς, που εξηγεί πότε χρειάζεται θεραπεία και τι βοηθά χωρίς επέμβαση.
Οι μέθοδοι θεραπείας κιρσών
Θερμική κατάλυση με laser
Ο γιατρός περνά έναν λεπτό καθετήρα μέσα στη φλέβα από μια μικρή παρακέντηση, συνήθως στο ύψος του γονάτου ή του αστραγάλου, με καθοδήγηση υπερήχου. Γύρω από τη φλέβα εγχέεται άφθονο αραιό τοπικό αναισθητικό (διήθηση τύπου tumescent). Στη συνέχεια η φλέβα θερμαίνεται από μέσα, με ενέργεια laser, και κλείνει. Το αίμα συνεχίζει να κυκλοφορεί από τις υγιείς φλέβες.
Σύμφωνα με τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Αγγειοχειρουργικής (ESVS), η αναισθησία αυτή επιτρέπει γρήγορη επιστροφή στις δραστηριότητες. Σε μια συγκριτική μελέτη που παραθέτει, το laser έκλεισε τη φλέβα στο 97%, και ο διάμεσος χρόνος επιστροφής στη δουλειά ήταν μία ημέρα.
Οι επιπλοκές είναι ιδιαίτερα σπάνιες. Σύμφωνα με μια μετα-ανάλυση που παραθέτει η ESVS, θρόμβος στο σημείο όπου η σαφηνής ενώνεται με τη βαθιά φλέβα εμφανίστηκε στο 1,7%, θρόμβωση σε εν τω βάθει φλέβα στο 0,3% και πνευμονική εμβολή στο 0,1%. Άλλες πιθανές επιπλοκές είναι μελάνιασμα, φλεγμονή πάνω από τη φλέβα, χρωματικές αλλαγές και μούδιασμα από ερεθισμό αισθητικού νεύρου, που έχουν γίνει σπανιότερα με τα νεότερα laser.
Ιατρική κόλλα (κυανοακρυλική)
Η κόλλα εγχέεται μέσα στη φλέβα με καθετήρα, υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση, και τη σφραγίζει. Δεν χρειάζεται θερμότητα ούτε τη διήθηση με πολύ αναισθητικό, αρκεί τοπική αναισθησία στο σημείο εισόδου. Το NICE θεωρεί ότι τα στοιχεία για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητά της είναι επαρκή.
Ο πόνος στη διάρκεια της επέμβασης ήταν μικρότερος και η ανάρρωση συντομότερη σε σύγκριση με τη θερμική κατάλυση. Εφαρμόζεται με μεγάλη επιτυχία κυρίως σε μικρού μήκους και διαμέτρου και ιδιαίτερα επιφανειακές φλέβες.
Το βασικό μειονέκτημα είναι η αντίδραση στο υλικό. Το NICE αναφέρει αντιδράσεις υπερευαισθησίας σε περίπου 7% και σπάνια κοκκιώματα (μικρά φλεγμονώδη οζίδια). Η ESVS περιγράφει φλεγμονή του δέρματος πάνω από τη φλέβα στο 0,5% έως 20%, συνήθως παροδική. Όσοι έχουν γνωστή αλλεργία στα ακρυλικά δεν πρέπει να κάνουν αυτή τη θεραπεία. Η ESVS σημειώνει επίσης ότι η κόλλα κοστίζει περισσότερο στις περισσότερες χώρες.
Μηχανοχημική κατάλυση
Ένας περιστρεφόμενος καθετήρας ερεθίζει το τοίχωμα της φλέβας, ενώ ταυτόχρονα εγχέεται σκληρυντική ουσία. Δεν χρειάζεται θερμότητα ούτε διήθηση. Η ESVS αναφέρει ότι είναι ασφαλής, αλλά σε μία τυχαιοποιημένη μελέτη η φλέβα ήταν κλειστή σε τρία χρόνια στο 80%, έναντι 100% με laser και ραδιοσυχνότητες, με χειρότερα αποτελέσματα στις φαρδύτερες φλέβες.
