Γυναικομαστία: αιτίες και αντιμετώπιση στους άνδρες

Η γυναικομαστία είναι η διόγκωση του μαζικού αδένα στους άνδρες, στο ένα ή και στα δύο στήθη. Είναι συχνή και συνήθως αθώα, και όταν εμφανίζεται στα νεογνά ή στην εφηβεία συχνά υποχωρεί μόνη της. Αντιμετωπίζεται με θεραπεία της αιτίας, με φάρμακα ή, όταν αυτά δεν βοηθούν, με χειρουργική επέμβαση.

Δεν είναι ασθένεια από μόνη της αλλά σημάδι. Πίσω της μπορεί να βρίσκεται μια φυσιολογική ορμονική αλλαγή, ένα φάρμακο ή, πιο σπάνια, μια πάθηση που χρειάζεται θεραπεία. Γι' αυτό πριν από οποιαδήποτε αισθητική λύση χρειάζεται ιατρική εκτίμηση.

Τι είναι η γυναικομαστία

Η γυναικομαστία σημαίνει ότι το στήθος του άνδρα είναι μεγαλύτερο από το συνηθισμένο. Σύμφωνα με την Αμερικανική Εταιρεία Πλαστικών Χειρουργών (ASPS), μπορεί να περιλαμβάνει:

• περισσότερο αδενικό ιστό (τον ιστό του μαστού)
• τοπικό λίπος
• μερικές φορές περίσσεια δέρματος

Στις βαριές μορφές το στήθος μπορεί να κρεμάει και η θηλαία άλω (η σκούρα περιοχή γύρω από τη θηλή) να μεγαλώνει.

Όταν το στήθος είναι μεγάλο μόνο από λίπος, λόγω αυξημένου βάρους, οι γιατροί μιλούν συχνά για ψευδογυναικομαστία. Η διάκριση έχει σημασία, γιατί αλλάζει την αντιμετώπιση.

Πώς καταλαβαίνω ότι έχω γυναικομαστία

Το κύριο σημάδι είναι ότι το στήθος είναι μεγαλύτερο από το συνηθισμένο. Μπορεί επίσης οι θηλές ή το στήθος να φαίνονται πρησμένα ή να πονούν. Επηρεάζεται το ένα ή και τα δύο στήθη.

Η γυναικομαστία μπορεί να επηρεάσει την αυτοπεποίθηση. Κάποιοι άνδρες αποφεύγουν την παραλία, τα αποδυτήρια ή την ερωτική επαφή για να την κρύψουν. Μην ντρέπεστε να το συζητήσετε με γιατρό. Είναι συχνό πρόβλημα και οι γιατροί το συναντούν τακτικά.

Ποιες είναι οι αιτίες της γυναικομαστίας

Η γυναικομαστία προκαλείται συνήθως από ανισορροπία ανάμεσα στις ορμόνες. Σύμφωνα με το NHS, οι πιο συχνές αιτίες είναι:

• ορμονικές αλλαγές στην εφηβεία ή μετά τα 50
• αυξημένο βάρος
• ορισμένα φάρμακα
• παθήσεις όπως ο υπερθυρεοειδισμός, η νεφρική νόσος ή η κίρρωση του ήπατος
• χρήση ουσιών, όπως τα αναβολικά στεροειδή
• οι ορμόνες της μητέρας στα νεογέννητα

Μια ανασκόπηση του 2025 σημειώνει ότι η γυναικομαστία είναι φυσιολογική σε τρεις περιόδους της ζωής: στα νεογνά, στην εφηβεία και στους άνδρες άνω των 65. Σε άλλες ηλικίες, ή όταν δεν υπάρχει σαφής εξήγηση, ο γιατρός ψάχνει την αιτία.

Γυναικομαστία στην εφηβεία

Στην εφηβεία η γυναικομαστία είναι συχνή και συνήθως υποχωρεί μόνη της με τον καιρό, καθώς σταθεροποιούνται οι ορμόνες. Για τα περισσότερα αγόρια αρκεί η ενημέρωση και η παρακολούθηση από τον παιδίατρο ή τον γιατρό της οικογένειας.

