Botox: πώς λειτουργεί, πόσο κρατά και τι να προσέξετε

Το botox είναι η καθημερινή ονομασία για τις ενέσεις βοτουλινικής τοξίνης τύπου Α, ενός καθαρισμένου φαρμάκου που χαλαρώνει προσωρινά συγκεκριμένους μύες του προσώπου. Έτσι μαλακώνουν οι ρυτίδες έκφρασης, όπως οι γραμμές του μετώπου, του θυμού ανάμεσα στα φρύδια και τα «πόδια της χήνας» στις άκρες των ματιών. Το αποτέλεσμα φαίνεται μέσα σε λίγες ημέρες και κρατά συνήθως τρεις με τέσσερις μήνες.

Η βοτουλινική τοξίνη (ή αλλαντική τοξίνη) είναι φάρμακο με συνταγή και χρησιμοποιείται και για ιατρικούς λόγους, όχι μόνο αισθητικούς. Σε αυτόν τον οδηγό εξετάζουμε τη χρήση της στο πρόσωπο.

Τι είναι το botox και πώς λειτουργεί

Το botox εμποδίζει το νευρικό σήμα να φτάσει στον μυ όπου γίνεται η ένεση. Χωρίς σήμα, ο μυς δεν συσπάται για ένα διάστημα, οπότε το δέρμα από πάνω του δεν τσαλακώνεται.

Γι' αυτό το botox δουλεύει στις ρυτίδες έκφρασης, αυτές που βαθαίνουν όταν χαμογελάτε, συνοφρυώνεστε ή ανασηκώνετε τα φρύδια. Δεν δίνει όγκο και δεν γεμίζει βαθουλώματα. Για αυτό υπάρχουν οι ενέσεις υαλουρονικού, που είναι άλλη θεραπεία με άλλο σκοπό.

Ο γιατρός επιλέγει προσεκτικά ποιους μύες θα χαλαρώσει. Ο στόχος είναι να ηρεμήσουν οι μύες που δημιουργούν τη ρυτίδα, ενώ το πρόσωπο κρατά τη φυσική του έκφραση.

Σε ποιες περιοχές γίνεται

Οι πιο συχνές περιοχές είναι οι γραμμές ανάμεσα στα φρύδια, οι οριζόντιες γραμμές του μετώπου και τα «πόδια της χήνας». Σύμφωνα με την Αμερικανική Εταιρεία Πλαστικών Χειρουργών (ASPS), η βοτουλινική τοξίνη χρησιμοποιείται επίσης για:

• ρυτίδες γύρω από τα χείλη και στη ρίζα της μύτης
• τις κάθετες ταινίες του λαιμού
• το «φλουδάκι πορτοκαλιού» στο πηγούνι
• ελαφριά ανύψωση των γωνιών του στόματος
• μαλάκωμα ενός τετράγωνου σαγονιού, όταν οι μασητήρες μύες είναι μεγάλοι
• το χαμόγελο που δείχνει πολλά ούλα

Ως φάρμακο χρησιμοποιείται και σε ιατρικά προβλήματα, όπως η χρόνια ημικρανία, η έντονη εφίδρωση στις μασχάλες και ορισμένες μυϊκές συσπάσεις. Εκεί η θεραπεία έχει άλλους στόχους και άλλη παρακολούθηση.

Το λεγόμενο «botox μαλλιών» είναι περιποίηση για τα μαλλιά και δεν έχει σχέση με τη βοτουλινική τοξίνη, παρά μόνο το όνομα.

Botox: πότε φαίνεται και πόσο κρατάει

Τα πρώτα αποτελέσματα φαίνονται μέσα σε λίγες ημέρες, αλλά μπορεί να χρειαστεί έως μία εβδομάδα για το πλήρες αποτέλεσμα. Η βελτίωση κρατά συνήθως περίπου τρεις με τέσσερις μήνες.

Όσο η δράση εξασθενεί, οι μύες ξαναρχίζουν να κινούνται και οι ρυτίδες επιστρέφουν σταδιακά. Δεν «χαλάει» το δέρμα όταν σταματήσετε. Απλώς επανέρχεται στην εικόνα που θα είχε χωρίς τη θεραπεία.