Σκληροθεραπεία με αφρό υπό υπερηχογραφική καθοδήγηση
Η σκληρυντική ουσία αναμειγνύεται με αέρα και εγχέεται ως αφρός στη φλέβα, με καθοδήγηση υπερήχου. Γίνεται στο ιατρείο, χωρίς αναισθησία, και μπορεί να επαναληφθεί. Είναι όμως λιγότερο μόνιμη στους μεγάλους κορμούς: σύμφωνα με την ESVS, σε μακροχρόνιες μελέτες έκλεινε τη σαφηνή λιγότερο σταθερά από το laser, τις ραδιοσυχνότητες και το χειρουργείο, και η υποτροπή ήταν συχνότερη όταν η φλέβα είχε διάμετρο πάνω από 6 mm.
Η ESVS τη θεωρεί χρήσιμη για λεπτότερους κορμούς, για ελικοειδείς κιρσούς που ξαναβγήκαν και για τους κλάδους. Οι πιο συχνές παρενέργειες είναι παροδικές καφετιές κηλίδες στο 10% έως 15% και επιφανειακή θρομβοφλεβίτιδα. Περισσότερα στον οδηγό για τη σκληροθεραπεία.
Κλασικό χειρουργείο (απολίνωση και εκτομή)
Ο χειρουργός κάνει μια τομή στη βουβωνική χώρα, δένει τη σαφηνή στο σημείο όπου ενώνεται με τη βαθιά φλέβα και την αφαιρεί από μια δεύτερη τομή χαμηλότερα. Σύμφωνα με την υπηρεσία υγείας της Βρετανίας (NHS), γίνεται συνήθως με γενική αναισθησία, συνήθως φεύγετε την ίδια μέρα και μπορεί να χρειαστείτε 1 έως 2 εβδομάδες άδεια από τη δουλειά.
Η ESVS αναφέρει ότι, σε σύγκριση με το laser, μετά το χειρουργείο ήταν συχνότερα η αιμορραγία και το αιμάτωμα (4,8% έναντι 1,3%), η λοίμωξη του τραύματος (1,9% έναντι 0,3%) και το μούδιασμα (11,3% έναντι 6,7%). Το χειρουργείο εξακολουθεί να έχει θέση όταν οι ενδοφλέβιες μέθοδοι δεν είναι διαθέσιμες ή κατάλληλες.
Οι κλάδοι: φλεβεκτομές και αφρός
Οι ορατοί κιρσοί είναι συνήθως κλάδοι του κεντρικού κορμού. Αφαιρούνται με μικρές τομές λίγων χιλιοστών και τοπική αναισθησία (φλεβεκτομές) ή κλείνουν με αφρό. Η ESVS συστήνει και τις δύο μεθόδους ή συνδυασμό τους, και προτείνει να συζητηθεί αν οι κλάδοι θα αντιμετωπιστούν στην ίδια συνεδρία με τον κορμό. Το NICE προτείνει επίσης να εξετάζεται η ταυτόχρονη θεραπεία τους.
Θεραπεία κιρσών: σύγκριση των μεθόδων
| Μέθοδος | Αναισθησία | Θέση στις οδηγίες | Κύρια μειονεκτήματα |
|---|---|---|---|
| Laser ή ραδιοσυχνότητες | Τοπική με διήθηση | Πρώτη επιλογή (NICE, ESVS) | Μελάνιασμα, σπάνια θρόμβος ή μούδιασμα |
| Ιατρική κόλλα | Τοπική στο σημείο εισόδου | Όταν προτιμάται μέθοδος χωρίς θερμότητα (ESVS) | Αντιδράσεις στο υλικό, υψηλότερο κόστος |
| Μηχανοχημική κατάλυση | Τοπική στο σημείο εισόδου | Εναλλακτική χωρίς θερμότητα (ESVS) | Λιγότερο μόνιμη σε φαρδιές φλέβες |
| Αφρός | Χωρίς αναισθησία | Όταν η θερμική κατάλυση δεν ταιριάζει (NICE) | Συχνότερη υποτροπή στους μεγάλους κορμούς |
| Χειρουργείο | Συνήθως γενική | Όταν οι άλλες μέθοδοι δεν ταιριάζουν (NICE) | Περισσότερα αιματώματα, λοιμώξεις, μεγαλύτερη ανάρρωση |
Η ανασκόπηση Cochrane του 2021, με 24 τυχαιοποιημένες μελέτες και 5.135 ασθενείς, κατέληξε ότι η τεχνική επιτυχία ήταν παρόμοια στις περισσότερες μεθόδους. Το laser μπορεί να έχει καλύτερη τεχνική επιτυχία από τον αφρό ή το χειρουργείο, ενώ οι ραδιοσυχνότητες ίσως έχουν μακροπρόθεσμα λιγότερες υποτροπές από το laser και το χειρουργείο. Η βελτίωση της ποιότητας ζωής ήταν παρόμοια με όλες τις μεθόδους. Οι συγγραφείς σημειώνουν ότι οι μελέτες για κάθε σύγκριση ήταν λίγες, γι’ αυτό τα συμπεράσματα είναι περιορισμένα.