Για τους γονείς, το πιο χρήσιμο είναι να μιλήσουν ήρεμα με το παιδί, χωρίς σχόλια για το σώμα του, και να κλείσουν ένα ραντεβού με γιατρό αν το παιδί ανησυχεί ή αν υπάρχει κάποιο από τα σημάδια της επόμενης ενότητας. Επειδή το στήθος μπορεί να αλλάζει ακόμη, η επέμβαση σε έφηβο συνήθως εξετάζεται μόνο όταν το πρόβλημα επιμένει και επηρεάζει πολύ την καθημερινότητά του.

Πότε χρειάζεται εξέταση από γιατρό

Δείτε γιατρό αν το μέγεθος του στήθους σας ανησυχεί ή αν εμφανιστεί κάποιο από τα παρακάτω:

• πόνος στο στήθος ή στη θηλή που δεν περνά
• σκληρό ογκίδιο στο στήθος ή στη θηλή
• αλλαγές στο δέρμα, όπως εξάνθημα, εισολκή που θυμίζει φλούδα πορτοκαλιού ή κοκκίνισμα
• υγρό ή αίμα από τη θηλή
• διόγκωση μόνο στη μία πλευρά

Ο καρκίνος του μαστού στους άνδρες είναι σπάνιος, αλλά υπάρχει, και είναι η βασική διάγνωση που πρέπει να αποκλειστεί, ειδικά όταν το στήθος μεγαλώνει μόνο από τη μία πλευρά.

Η εκτίμηση ξεκινά με λεπτομερές ιστορικό, ερωτήσεις για φάρμακα και ουσίες, και κλινική εξέταση του στήθους και των όρχεων. Συχνά γίνεται υπερηχογράφημα μαστού και όρχεων και εξετάσεις αίματος για ορμόνες. Ανάλογα με τα ευρήματα, ο γιατρός μπορεί να ζητήσει έλεγχο θυρεοειδούς, ήπατος και νεφρών.

Γυναικομαστία: αντιμετώπιση χωρίς χειρουργείο

Η αντιμετώπιση της γυναικομαστίας εξαρτάται από την αιτία και από το πόσο σας ενοχλεί. Πολλές φορές δεν χρειάζεται θεραπεία.

• Αναμονή: στην εφηβεία και στα νεογνά η γυναικομαστία συνήθως υποχωρεί μόνη της με τον καιρό.
• Θεραπεία της αιτίας: όταν οφείλεται σε πάθηση, η θεραπεία της πάθησης μπορεί να μικρύνει το στήθος.
• Αλλαγή φαρμάκου: αν ένα φάρμακο είναι η αιτία, ο γιατρός μπορεί να εξετάσει άλλη επιλογή. Μη σταματήσετε κανένα φάρμακο μόνοι σας.
• Διακοπή αναβολικών και άλλων ουσιών.
• Απώλεια βάρους, αν το βάρος σας είναι αυξημένο.
• Φάρμακα που επηρεάζουν τις ορμόνες: σε ορισμένες περιπτώσεις ο γιατρός μπορεί να τα προτείνει, πάντα με ιατρική παρακολούθηση.

Αν η γυναικομαστία σας επηρεάζει πολύ ψυχολογικά, πείτε το στον γιατρό σας. Δεν είναι «ματαιοδοξία» να σας ενοχλεί. Η συζήτηση με ψυχολόγο μπορεί να βοηθήσει, ανεξάρτητα από το αν τελικά θα κάνετε επέμβαση ή όχι.

Χειρουργική αντιμετώπιση της γυναικομαστίας

Η χειρουργική επέμβαση είναι επιλογή όταν οι άλλες θεραπείες δεν βοήθησαν και η γυναικομαστία σας ενοχλεί. Το NHS σημειώνει ότι δεν είναι κατάλληλη για άνδρες που έχουν μεγάλο στήθος μόνο λόγω αυξημένου βάρους.