Πόσο συχνά θα επαναληφθεί το αποφασίζετε μαζί με τον γιατρό, ανάλογα με το πόσο κράτησε σε εσάς και το πόσο σας ενοχλούν οι γραμμές. Δεν χρειάζεται να επαναλαμβάνεται πριν φύγει η δράση της προηγούμενης φοράς. Αν δεν έχετε δει αποτέλεσμα στον αναμενόμενο χρόνο, πείτε το στον γιατρό αντί να ζητήσετε αμέσως νέα ένεση.

Πώς γίνεται η θεραπεία

Η θεραπεία ξεκινά με συνεδρία γνωριμίας (consultation). Ο γιατρός ρωτά για το ιστορικό, τα φάρμακα και τυχόν προηγούμενες θεραπείες σας. Σας ζητά να συνοφρυωθείτε, να χαμογελάσετε και να σηκώσετε τα φρύδια για να δει ποιοι μύες δουλεύουν. Συζητάτε τι μπορεί να αλλάξει και τι όχι, και υπογράφετε έντυπο συναίνεσης.

Οι ενέσεις γίνονται στο ιατρείο με πολύ λεπτή βελόνα, σε μικρές ποσότητες, μέσα σε συγκεκριμένους μύες. Δεν χρειάζεται νοσηλεία και μπορείτε να επιστρέψετε αμέσως στις δουλειές σας.

Ένας κανόνας μετά τις ενέσεις: μην τρίβετε και μην κάνετε μασάζ στην περιοχή. Η ASPS εξηγεί ότι έτσι το φάρμακο μπορεί να μετακινηθεί σε γειτονικό μυ και να προκαλέσει προσωρινή αδυναμία ή πτώση, για παράδειγμα του βλεφάρου ή του φρυδιού. Ακολουθήστε και τις υπόλοιπες οδηγίες που θα σας δώσει ο γιατρός για τις πρώτες ώρες.

Ποιες παρενέργειες έχει το botox

Το botox θεωρείται γενικά ασφαλές όταν γίνεται σωστά, αλλά μπορεί να έχει παρενέργειες, συνήθως ήπιες και προσωρινές. Σύμφωνα με την ASPS, οι πιο συχνές είναι:

• μελανιά και πόνος στο σημείο της ένεσης
• κοκκίνισμα
• πονοκέφαλος
• ναυτία ή συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη
• προσωρινή αδυναμία ή πτώση στο πρόσωπο, όπως πεσμένο βλέφαρο ή φρύδι

Το πεσμένο βλέφαρο ή φρύδι οφείλεται στο ότι επηρεάστηκε μυς που δεν έπρεπε. Συνήθως υποχωρεί καθώς εξασθενεί η δράση της τοξίνης, αλλά ενημερώστε τον γιατρό σας.

Πολύ σπάνια, η τοξίνη μπορεί να εξαπλωθεί μακριά από το σημείο της ένεσης και να προκαλέσει συμπτώματα αλλαντίασης (botulism). Πρόκειται για σοβαρή κατάσταση με αδυναμία των μυών. Τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν μέσα σε λίγες ώρες ή έως και αρκετές εβδομάδες μετά τη θεραπεία: θολή ή διπλή όραση, πεσμένα βλέφαρα, δυσκολία στην κατάποση ή στην ομιλία, βραχνάδα, γενικευμένη αδυναμία ή δυσκολία στην αναπνοή. Αυτά χρειάζονται αμέσως ιατρική βοήθεια.

Για να μπει ο κίνδυνος σε αναλογία: σύμφωνα με τη MedlinePlus, τη βάση πληροφοριών για φάρμακα της Εθνικής Βιβλιοθήκης Ιατρικής των ΗΠΑ, δεν έχουν αναφερθεί τέτοια συμπτώματα όταν η τοξίνη χρησιμοποιήθηκε στις συνιστώμενες δόσεις για τις ρυτίδες. Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν χρησιμοποιούνται σκευάσματα άγνωστης προέλευσης ή όταν η ένεση γίνεται από άτομα χωρίς εκπαίδευση.