Ειδικές περιπτώσεις
- Μικρή σαφηνής (πίσω στη γάμπα). Η ESVS προτιμά τη θερμική κατάλυση από το χειρουργείο. Σε ανασκόπηση Cochrane που παραθέτει, βλάβη στο γαστροκνημιαίο νεύρο (μούδιασμα στο έξω μέρος του ποδιού) εμφανίστηκε στο 28,8% μετά από χειρουργείο, έναντι 6,8% μετά από laser.
- Πολύ φαρδιά σαφηνής. Παλαιότερα προτιμούσαν το χειρουργείο. Η ESVS προτείνει πλέον να εξετάζεται η θερμική κατάλυση ακόμη και σε φλέβες πάνω από 12 mm.
- Κιρσοί που ξαναβγήκαν. Η ESVS προτείνει θερμική κατάλυση ή αφρό, και όχι νέα χειρουργική επέμβαση στο ίδιο σημείο της βουβωνικής χώρας. Το NICE σημειώνει ότι η υποτροπή είναι πιθανότερη μετά από θεραπεία κιρσών που έχουν ήδη ξαναβγεί.
- Αντιπηκτικά. Η ESVS δεν συστήνει διακοπή των αντιπηκτικών για τη θερμική κατάλυση. Η απόφαση για κάθε φάρμακο παίρνεται πάντα από τον γιατρό που το έδωσε.
- Εγκυμοσύνη. Το NICE συστήνει να μη γίνεται επέμβαση στην εγκυμοσύνη, εκτός από εξαιρετικές περιπτώσεις. Η ESVS προτείνει αναμονή 3 έως 6 μήνες μετά τον τοκετό.
- Φλεβικό έλκος. Η ESVS συστήνει έγκαιρη ενδοφλέβια θεραπεία, γιατί βοηθά το έλκος να κλείσει γρηγορότερα.
Πώς παίρνεται η απόφαση
Η ESVS τονίζει ότι η επιλογή πρέπει να είναι κοινή απόφαση γιατρού και ασθενούς. Συνδυάζει τα ευρήματα του τρίπλεξ, τα στοιχεία των μελετών, τι είναι διαθέσιμο και τις δικές σας προτεραιότητες. Χρήσιμες ερωτήσεις για το ραντεβού:
- Ποια φλέβα έχει πρόβλημα και πόσο φαρδιά είναι;
- Ποιες μέθοδοι ταιριάζουν σε εμένα και γιατί προτείνετε αυτή;
- Θα αντιμετωπιστούν οι κλάδοι στην ίδια συνεδρία ή αργότερα;
- Τι αναισθησία χρειάζεται και πότε επιστρέφω στη δουλειά;
- Ποιοι είναι οι κίνδυνοι για εμένα και πόσο συχνά χρειάζεται νέα θεραπεία;
- Θα χρειαστώ κάλτσα συμπίεσης και για πόσο;
Το NICE ζητά από τους γιατρούς να ενημερώνουν ότι μετά από οποιαδήποτε θεραπεία μπορεί να εμφανιστούν νέοι κιρσοί και ότι ίσως χρειαστούν περισσότερες συνεδρίες. Για τις πρώτες εβδομάδες μετά την επέμβαση, δείτε τον οδηγό μετά την επέμβαση στους κιρσούς. Για όλες τις παθήσεις των φλεβών, δείτε την ενότητα Αγγειοχειρουργική.