Καλός υποψήφιος, σύμφωνα με την ASPS, είναι ο άνδρας που:

• είναι υγιής και έχει σχετικά φυσιολογικό, σταθερό βάρος
• δεν καπνίζει και δεν κάνει χρήση ουσιών
• έχει στήθος που έχει σταματήσει να αλλάζει
• έχει ρεαλιστικές προσδοκίες

Οι έφηβοι μπορεί να ωφεληθούν, αλλά αν το στήθος συνεχίσει να αναπτύσσεται, ίσως χρειαστεί δεύτερη επέμβαση αργότερα.

Πώς γίνεται

Η επέμβαση γίνεται συνήθως με γενική αναισθησία, μερικές φορές με τοπική αναισθησία και καταστολή. Ο χειρουργός κάνει τομή γύρω από τη θηλή και αφαιρεί τον επιπλέον ιστό με νυστέρι, με λιποαναρρόφηση ή με συνδυασμό των δύο. Αν αφαιρείται πολύς ιστός, μπορεί να χρειαστεί να μετακινηθεί η θηλή. Η επέμβαση διαρκεί περίπου μιάμιση ώρα και συνήθως μένετε ένα βράδυ στο νοσοκομείο.

Ανάρρωση

Σύμφωνα με το NHS:

• Το στήθος πονά, πρήζεται και έχει μελανιές για μερικές εβδομάδες.
• Φοράτε ελαστικό γιλέκο συμπίεσης μέρα και νύχτα για 1 με 2 εβδομάδες.
• Τα ράμματα απορροφώνται ή αφαιρούνται σε 1 με 2 εβδομάδες.
• Αποφεύγετε τεντώματα, έντονη άσκηση και βάρη για περίπου 3 εβδομάδες.
• Επιστρέφετε πλήρως στις δραστηριότητές σας σε περίπου 6 εβδομάδες.
• Οδηγείτε όταν η ζώνη ασφαλείας δεν σας πονά.
• Το τελικό αποτέλεσμα φαίνεται σε έως 6 μήνες.

Οι περισσότεροι έχουν ουλή μόνο γύρω από τη θηλή. Σε μεγάλη αφαίρεση ιστού οι ουλές είναι μεγαλύτερες.

Το αποτέλεσμα είναι συνήθως μόνιμο. Αν όμως η γυναικομαστία οφειλόταν σε φάρμακα, αναβολικά ή αύξηση βάρους, πρέπει να μείνετε μακριά από αυτά και με σταθερό βάρος για να διατηρηθεί.

Κίνδυνοι

Πιθανές επιπλοκές είναι οι χοντρές ουλές, το ανομοιόμορφο σχήμα του στήθους ή των θηλών, τα προβλήματα επούλωσης, η απώλεια αίσθησης στη θηλή, το αιμάτωμα (συνήθως τις πρώτες 24 ώρες) και τα ογκίδια ή το πρήξιμο. Όπως κάθε επέμβαση, έχει και κίνδυνο αιμορραγίας, λοίμωξης, θρόμβωσης και αλλεργίας στο αναισθητικό.

Πώς θα επιλέξετε γιατρό

Ξεκινήστε από τον γιατρό σας ή από ενδοκρινολόγο, για να βρεθεί η αιτία. Αν αποφασίσετε για επέμβαση, επιλέξτε πλαστικό χειρουργό με τίτλο ειδικότητας, εγγεγραμμένο στον ιατρικό σύλλογο, που χειρουργεί σε αδειοδοτημένη μονάδα. Περισσότερα θα βρείτε στη σελίδα της πλαστικής χειρουργικής.

Στη συνεδρία γνωριμίας ρωτήστε ποια τεχνική προτείνει, πού θα είναι οι ουλές, πόσες τέτοιες επεμβάσεις έχει κάνει και πώς θα γίνει η παρακολούθηση. Πριν από την επέμβαση υπογράφετε έντυπο συναίνεσης. Η λιποαναρρόφηση, κλασική ή με υπερήχους όπως η Vaser, αφαιρεί κυρίως λίπος. Όταν υπάρχει και αδενικός ιστός, ο χειρουργός συνήθως τον αφαιρεί με μικρή τομή, οπότε ρωτήστε τι ακριβώς προτείνει για εσάς.