Ποιοι δεν πρέπει να κάνουν botox

Πριν από τη θεραπεία πείτε στον γιατρό για κάθε πρόβλημα υγείας σας. Το botox δεν γίνεται ή χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή όταν:

• υπάρχει λοίμωξη ή φλεγμονή στο σημείο της ένεσης
• έχετε νευρομυϊκή νόσο, όπως βαρεία μυασθένεια, σύνδρομο Lambert-Eaton ή αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση
• έχετε ή είχατε δυσκολία στην κατάποση ή στην αναπνοή
• είχατε παρενέργεια σε προηγούμενη θεραπεία με βοτουλινική τοξίνη
• έχετε πρόβλημα πήξης του αίματος ή καρδιοπάθεια
• είστε έγκυος, σχεδιάζετε εγκυμοσύνη ή θηλάζετε

Πείτε επίσης στον γιατρό όλα τα φάρμακα που παίρνετε. Αν μέσα στους επόμενους μήνες πρόκειται να κάνετε χειρουργείο, ακόμη και οδοντιατρική επέμβαση, ενημερώστε τον γιατρό ή τον οδοντίατρο ότι κάνατε θεραπεία.

Το botox δεν είναι λύση για όλα. Αν το βλέφαρο κρέμεται από περίσσεια δέρματος, η απάντηση είναι συνήθως η βλεφαροπλαστική. Αν το πρόσωπο έχει χαλαρώσει πολύ, μπορεί να σας ταιριάζει περισσότερο ένα λίφτινγκ ή άλλη επιλογή για το κάτω μέρος του προσώπου.

Πότε να ξεκινήσω botox;

Δεν υπάρχει «σωστή» ηλικία για botox. Η απόφαση εξαρτάται από το αν οι ρυτίδες έκφρασης σας ενοχλούν, από την υγεία σας και από τις προσδοκίες σας, όχι από τα γενέθλια.

Πριν ξεκινήσετε, κάντε στον εαυτό σας μερικές ερωτήσεις: Τι ακριβώς θέλω να αλλάξει; Το θέλω για μένα ή για να ευχαριστήσω κάποιον άλλο; Μπορώ να το συντηρώ, αφού το αποτέλεσμα κρατά λίγους μήνες; Αν οι απαντήσεις δεν είναι σαφείς, δεν βιάζεστε.

Πώς θα επιλέξετε ποιος θα σας κάνει botox

Το botox είναι φάρμακο και η ένεσή του είναι ιατρική πράξη. Το πρόσωπο έχει πολλούς μικρούς μύες, και το αποτέλεσμα εξαρτάται από το πόσο καλά τους γνωρίζει αυτός που κάνει την ένεση. Επιλέξτε γιατρό με ειδικότητα, όπως πλαστικό χειρουργό ή δερματολόγο, εγγεγραμμένο στον ιατρικό σύλλογο και με εμπειρία στις ενέσεις προσώπου. Δείτε περισσότερα στη σελίδα της πλαστικής χειρουργικής.

Στη συνεδρία ρωτήστε:

• ποιο σκεύασμα θα χρησιμοποιηθεί και αν προέρχεται από νόμιμο κανάλι
• σε ποια σημεία θα γίνουν οι ενέσεις και τι αποτέλεσμα να περιμένετε
• ποιες παρενέργειες είναι πιθανές και πώς επικοινωνείτε με τον γιατρό τις επόμενες ημέρες

Τα διάφορα σκευάσματα βοτουλινικής τοξίνης δεν είναι ισοδύναμα και δεν αντικαθιστά το ένα το άλλο. Κρατήστε σημείωση ποιο σκεύασμα κάνατε και πότε, και πείτε το σε κάθε γιατρό που θα σας δει στο μέλλον. Ζητήστε επίσης το φύλλο οδηγιών του σκευάσματος και διαβάστε το με προσοχή.

Αποφύγετε ενέσεις σε σπίτια, ξενοδοχεία ή ομαδικές εκδηλώσεις, προσφορές που σας πιέζουν να αποφασίσετε επιτόπου και σκευάσματα από το διαδίκτυο.