Πότε να δείτε γιατρό
- Κλείστε ραντεβού με αγγειοχειρουργό αν οι κιρσοί σας πονούν, βαραίνουν ή πρήζουν τα πόδια, αν έχετε αλλαγές στο δέρμα ή πληγή στην κνήμη, ή αν σκέφτεστε θεραπεία και θέλετε να μάθετε ποια μέθοδος σας ταιριάζει. Μετά από επέμβαση, επικοινωνήστε με τον γιατρό σας αν ο πόνος, το πρήξιμο ή η κοκκινίλα χειροτερεύουν αντί να υποχωρούν, ή αν εμφανιστεί πυρετός ή πύον σε τομή.
- Καλέστε το 166 ή πηγαίνετε αμέσως στο νοσοκομείο αν μετά την επέμβαση η γάμπα ή ο μηρός πρηστεί και πονά, αν νιώσετε δύσπνοια ή πόνο στο στήθος, ή αν ένα τραύμα αιμορραγεί και η αιμορραγία δεν σταματά.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι η καλύτερη θεραπεία για τους κιρσούς;
Δεν υπάρχει μία καλύτερη για όλους. Οι οδηγίες του NICE και της ESVS προτείνουν ως πρώτη επιλογή τη θερμική κατάλυση με laser. Η ιατρική κόλλα, ο αφρός και το χειρουργείο έχουν θέση ανάλογα με τη φλέβα, την υγεία σας και τις προτιμήσεις σας.
Laser ή ραδιοσυχνότητες για τους κιρσούς;
Τα αποτελέσματα είναι πολύ κοντινά. Η ανασκόπηση Cochrane βρήκε παρόμοια τεχνική επιτυχία έως πέντε χρόνια και μια πιθανή μακροπρόθεσμη υπεροχή των ραδιοσυχνοτήτων στις υποτροπές, με στοιχεία χαμηλής βεβαιότητας. Η ESVS αφήνει την επιλογή του μηχανήματος στον γιατρό.
Είναι καλύτερη η θεραπεία κιρσών με κόλλα;
Η κόλλα έχει παρόμοια αποτελέσματα με τη θερμική κατάλυση, λιγότερο πόνο στην επέμβαση και ταχύτερη ανάρρωση. Μπορεί όμως να προκαλέσει αντίδραση στο υλικό, σε περίπου 7% σύμφωνα με το NICE, κοστίζει συνήθως περισσότερο και δεν έχει εφαρμογή στο σύνολο των περιστατικών.
Χρειάζεται νοσηλεία για τη θεραπεία κιρσών;
Οι ενδοφλέβιες μέθοδοι γίνονται συνήθως χωρίς νοσηλεία, με τοπική αναισθησία, και η ESVS συστήνει να γίνονται εξωτερικά όπου είναι δυνατό. Και μετά το κλασικό χειρουργείο, σύμφωνα με το NHS, συνήθως φεύγετε την ίδια μέρα.
Ξαναβγαίνουν οι κιρσοί μετά τη θεραπεία;
Μπορεί, με κάθε μέθοδο. Η ESVS αναφέρει ότι μετά το laser η συχνότερη αιτία είναι το ξανάνοιγμα της φλέβας, ενώ μετά το χειρουργείο η δημιουργία νέων μικρών φλεβών στο σημείο. Η παρακολούθηση με τρίπλεξ βοηθά να εντοπιστούν νωρίς.
Πηγές
- De Maeseneer MG et al. European Society for Vascular Surgery (ESVS) 2022 Clinical Practice Guidelines on the Management of Chronic Venous Disease of the Lower Limbs. European Journal of Vascular and Endovascular Surgery 2022;63(2):184-267
- Varicose veins: diagnosis and management. Clinical guideline CG168. National Institute for Health and Care Excellence (2013)
- Cyanoacrylate glue occlusion for varicose veins. HealthTech guidance HTG540 (formerly IPG670). National Institute for Health and Care Excellence (2020)
- Whing J et al. Interventions for great saphenous vein incompetence. Cochrane Database of Systematic Reviews 2021;(8):CD005624
- Varicose veins. NHS (2024)
Το άρθρο είναι ενημερωτικό και δεν αντικαθιστά την εξέταση από γιατρό. Σε επείγουσα περίπτωση καλέστε το 166 ή το 112.

